Những “nông dân số” nói không với ra chợ và tiền mặt

“Nông dân số” lột xác nông sản quê

Ở xã vùng cao Yên Thắng (Thanh Hóa), cái tên “cô chủ muối” đã trở nên quen thuộc với người dân địa phương khi nhắc đến chị Hà Thị Xem (SN 1992, trú tại bản Vặn). Biệt danh ấy gắn liền với thương hiệu muối mắc khén - sản phẩm đặc trưng của núi rừng mà chị đang bán khắp mọi miền đất nước.

Sinh ra và lớn lên giữa đại ngàn, tuổi thơ của chị Xem gắn với những chuyến theo bố mẹ vào rừng hái măng, tìm đặc sản. Khi trưởng thành, chứng kiến nông sản do bà con làm ra đầy vất vả nhưng giá trị mang lại không tương xứng, chị bắt đầu trăn trở tìm hướng đi mới.

“Người miền núi có nhiều nông sản sạch nhưng chưa biết cách đưa sản phẩm ra thị trường. Trong khi đó, người miền xuôi lại rất ưa chuộng các đặc sản tự nhiên. Từ suy nghĩ ấy, tôi quyết tâm đưa những tinh túy của núi rừng đến gần hơn với người tiêu dùng”, chị Xem chia sẻ.

Những ngày đầu khởi nghiệp, con đường chị đi không chẳng bằng phẳng chút nào. Chưa quen với việc bán hàng online, chị phải lặn lội đường xa, mang từng túi măng khô, thịt trâu gác bếp, muối mắc khén đến các hội chợ, phiên chợ để giới thiệu sản phẩm. Chi phí tốn kém trong khi hiệu quả chưa cao.

Bước ngoặt chỉ thực sự đến khi chị Xem tham gia các lớp tập huấn chuyển đổi số theo Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Từ một nông dân buôn bán thủ công, chị dần làm quen với công nghệ, học cách bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội.

“Công nghệ đã thay đổi hoàn toàn cách tôi kinh doanh. Trước đây, muốn bán được hàng phải mang ra chợ, nay chỉ cần chiếc điện thoại là có thể chốt đơn, thanh toán không dùng tiền mặt, khách đặt hàng từ khắp nơi”, chị Xem nói.

Chưa dừng lại ở đó, sau thời gian kinh doanh, chị tiếp tục đổi mới bằng cách học quay, dựng video, sáng tạo nội dung và xây dựng Fanpage “cô chủ muối” để quảng bá sản phẩm. Mỗi ngày, chị tranh thủ vào rừng quay video, tự lên kịch bản, dựng các clip ngắn để giới thiệu sản phẩm và livestream (phát trực tiếp) bán hàng.

Hiện nay, các đặc sản vùng cao như muối mắc khén, thịt trâu gác bếp, măng khô, rau sạch do chị kinh doanh đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Từ chỗ chỉ bán quanh quẩn ở chợ quê, thị trường của chị đã mở rộng tới Hà Nội, Ninh Bình và nhiều tỉnh phía Nam.

“Có những ngày tôi chốt tới 600 đơn hàng, khách ở tận Cà Mau cũng đặt mua”, chị Xem nói.

Ngoài làm kinh tế giỏi, cơ sở của chị Xem còn liên kết với nhiều hộ dân trên địa bàn để bao tiêu sản phẩm như măng khô, mật ong, thịt trâu gác bếp và hạt mắc khén, nhờ đó mà nhiều hộ dân có thu nhập ổn định.

Cũng như chị Xem, nhờ áp dụng công nghệ và thường xuyên tham gia các lớp tập huấn về chuyển đổi số, các sản phẩm mật ong lên men, thảo dược của chị Nguyễn Lê Ngọc Linh (35 tuổi) - Giám đốc Hợp tác xã Bản Thổ - cũng dần tìm được chỗ đứng trên thị trường.

Chị Linh là người dân tộc Thổ, quê ở xã Hóa Quỳ, Thanh Hóa. Từng có công việc ổn định tại Hà Nội, nhưng với tình yêu, niềm đam mê dành cho núi rừng từ nhỏ, khi chứng kiến những cánh rừng xanh ngày càng ít đi, đất đai nhiều nhưng bị bỏ hoang, chị quyết định “bỏ phố về rừng” làm nông nghiệp.

Những ngày đầu gắn bó với nông nghiệp, chị Linh gặp vô vàn khó khăn. Có những tuần, chị đi khắp nơi để học tập, tham quan các mô hình trồng trọt, chăn nuôi hiệu quả, thân thiện với môi trường nhằm tích lũy kinh nghiệm khởi nghiệp.

Khi các sản phẩm được làm ra, chị Linh lại gặp khó khăn trong việc tìm đầu ra. Kể từ khi tham gia các lớp tập huấn về chuyển đổi số do địa phương và tỉnh tổ chức, các sản phẩm mang hơi thở núi rừng của chị dần được nhiều khách hàng biết đến.

