Đạo diễn Việt đua nhau 'nghẹt thở'

Năm 2025 của điện ảnh Việt khép lại với tổng doanh thu khoảng 3.700 tỷ đồng, gần gấp đôi mức 1.900 tỷ đồng của năm 2024. Cùng với đó, con số hơn 50 phim được phát hành cũng tăng mạnh so với cùng kỳ năm ngoái. Không ngoa khi nói, thị trường phim Việt vừa trải qua một năm tăng trưởng đáng kinh ngạc, khiến khán giả lẫn giới quan sát không khỏi bất ngờ.

Khả năng kiếm tiền ổn định và biên độ sinh lời ngày càng rõ nét đã biến điện ảnh trở thành một ngành hấp dẫn, thu hút nguồn vốn đầu tư lớn cùng sự tham gia của nhiều đơn vị mới. Theo nguồn tin của Tri Thức - Znews, hiện có hơn 70 dự án đang chờ ra rạp hoặc trong quá trình sản xuất, báo hiệu năm 2026 sẽ trở thành một năm kỷ lục về số lượng phim ra mắt.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, đằng sau bức tranh tăng trưởng ấn tượng ấy vẫn tiềm ẩn không ít rủi ro.

“Một năm khốc liệt chưa từng thấy”

Ngay những ngày đầu năm - giai đoạn vốn khá trầm lắng ở những năm trước, phòng vé Việt đã chứng kiến ba tác phẩm cùng lúc trình làng, gồm Nhà hai chủ, Thiên đường máu và Ai thương ai mến. Chưa kịp hạ nhiệt, đường đua tiếp tục chật chội khi Con kể ba nghe, Chiến Nam: Ve sầu thoát xác và Bố già trở lại lần lượt xếp hàng chờ công chiếu, nâng tổng số dự án ra mắt trong tháng lên sáu tác phẩm - con số cao kỷ lục đối với tháng đầu năm.

Điện ảnh nội địa 2026 quy tụ nhiều cái tên lớn.

Ngoài ra, loạt tên tuổi đình đám cũng lần lượt công bố kế hoạch trở lại đường đua. Mỹ Tâm dự kiến tái xuất vào tháng 3, trong khi Thái Hòa, Nhất Trung và Phan Gia Nhật Linh có phim ra mắt trong tháng 4. Đến tháng 8, Johnny Trí Nguyễn sẽ bắt tay NSND Tự Long trong Hộ Linh tráng sĩ. Victor Vũ cũng ra mắt phần tiếp theo của Thám tử Kiên vào cuối năm.

Có thể nói, hiếm năm nào đường đua phòng vé lại quy tụ nhiều gương mặt đình đám như năm 2026. Bên cạnh các tên tuổi quen thuộc nhiều năm bám trụ phòng vé, không ít nhà sản xuất vắng bóng đã lâu cũng quay lại đường đua. Chưa kể, đó còn là sự xuất hiện của các đạo diễn trẻ, lần đầu có cơ hội cầm trịch một dự án điện ảnh.

Dù vậy, theo Thạc sĩ Trần Minh Ngân - giảng viên Khoa Âm nhạc, Sân khấu & Điện ảnh, Đại học Văn Lang - việc số phim sẵn sàng ra rạp chạm mốc kỷ lục thực chất là tín hiệu vừa mừng vừa lo. So với các thị trường điện ảnh tương đương trong khu vực như Thái Lan (khoảng 40–50 phim/năm) hay Indonesia (50–60 phim/năm), con số gần 70 phim của Việt Nam là khá lớn và tiềm ẩn nguy cơ làm “loãng” chất lượng tổng thể.

“Khi số lượng phim tăng đột biến nhưng chất lượng nhân sự (biên kịch, đạo diễn, kỹ thuật...) chưa kịp ‘chín’ đồng bộ, sự chênh lệch sẽ rất lớn. Sự phân hóa doanh thu năm 2025 đã cho thấy rõ: phim đỉnh có thể vượt 700 tỷ đồng, trong khi nhiều phim ‘đáy’ chỉ thu về vài trăm triệu đồng. Nếu năm 2026 có 60-70 phim, ít nhất 30-40% trong số đó có thể lỗ nặng, với chi phí sản xuất trung bình 10–20 tỷ đồng/phim, gây lãng phí lớn”, ông Ngân nhận định.

Bên cạnh đó, ông cũng cho biết mặc dù dung lượng thị trường (số rạp, số ghế) đã tăng, nhưng “dung lượng ví tiền” và quỹ thời gian của khán giả không thể tăng tương ứng. Việc “nhồi nhét” quá nhiều phim sẽ dẫn đến tình trạng “chen chúc” suất chiếu, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết.

