Camera AI 'chiếu tướng' lấn chiếm vỉa hè

Mới đây, Công an Hà Nội đã chính thức sử dụng dữ liệu camera AI để "phạt nguội" vi phạm trật tự đô thị, vệ sinh môi trường. Trong hai ngày 14-15/1, lực lượng chức năng đã xử lý 48 trường hợp vi phạm trật tự đô thị, phạt tiền hơn 58 triệu đồng dựa trên dữ liệu hình ảnh. Riêng hệ thống camera AI trực tiếp phát hiện 5 trường hợp, tổng tiền phạt 12,5 triệu đồng.

Cá nhân tôi ủng hộ thành phố sử dụng camera AI để "phạt nguội" các hành vi xả rác, lấn chiếm vỉa hè, trật tự đô thị, bởi đó là một bước đi cần thiết nếu chúng ta thực sự muốn có một đô thị văn minh, thay vì chỉ nói về văn minh như một khẩu hiệu.

Tôi từng sống và làm việc nhiều năm ở khu vực nội đô Hà Nội, nơi vỉa hè về lý thuyết dành cho người đi bộ, nhưng trên thực tế lại là "lãnh địa" của đủ loại hàng quán, xe máy, biển quảng cáo, mái che. Mỗi khi đi bộ, tôi thường phải xuống lòng đường vì vỉa hè bị chiếm trọn. Có hôm mưa, nước bẩn từ hàng ăn tràn ra, rác thải vương vãi, vừa trơn trượt vừa mất vệ sinh. Tôi từng tự hỏi: nếu người đi bộ không được đi trên vỉa hè, thì vỉa hè tồn tại để làm gì?

Không phải chúng ta chưa từng có những đợt ra quân rầm rộ nào để lập lại trật tự vỉa hè. Nhưng thực tế là cứ khi lực lượng chức năng xuống đường, vỉa hè bỗng chốc thông thoáng lạ thường. Để rồi chỉ cần phút sau khi vắng bóng lực lượng tuần tra, mọi thứ lại trở về như cũ. Người bán hàng kéo mái che ra, bàn ghế lại được bày la liệt, xe máy leo lên vỉa hè, rác lại được tiện tay vứt xuống cống. Sự tái phạm gần như trở thành thói quen.

>>'Tôi đứng ngắm cảnh Hồ Tây nhưng bị chủ trà đá vỉa hè đuổi mắng'

Chính vì vậy, khi nghe tin Công an Hà Nội chính thức dùng camera AI để "phạt nguội" các vi phạm trật tự đô thị, tôi thấy đây là một giải pháp đúng hướng. Camera không biết nể nang, không ngại va chạm, cũng không "linh động" theo cảm tính. Nó ghi nhận hành vi vi phạm một cách khách quan, liên tục, kể cả khi không có lực lượng đứng chốt tại chỗ. Với người dân tuân thủ, camera không ảnh hưởng gì. Nhưng với người quen "canh lúc vắng để vi phạm", camera là lời nhắc rằng: bạn luôn có thể bị ghi hình.

Tôi lấy ví dụ ngay từ khu phố mình từng ở. Một quán ăn vỉa hè trước đây chỉ dọn gọn bàn ghế khi thấy bóng dáng trật tự đô thị. Còn lại, vỉa hè lúc nào cũng kín chỗ ngồi, người đi bộ phải né xuống lòng đường. Nếu có camera AI ghi nhận và xử phạt đều đặn, tôi tin rằng chủ quán sẽ phải cân nhắc giữa lợi nhuận và tiền phạt, thay vì độc chiếm vỉa hè như hiện nay.

Tất nhiên, biện pháp này cũng gây tranh luận. Có người lo ngại bị giám sát quá mức, có người cho rằng mưu sinh vỉa hè là sinh kế của nhiều lao động nghèo. Tôi không phủ nhận những vấn đề đó. Nhưng nếu vì mưu sinh mà bất chấp xâm phạm không gian chung, gây nguy hiểm cho người khác, thì ai sẽ bảo vệ quyền lợi của số đông còn lại? Văn minh đô thị không thể xây dựng trên sự dễ dãi và thỏa hiệp vô nguyên tắc.

Theo tôi, camera AI không phải để "bắt lỗi cho nhiều", mà để tạo thói quen tuân thủ. Khi việc vi phạm không còn phụ thuộc vào việc có hay không có lực lượng chức năng đứng đó, ý thức mới có cơ hội hình thành. Đô thị chỉ thực sự đáng sống khi luật lệ được áp dụng công bằng, minh bạch, và không ai có đặc quyền chiếm dụng không gian chung chỉ vì "đã quen như thế từ lâu".

Bảo Nam