Gần 40 triệu lao động chưa có chứng chỉ nghề, ảnh hưởng lớn đến thu nhập
Dự thảo Nghị định mới hướng tới hoàn thiện hệ thống đánh giá, công nhận kỹ năng nghề, tạo cơ sở gắn kỹ năng lao động với tuyển dụng, tiền lương và cơ hội việc làm.
Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về phát triển kỹ năng nghề do Bộ Giáo dục và Đào tạo soạn thảo, đang được Bộ Tư pháp thẩm định.
Khoảng trống lớn về công nhận kỹ năng nghề
Theo số liệu được nêu trong dự thảo Tờ trình gửi Chính phủ, tính đến quý III/2025, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ chỉ đạt khoảng 29,5%, tương đương gần 13 triệu người. Phần còn lại, gần 40 triệu lao động, chưa có văn bằng, chứng chỉ phản ánh trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, dù nhiều người đã tích lũy kinh nghiệm và kỹ năng thực tiễn trong quá trình làm việc.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, việc thiếu cơ chế đánh giá, công nhận kỹ năng nghề phù hợp đã làm giảm giá trị của kỹ năng lao động, ảnh hưởng đến khả năng dịch chuyển việc làm, tiếp cận cơ hội việc làm tốt hơn và thu nhập tương xứng của người lao động. Đồng thời, điều này cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp trong tuyển dụng, sử dụng và trả lương theo năng lực thực tế.
Trong khi đó, các số liệu nghiên cứu cho thấy lực lượng công nhân lao động trong doanh nghiệp, dù chỉ chiếm khoảng 27% lực lượng lao động xã hội, lại tạo ra trên 65% giá trị tổng sản phẩm xã hội và hơn 70% giá trị thu ngân sách nhà nước. Thực tế này càng cho thấy yêu cầu phải chuẩn hóa, công nhận và nâng cao kỹ năng nghề cho lực lượng lao động là hết sức cấp thiết.
Công nhân lao động trong doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 27% lực lượng lao động nhưng tạo ra hơn 70% giá trị thu ngân sách nhà nước (Ảnh minh họa: Sơn Nguyễn).
Hoàn thiện khung pháp lý để gắn kỹ năng với việc làm
Trên cơ sở Luật Việc làm năm 2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật về phát triển kỹ năng nghề, nhằm hình thành hệ sinh thái phát triển kỹ năng nghề đồng bộ, hiện đại và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Dự thảo Nghị định tập trung vào các nội dung như xây dựng và quản lý khung trình độ kỹ năng nghề quốc gia; phát triển tiêu chuẩn kỹ năng nghề; hoàn thiện hệ thống đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia; gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, đánh giá kỹ năng với tuyển dụng, sử dụng lao động và trả lương theo trình độ kỹ năng nghề.
Một điểm đáng chú ý là dự thảo nhấn mạnh vai trò của chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia như căn cứ để người sử dụng lao động tuyển dụng, bố trí việc làm và trả lương cho người lao động. Qua đó, kỹ năng nghề được công nhận chính thức sẽ trở thành yếu tố quan trọng trong quan hệ lao động, thay vì chỉ dựa vào bằng cấp đào tạo như trước đây.
Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định cũng đề xuất các chính sách hỗ trợ người lao động tham gia đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề và đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề, góp phần khuyến khích người lao động tham gia vào hệ thống đánh giá, công nhận kỹ năng nghề quốc gia.Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc ban hành Nghị định là yêu cầu cấp bách nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong thực tiễn, nâng cao giá trị của chứng chỉ kỹ năng nghề, đồng thời tạo động lực phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.