Đồng quan điểm, đạo diễn - nhà sản xuất Nguyễn Hữu Tuấn cho biết trong năm 2026, gần như tuần nào cũng sẽ có phim Việt ra mắt, thậm chí có thời điểm nhiều hơn một phim cùng khởi chiếu. Và đây sẽ là một năm khắc nghiệt chưa từng thấy, không chỉ với phim nội địa mà còn cả thị trường phim chiếu rạp.

“Chắc chắn số lượng tác phẩm thua lỗ sẽ không nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh phim Việt hiện nay có nhiều nét tương đồng cả về chủ đề lẫn chất lượng. Chưa kể, với số lượng phim nội tăng đột biến như năm nay, đây còn là năm khắc nghiệt với các đơn vị phát hành chuyên nhập phim quốc tế”, ông Tuấn chia sẻ thêm.

Chuyên gia dự báo nhiều tác phẩm sẽ thua lỗ.

“Đây là năm sàng lọc cần thiết”

Nhà sản xuất Nguyễn Hữu Tuấn cho rằng hiện tượng số lượng phim tăng đột biến không thể xem là dấu hiệu của một nền công nghiệp điện ảnh trưởng thành, mà chỉ có thể lý giải bằng việc một dòng tiền lớn từ ngành khác bất ngờ dịch chuyển sang.

“Có thể ngành gần điện ảnh nào đó từng thịnh vượng, các doanh nghiệp đã tích lũy được nguồn vốn đáng kể. Sau đó, khi bước vào chu kỳ đi xuống, hoạt động kinh doanh gặp khó, họ buộc phải chuyển hướng. Cũng có trường hợp một số đại gia bất ngờ quan tâm đến điện ảnh”, ông nói.

Song nhìn chung, theo nhà sản xuất, những người chơi mới này đa số còn thiếu kinh nghiệm, thậm chí có phần chủ quan khi cho rằng sản xuất phim là “dễ ăn”, do bị ảnh hưởng bởi “thiên kiến kẻ sống sót” khi chỉ nhìn vào các phim trăm tỷ. Vì vậy, rủi ro dành cho họ là không nhỏ.

Đồng quan điểm, Thạc sĩ Trần Minh Nhân cho rằng dòng tiền đang đổ vào điện ảnh rất mạnh, cùng với đó là mức độ quan tâm của xã hội ngày càng lớn - đây là một tiền đề tích cực. Dù vậy, một nền công nghiệp điện ảnh trưởng thành (như Hàn Quốc hay Mỹ) không thể được đo bằng số lượng đơn thuần, mà phải dựa trên nhiều tiêu chí quan trọng hơn.

Cụ thể, thứ nhất là sự đa dạng thể loại: thị trường có thực sự phong phú hay vẫn chủ yếu xoay quanh hài, kinh dị, tình cảm gia đình. Thứ hai, phải có hệ thống nhân sự chuyên nghiệp, năng lực đồng đều từ biên kịch, đạo diễn, ánh sáng, âm thanh đến khâu sản xuất và phát hành. Thứ ba là tính ổn định, thể hiện ở việc doanh thu được phân bổ đều quanh năm, thay vì chỉ dồn vào dịp Tết hay các mùa lễ. Bên cạnh đó, sự phát triển của dòng phim Nhà nước đặt hàng cũng rất cần thiết, bởi điều này phản ánh mức độ trưởng thành trong cơ chế quản lý và sản xuất.

Theo chuyên gia, chưa thể khẳng định nền điện ảnh đã trưởng thành dù số lượng tác phẩm phát hành lớn.

“Sự bùng nổ về số lượng phim mới chỉ là tín hiệu ban đầu, chưa đủ để khẳng định một nền công nghiệp trưởng thành. Nếu có tới 70 phim ra rạp nhưng 50 trong số đó là ‘thảm họa’, hoặc chỉ là phim truyền hình cắt ghép mang lên chiếu rạp, thì đó đơn thuần là phát triển nóng, thiếu bền vững. Có thể nói chúng ta đang ở giai đoạn ‘lượng đổi’, còn ‘chất’ vẫn cần thêm thời gian để theo kịp”, ông phân tích.

Dù vậy, Thạc sĩ Trần Minh Nhân cho rằng đây cũng là năm của sự thanh lọc và định hình lại giá trị nội dung, đặt nền móng vững vàng hơn cho những năm tiếp theo.

“Những người làm phim tử tế, có nghề và có tầm nhìn sẽ được khán giả ghi nhận; trong khi những ai xem điện ảnh như một cuộc dạo chơi để kiếm tiền nhanh sẽ dần bị đào thải”, chuyên gia kết luận.