Cú lừa mua hàng online được 2.000 đánh giá 5 sao'

Nhưng ai từng mua sắm online đủ lâu, từng háo hức chờ hàng về rồi thất vọng khi mở hộp, đều hiểu một sự thật khá phũ phàng: Không phải mọi đánh giá 5 sao đều xuất phát từ trải nghiệm thật.

Có những "người mua" chưa từng mở nắp sản phẩm, nhưng lại rất thành thạo trong việc gõ vài dòng khen ngợi đầy hào hứng. Và câu chuyện vừa được phanh phui chính là một lời nhắc nhở rõ ràng, thậm chí đau lòng, cho sự cả tin của người tiêu dùng.

Cơ quan chức năng đã triệt phá một đường dây quy mô lớn chuyên buôn bán mỹ phẩm giả trên các sàn thương mại điện tử. Hàng tấn mỹ phẩm không rõ nguồn gốc bị phát hiện trong các kho hàng từ kem dưỡng, serum cho đến các sản phẩm chăm sóc da quen mặt với người tiêu dùng. Đáng nói là, những sản phẩm này không hề "thô sơ", chúng có bao bì bắt mắt, nhãn mác đầy đủ, thậm chí dán cả tem chống hàng giả. Nhìn bằng mắt thường, rất khó để phân biệt thật - giả.

Thủ đoạn khiến nhiều người giật mình nhất ở cách họ đánh vào niềm tin. Các đối tượng đã thuê, mua và vận hành hàng loạt tài khoản ảo trên sàn thương mại điện tử, đồng loạt để lại những đánh giá 5 sao "đẹp như mơ" cho sản phẩm.

Những lời khen xuất hiện dày đặc, đều đặn, tạo cảm giác đây là mặt hàng bán chạy, được yêu thích, được kiểm chứng bởi đám đông. Trong dòng chảy mua sắm vội vã, rất ít người đủ kiên nhẫn để nghi ngờ hay tự hỏi: Liệu những ngôi sao kia có thật sự phản ánh chất lượng sản phẩm hay chỉ là một màn dựng cảnh khéo léo?

Ngay từ cái nhìn đầu tiên, "5 sao" - khi đi kèm với số lượng đánh giá lớn - dễ khiến chúng ta mất cảnh giác. Ai mà dám nghi ngờ khi hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người cùng khen?

Ai đủ tỉnh táo để dừng lại, đọc kỹ từng nhận xét, soi từng chi tiết giữa vô vàn lời quảng cáo ngọt ngào? Và chính khoảnh khắc chúng ta tin nhanh, tin vội ấy, cái bẫy đã khép lại. Không ồn ào, không ép buộc - chỉ là một cú trượt nhẹ của niềm tin, nhưng cái giá phải trả có thể là tiền bạc, làn da, và cả sự an tâm của chính mình.

Trong thế giới mua sắm trực tuyến, giá rẻ luôn là cái bẫy ngọt ngào nhất. Chỉ cần lướt vài phút, người ta có thể bắt gặp vô số sản phẩm mỹ phẩm được quảng cáo bằng những lời có cánh: "hàng xịn giá mềm", "chất lượng cao cấp", "hiệu quả thấy rõ sau vài ngày".

Tại sao chúng ta dễ tin "đánh giá 5 sao?". Thật ra, không phải người tiêu dùng quá cả tin. Chúng ta chỉ đang hành xử rất... đúng với bản năng con người. Khi đứng trước hàng trăm lựa chọn giống nhau, não bộ luôn tìm một lối tắt để ra quyết định nhanh hơn. Và "đánh giá 5 sao" chính là lối tắt tiện lợi nhất.

Chỉ cần liếc qua vài con số, ta có cảm giác mình đã tham khảo ý kiến của đám đông, đã chọn lựa một cách an toàn, đã tránh được rủi ro. Trong nhịp sống gấp gáp, ít ai đủ kiên nhẫn để nghi ngờ một thứ trông có vẻ đã được kiểm chứng bởi rất nhiều người khác.

Tâm lý học gọi đó là hiệu ứng xác nhận xã hội, con người có xu hướng tin rằng, nếu nhiều người cùng lựa chọn một điều gì đó, thì điều đó hẳn là đúng. Khi thấy hàng trăm đánh giá 5 sao, não bộ gần như tự động kết luận: Nhiều người đã mua, nhiều người đã hài lòng, chắc mình không phải người duy nhất tin vào sản phẩm này.

Cảm giác ấy mang lại sự yên tâm rất thật giống như đi vào một quán ăn đông khách và tin rằng đồ ăn ở đó hẳn không tệ. Nhưng khác với quán ăn ngoài đời, thế giới thương mại điện tử cho phép người ta "dàn dựng" sự đông đúc ấy chỉ bằng vài cú nhấp chuột.

Đánh giá 5 sao vốn được sinh ra để giúp người mua tiết kiệm thời gian, nhưng trớ trêu thay, nếu không đọc đúng cách, chính nó lại khiến chúng ta trả giá. Nhiều người mở trang sản phẩm, liếc nhanh số sao, thấy "4,9/5 từ 2.000 đánh giá" là đủ yên tâm đặt hàng.

Trong thế giới mua sắm online hôm nay, số sao không còn là tấm gương phản chiếu trung thực chất lượng sản phẩm, mà đôi khi chỉ là lớp sơn bóng được phủ rất khéo.

Trải nghiệm của những người mua lâu năm thường giống nhau ở một điểm: Họ học cách nghi ngờ trước khi tin. Thay vì chỉ nhìn con số tổng, họ để ý đến cách những ngôi sao ấy được tạo ra.

Một sản phẩm mà gần như chỉ có đánh giá 5 sao, xuất hiện dồn dập trong thời gian ngắn, lại đến từ những tài khoản mới, ít hoạt động, thường là dấu hiệu đáng đặt câu hỏi.

Đánh giá thật hiếm khi hoàn hảo tuyệt đối, người dùng thật thường khen - chê xen kẽ, chỉ ra cả điểm được lẫn điểm chưa ổn. Còn những lời khen chung chung kiểu "tuyệt vời", "rất hài lòng", "nên mua" mà không nói rõ dùng bao lâu, hiệu quả ra sao, cảm giác thế nào... thường chỉ cho thấy một điều: người viết không thực sự có trải nghiệm để chia sẻ.

Sức mạnh lớn nhất của người tiêu dùng không nằm ở việc mua được món hàng rẻ hay theo kịp xu hướng, mà ở khả năng nói "không" với những gì không rõ ràng. Bởi tiền bạc của bạn, và quan trọng hơn là sức khỏe của bạn, không phải thứ để đem ra đánh cược một cách dễ dãi dù cho nó được phủ lên bằng bao nhiêu ngôi sao đi chăng nữa.

Vũ Thị Minh Huyền