Anh nông dân với cú liều đưa cây "thần dược" về vùng đất hoang

Từ cuối tháng 11/2025 đến nay, mô hình trồng cây ba kích tím của anh Phan Đăng Vượng (SN 1988, trú thôn 3 Thọ Điền, xã miền núi Vũ Quang, Hà Tĩnh) đã bắt đầu cho thu hoạch và nhận được sự đón nhận tích cực từ thị trường. Để đưa loại cây dược liệu này bén rễ trên vùng đất đồi bỏ hoang, anh Vượng đã trải qua một hành trình khởi nghiệp nhiều thử thách.

Theo anh Vượng, sau nhiều năm bôn ba làm thuê, anh quyết định trở về quê hương để lập nghiệp trên chính mảnh đất của gia đình. Anh dành thời gian tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp dược liệu ở nhiều địa phương.

Trong một lần đến thăm bạn tại miền Bắc, anh tận mắt chứng kiến những luống ba kích tím sinh trưởng tốt, từ đó nảy sinh ý tưởng đưa loại cây này về trồng tại quê nhà. Qua nghiên cứu, anh nhận thấy ba kích tím phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương nên quyết định mạnh dạn đầu tư.

Tháng 10/2022, anh Vượng bắt đầu trồng thử nghiệm cây ba kích tím. Để có nguồn vốn khoảng 600 triệu đồng phục vụ khởi nghiệp, anh vay mượn thêm từ người thân. Hơn 2ha đất vườn đồi bỏ hoang phía sau nhà được anh thuê máy móc san gạt, cải tạo, đồng thời lựa chọn hơn 40.000 cây giống để trồng tập trung.

"Loại cây này trước đây chưa từng có ai trồng tại địa phương, trong khi số vốn đầu tư ban đầu khá lớn nên nhiều người cho rằng tôi quá liều. Ngay cả người thân trong gia đình cũng tỏ ra lo lắng", anh Vượng tâm sự.

Theo anh Vượng, cây ba kích tím không quá khó trồng, song để đạt tỷ lệ sống cao và sinh trưởng ổn định, người trồng phải chú trọng từ khâu chọn giống, làm đất đến chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh.

Sau vài năm chăm sóc, vườn ba kích tím của anh sinh trưởng, phát triển tốt, chứng minh sự phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương. Đây cũng là mô hình trồng ba kích tím tập trung, quy mô lớn đầu tiên tại Hà Tĩnh.

Thời gian qua, anh Vượng đã thuê thêm lao động địa phương để thu hoạch rễ ba kích và bán ra thị trường với giá 100.000-120.000 đồng/kg. Theo tính toán, mỗi cây ba kích tím cho bộ rễ nặng 1,5-2kg, cá biệt có gốc đạt tới 4kg.

Với mật độ trồng khoảng 20.000 cây/ha, mô hình này mang lại doanh thu đáng kể, trong khi chi phí đầu tư chủ yếu tập trung ở giai đoạn ban đầu. Nếu được chăm sóc tốt, ba kích có thể cho thu hoạch từ năm thứ hai.

Hiện nay, nhiều hộ dân trong vùng đã đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm và mua giống từ vườn ươm của anh Vượng về trồng.

Bên cạnh việc bán củ tươi, anh Vượng còn xây dựng nhà xưởng chế biến rượu ngâm ba kích, hướng tới phát triển thương hiệu rượu ba kích đạt chuẩn OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) trong thời gian tới.

Cây ba kích tím là một loại dược liệu quý, được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền với tác dụng bồi bổ sức khỏe, hỗ trợ tăng cường sinh lực, mạnh gân cốt, giảm đau nhức xương khớp và cải thiện chức năng thận.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, bà Phan Thị Thúy Hằng, Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Vũ Quang, cho biết ba kích tím là mô hình cây trồng hoàn toàn mới trên địa bàn xã. Tuy nhiên, tại khu vực Vườn quốc gia Vũ Quang, nhiều loại cây dược liệu đã và đang sinh trưởng, phát triển tốt. Qua theo dõi thực tế quá trình trồng của anh Vượng, chính quyền xã nhận thấy cây ba kích tím phù hợp với điều kiện độ ẩm, thổ nhưỡng, khí hậu của địa phương.

"Thời gian tới, chúng tôi sẽ đồng hành, hỗ trợ và tư vấn cho anh Vượng trong việc phát triển thương hiệu sản phẩm từ rễ cây ba kích theo tiêu chuẩn OCOP, đồng thời đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ, ổn định đầu ra. Trên cơ sở đó, địa phương sẽ có đánh giá cụ thể để nhân rộng mô hình", bà Hằng thông tin.

Vị trí xã Thọ Điền cũ, nay là xã Vũ Quang, Hà Tĩnh - nơi có mô hình trồng cây ba kích (Ảnh: Google Maps).