Đằng sau yêu cầu sửa đường vì kéo vali làm trầy xước mặt bê tông ở Nhật

Phiền toái từ sự cố tưởng chừng có thể "xí xóa"

Những ngày gần đây, mạng xã hội lan truyền đoạn clip phản ánh việc một sinh viên kéo vali làm trầy xước một đoạn đường bê tông trong ngõ ở Nhật Bản và sau đó phải sửa lại con đường này. Thông tin nhanh chóng thu hút sự quan tâm, kéo theo nhiều tranh luận xoay quanh ý thức sinh hoạt, khác biệt trong văn hóa ứng xử và trách nhiệm của người nước ngoài khi sống tại Nhật.

Anh Lại Xuân Dũng (30 tuổi), người đăng tải đoạn clip, môi giới bất động sản, chuyên cho thuê ký túc xá cho sinh viên quốc tế tại Nhật Bản, cho biết vụ việc không chắc chắn liên quan đến người Việt, bởi khu nhà có nhiều người nước ngoài sinh sống. Với hơn 10 năm sinh sống và làm việc tại Nhật, anh nói bản thân không bất ngờ trước phản ứng của hàng xóm, nhưng vẫn cảm thấy hụt hẫng khi một sự việc nhỏ trong sinh hoạt lại trở nên căng thẳng.

Cụ thể, vụ việc xảy ra tại một khu nhà ở tại Nhật Bản, khi các sinh viên mới chuyển đến đã kéo vali đi vào lối đường bê tông thuộc phần đất của nhà bên cạnh, gây trầy xước bề mặt bê tông. Do lối đi này bằng phẳng hơn so với con đường gồ ghề phía khu nhà thuê, nhiều người đã theo phản xạ lựa chọn đường đẹp mà không ý thức đó là tài sản riêng.

"Đây là một va chạm nhỏ trong sinh hoạt, không hiếm gặp tại Nhật. Nếu không xử lý khéo léo, sự việc có thể dẫn tới những phiền toái kéo dài, nhất là trong quan hệ hàng xóm. Vấn đề cần được nhìn nhận công bằng từ cả hai phía, tránh đẩy câu chuyện sang hướng chỉ trích văn hóa hay quy chụp quốc tịch. Điều quan trọng nhất là rút ra bài học về việc tôn trọng tuyệt đối tài sản và không gian của người khác khi sinh sống tại Nhật", anh nói.

 Sau sự cố, anh Dũng và công ty cho thuê nhà đã tự nguyện thuê đơn vị sửa chữa, không yêu cầu hàng xóm hay sinh viên chi trả. Phía người hàng xóm cũng không nhận tiền hay biết chi phí sửa chữa là bao nhiêu.

Những ranh giới được cộng đồng tuân thủ nghiêm ngặt

Học tập và làm việc tại Nhật đến nay là năm thứ 11, Lại Xuân Dũng cho biết anh thán phục nhiều mặt trong văn hóa của người Nhật. Để sống yên ổn ở một quốc gia có trình độ phát triển và văn hóa khác với Việt Nam, theo anh, việc hiểu và tôn trọng văn hóa của họ là điều tiên quyết.

"Nhật Bản có một hệ thống chuẩn mực ứng xử rất chặt chẽ, không hẳn được quy định thành luật, nhưng được xã hội Nhật tuân thủ nghiêm ngặt. Những quy định có thể gọi là khắc nghiệt đối với nhiều người Việt mới sang", anh nói.

Anh cho biết, người Nhật đặc biệt coi trọng việc không xâm phạm quyền của người khác, từ quyền riêng tư đến tài sản.

"Nhìn chằm chằm vào người khác cũng bị coi là bất lịch sự, chụp ảnh khi chưa xin phép là không được, làm ồn, vứt rác bừa bãi hay xâm phạm tài sản dù rất nhỏ cũng đều bị nhắc nhở", anh nói. Trong trường hợp gây ồn ào, hàng xóm hoàn toàn có thể gọi cảnh sát đến để cảnh báo.

Theo anh, văn hóa này thể hiện rõ trong lĩnh vực nhà ở. Chủ nhà Nhật Bản sẵn sàng để trống phòng thay vì cho thuê nếu lo ngại người thuê có thể gây phiền hà cho hàng xóm.

"Người ta ưu tiên sự yên ổn của cộng đồng xung quanh hơn là tiền thuê nhà", anh chia sẻ. Với nhà thuê, nếu người thuê liên tục bị phản ánh, chủ nhà có quyền chấm dứt hợp đồng để bảo vệ hàng xóm.

Anh dẫn lại trải nghiệm cá nhân thời còn là du học sinh, khi chưa hiểu cách phân loại rác và bị hàng xóm mang túi rác đặt trước cửa nhà để nhắc nhở: "Lúc đó rất ngại, nhưng sau mới hiểu đó là cách bình thường mà người Nhật phản ứng khi mình làm sai".

Theo anh, giống như rất nhiều quy tắc sống khác, quy định phân loại rác tại Nhật rất chi tiết và phức tạp, từ chai nhựa, nắp chai, túi nilon đến dầu ăn đã qua sử dụng. Ngay cả hiện nay, khi quản lý hàng trăm sinh viên ở ký túc xá, vấn đề khiến anh đau đầu nhất vẫn là rác thải.

"Chỉ cần vứt rác sai một chút là chủ nhà, đối tác lại gọi điện phản ánh ngay", anh nói.

Tôn trọng và hiểu văn hóa nước sở tại: Bài học từ những khác biệt

Cho rằng phần lớn những va chạm khi sinh sống tại Nhật không xuất phát từ mâu thuẫn lớn, mà chủ yếu do chưa quen với các chuẩn mực của xã hội phát triển, anh Dũng cho rằng ai cũng có thể sống vui vẻ tại Nhật nếu hiểu văn hóa.

"Người Việt mình quen xử lý mọi việc bằng cái tình, còn người Nhật thì đặt nguyên tắc và ranh giới lên trước. Điều đó không có nghĩa người Nhật vô cảm, mà bởi họ được giáo dục từ nhỏ về việc không xâm phạm quyền và tài sản của người khác. Con tôi học ở Nhật, mới vài tuổi nhưng tuyệt đối không sờ hay dùng đồ của người khác, vì từ nhỏ đã được dạy như vậy", anh chia sẻ.

Từ trải nghiệm cá nhân, anh cho rằng điều quan trọng nhất khi sống tại Nhật là tôn trọng pháp luật và hiểu văn hóa sở tại. Việc tìm hiểu có thể qua sách báo, mạng xã hội hoặc học hỏi từ những người đi trước.

"Ở Nhật, khi có vấn đề xảy ra, cứ nhận trách nhiệm, giải quyết minh bạch và dứt điểm thì người ta cũng không làm khó mình", anh nói.

Theo anh, người Nhật có cách ứng xử rất rạch ròi, hôm nay có thể tranh cãi, nhưng ngày mai vẫn bắt tay, nói chuyện bình thường, không thù hằn. Anh cũng cho rằng mỗi bên đều có những giá trị đáng học hỏi.

"Tôi mong Việt Nam học được sự nghiêm túc của Nhật trong việc giữ gìn môi trường, còn người Nhật có thể học thêm cái tình làng nghĩa xóm của người Việt", anh bày tỏ.

Hằng T. Nguyễn