Lời chê của ông Trump khiến Mỹ tìm cách sửa chữa tàu chiến hoen rỉ

Mark Lattner, giám đốc bộ phận đảm bảo hiệu suất hoạt động của hải quân Mỹ, tuần trước thừa nhận quân chủng này đã không chú trọng thực trạng tàu chiến hoen rỉ suốt nhiều năm qua. "Chúng tôi biết phải làm gì nhưng lại chọn không hành động, vì có lúc nào cũng mang tư tưởng rằng 'còn nhiều vấn đề khác cần giải quyết, không có thời gian cho việc này, hãy xử lý nó sau", ông cho hay.

Đây không phải lần đầu giới chức Mỹ đề cập tình trạng tàu chiến hoen rỉ. Phát ngôn viên hải quân Mỹ hồi năm 2021 cho biết môi trường khắc nghiệt khiến hạm đội dễ xuống cấp. Các tàu cũng giảm số lần cập cảng trong đại dịch Covid-19 để hạn chế nguy cơ lây nhiễm, ít có cơ hội được bảo dưỡng và đại tu.

Tàu khu trục USS Zumwalt và USS Michael Monsoor, mỗi chiếc có giá hơn 9 tỷ USD, cũng nhiều lần xuất hiện với những vết rỉ sét và bong tróc lớn khắp thân.

Dù vậy, vấn đề này chỉ trở thành một trong những ưu tiên với giám đốc Lattner kể từ tháng 2/2025, sau khi Tổng thống Donald Trump thấy ảnh chụp tàu khu trục USS Dewey hoen rỉ nặng nề và nhắn tin giữa đêm cho giới lãnh đạo hải quân Mỹ để chất vấn.

Giới chuyên gia quân sự chỉ ra rằng tình trạng rỉ sét, ăn mòn không chỉ là vấn đề thẩm mỹ và khiến các chiến hạm đắt tiền trong như "tàu chở rác", mà còn gây ra hậu quả lâu dài đối với công tác bảo dưỡng và duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu.

"Hiện tượng rỉ sét và ăn mòn, vốn trở nên trầm trọng hơn khi tiếp xúc liên tục với nước biển, có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng lên cấu trúc thân vỏ và dẫn tới nhiều vấn đề khác", Joseph Trevithick, cây viết của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.

Theo giới chức hải quân Mỹ, có một số giải pháp tương đối đơn giản như tăng cường sử dụng sơn polysiloxane, vốn được thiết kế để xóa hình vẽ trên tường, rất bền và dễ lau chùi.

"Một giải pháp đơn giản là lắp lỗ thoát nước hiệu quả trên tàu để dẫn nước ra ngoài. Nếu có thể sử dụng những vật liệu ít rỉ sét hơn như composite, thép không gỉ hay tương tự thì cũng rất tốt", ông Lattner nói.

Một phương án khác là giảm bớt công việc của thủy thủ đoàn trong khâu sơn tàu, giúp hạn chế khả năng xảy ra sai sót. "Thủy thủ phải pha trộn nhiều thành phần khi sơn tàu, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sai sót. Nếu sử dụng loại sơn một thành phần, họ chỉ cần mở nắp thùng và dùng được ngay", giám đốc Lattner cho hay.

Khuyến khích thủy thủ tự thực hiện nhiệm vụ bảo dưỡng chống rỉ sét nhiều hơn cũng được cho là sẽ mang lại lợi ích. "Đừng chỉ che những vết rỉ bằng cách sơn đè lên. Hãy bảo các thủy thủ làm sạch trước. Chúng tôi có những chất tẩy rửa chuyên dụng", quan chức hải quân Mỹ cho hay.

Lực lượng này cũng xây dựng quy trình đánh giá mới để theo dõi và kiểm soát vấn đề. "Chúng tôi đã triển khai những cách thu thập dữ liệu và khảo sát từng tàu để nắm bắt tình trạng thật sự của chúng", ông Lattner nói.

Hải quân Mỹ đã phát triển ứng dụng điện thoại để hỗ trợ quá trình đánh giá. Các sĩ quan sẽ nhận xét trực tiếp về tình trạng của chiến hạm ngay trong lúc kiểm tra, với những lựa chọn như ổn, chưa ổn hay cần cải thiện. Mỗi chiến hạm sẽ được chấm điểm cụ thể để cho thấy rõ tình trạng thực tế.

Hoạt động đào tạo cũng đang được cải thiện, thủy thủ sẽ được đội ngũ chuyên nghiệp hướng dẫn những phương pháp sơn tàu dễ dàng và hiệu quả nhất. "Họ đều là chuyên gia và mang đến công nghệ, dụng cụ mà thủy thủ đoàn từng thiếu để làm việc hiệu quả", giám đốc Lattner cho hay.

Các đội ngũ này còn giúp thực hiện một số công việc mà thủy thủ đoàn không có khả năng đảm trách. Đây là điều rất quan trọng, do hải quân Mỹ cần tránh để chiến hạm ngừng hoạt động trong thời gian dài.

"Họ trực tiếp tẩy vết ăn mòn, lắp đặt lỗ thoát nước, phủ lớp màng bảo vệ, bảo quản, vệ sinh và giúp tàu trở nên tốt hơn. Điều chúng tôi đang làm không phải giải quyết toàn bộ vấn đề cùng một lúc mà là theo từng bước một", quan chức hải quân Mỹ tiết lộ.

Giám đốc Lattner cũng thúc đẩy thay đổi về thiết kế tàu trong tương lai nhằm giảm hiện tượng rỉ sét và ăn mòn, đồng thời giúp hoạt động bảo dưỡng dễ dàng hơn.

Dù vậy, ngay cả khi thực hiện mọi giải pháp có thể, hải quân Mỹ cũng sẽ không bao giờ sở hữu được những chiến hạm bóng bẩy như tàu du lịch, do nhiều hạn chế về thời gian hoạt động và quy trình thuê doanh nghiệp sửa chữa.

Ví dụ, tàu của hãng Carnival Cruise Line liên tục được bảo dưỡng, trong đó lượng lớn nhân lực sẽ triển khai để thực hiện hoạt động này mỗi khi tàu cập cảng. Quá trình sửa chữa thường rất nhanh và cực kỳ chặt chẽ về mặt thời gian, nhà thầu có thể bị ngừng hợp tác nếu không đáp ứng được tiến độ yêu cầu.

Tuy nhiên, quân đội Mỹ không thể khắt khe với các nhà thầu như công ty tư nhân. Báo cáo do Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) công bố tháng 9/2025 cho thấy Lầu Năm Góc vẫn trả tiền thưởng cho Lockheed Martin, dù tập đoàn này bàn giao tiêm kích F-35 muộn tới hai tháng, chưa kể hàng loạt máy bay bị lỗi và sẽ mất nhiều năm để sửa chữa.

"Không may là hải quân Mỹ phải khoan dung và mềm mỏng hơn. Trong khi đó, khoảng cách giữa mỗi lần bảo dưỡng càng lâu thì mọi thứ càng dễ xuống cấp hơn. Chúng tôi phải xoay xở với điều đó, không có giải pháp nào thật sự hoàn hảo", ông Lattner thừa nhận.

Phạm Giang (Theo War Zone)