“Mật ong thông thường nhiều nơi làm, nhưng sản phẩm của tôi là mật ong lên men - sản phẩm khá mới mẻ lúc bấy giờ nên ít người biết đến. Việc tìm đầu ra vì thế cũng gặp nhiều khó khăn”, chị Linh nói.

Thông qua các nền tảng mạng xã hội, chị Linh thường xuyên liên kết với các hội, nhóm kinh doanh. Hiện nay, hợp tác xã của chị có 8 mã sản phẩm được bán trên các sàn thương mại điện tử.

“Kể từ khi áp dụng nền tảng số vào sản xuất, kinh doanh, thị trường tiêu thụ được mở rộng hơn. So với trước kia làm thủ công, việc ứng dụng công nghệ giúp tôi tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí”, chị Linh cho biết.

Công nghệ tạo nên bước chuyển mình của sản xuất nông nghiệp

Từ câu chuyện của “cô chủ muối” và “Linh Bản Thổ”, hành trình chuyển đổi số trong nông nghiệp không còn là khái niệm xa vời mà đang hiện hữu trong đời sống của những người nông dân nơi rẻo cao xứ Thanh.

Ông Vũ Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa, cho biết thực hiện chương trình hành động liên quan đến Nghị quyết 57, trong năm qua, Hội Nông dân tỉnh thường xuyên tổ chức các đợt khảo sát, nắm bắt nhu cầu thực tiễn. Trên cơ sở đó, Hội triển khai nhiều lớp tập huấn về khoa học - kỹ thuật, chuyển giao công nghệ cho hội viên, nông dân.

“Chúng tôi thường xuyên phối hợp với các sở, ngành tổ chức cho người dân tham gia các lớp tập huấn tại 166 xã, phường trên địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, Hội còn tổ chức các lớp tập huấn trực tuyến với quy mô toàn tỉnh”, ông Dũng cho hay.

Hội Nông dân tỉnh còn đẩy mạnh tuyên truyền thông qua các kênh sinh hoạt chi, tổ hội, hệ thống loa truyền thanh cơ sở, Fanpage, Website và trang thông tin điện tử của Hội.

Thời gian qua, Hội cũng thường xuyên lồng ghép nội dung chuyển đổi số trong các phong trào, chương trình công tác hội, qua đó, từng bước nâng cao nhận thức, thay đổi tư duy của cán bộ, hội viên từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang hướng tiếp cận, ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, tích cực xây dựng “nông dân số”, “nông nghiệp số” phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Theo ông Dũng, việc thực hiện chuyển đổi số theo Nghị quyết 57 đã tạo ra những thay đổi rõ rệt trong nhận thức, hoạt động sản xuất của người nông dân. Nông dân ngày càng quan tâm đến việc ứng dụng công nghệ số, qua đó rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí trong sản xuất.

Đặc biệt, việc tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp đã có nhiều chuyển biến tích cực. Người dân từng bước thay đổi tư duy bán hàng truyền thống, chuyển sang bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số khác.

“Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 20.000 sản phẩm của người dân đã được đưa lên sàn giao dịch Postmart.vn. Tư duy bán hàng của bà con đã thay đổi rất nhiều. Nhờ các nền tảng số, bà con có thể kết nối, hỗ trợ lẫn nhau trong phát triển thương hiệu, trao đổi và mua bán sản phẩm, đồng thời chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm”, ông Dũng chia sẻ.

Theo ông Dũng, hiện nay có nhiều nông dân chỉ cần ngồi tại nhà vẫn có thể bán hàng trực tuyến trên phạm vi cả nước. Điều này cho thấy việc tiếp cận công nghệ số đã tạo ra bước chuyển biến lớn trong đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp.

Trước những hiệu quả tích cực từ Nghị quyết 57, thời gian tới, Hội Nông dân tỉnh tiếp tục phối hợp với các ngành chức năng hướng dẫn, hỗ trợ nông dân ứng dụng khoa học - công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp.

Ông tin tưởng rằng trong thời gian tới, Đảng và Nhà nước sẽ ban hành những chính sách đủ mạnh để thu hút doanh nghiệp tham gia liên kết với nông dân từ khâu sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, hình thành chuỗi liên kết bền vững, phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh của địa phương.

Trong bối cảnh mới, tư duy sản xuất của nông dân sẽ từng bước khắc phục tình trạng “tự cung, tự cấp”, chuyển sang sản xuất gắn với thị trường, hướng tới sự ổn định và phát triển bền vững.

“Bà con sẽ tiếp tục được tiếp cận và áp dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số vào sản xuất. Đây là xu hướng tất yếu và là yêu cầu bắt buộc trong thời gian tới”, ông Dũng nhấn mạnh.

Thanh Tùng