Sự cố làm dấy lên lo ngại về đội chuyên cơ Không lực Một

Chuyên cơ Không lực Một chở Tổng thống Donald Trump ngày 20/1 buộc phải quay đầu sau 30 phút cất cánh vì sự cố điện khi đang trên đường sang châu Âu. Sau đó, Tổng thống đã lên một chiếc phi cơ Boeing 757 thường dùng cho các chuyến bay nội địa và chuyến đi tới Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ cuối cùng cũng hoàn tất mà không gặp thêm trở ngại nào.

Phi cơ gặp sự cố là Boeing 747-200B, là một trong hai chiếc thuộc chương trình VC-25A (mã định danh quân sự cho Boeing 747-200B được tùy chỉnh đặc biệt) của Không quân Mỹ. Khi một trong hai chiếc này chở tổng thống Mỹ, nó sẽ được gọi là Không lực Một .

"Đây chắc chắn là một trong những chiếc máy bay được bảo dưỡng tốt nhất trên thế giới. Nhưng với bất kỳ máy bay nào, khi đèn cảnh báo sáng lên, bạn buộc phải quay đầu để kiểm tra và xử lý", Mary Schiavo, nhà phân tích của CNN.

Theo Không quân Mỹ, chiếc máy bay gặp sự cố được đưa vào hoạt động lần đầu năm 1991. Ông Trump đã nhiều lần phàn nàn rằng đội phi cơ quan trọng này cần được nâng cấp.

Sự cố đêm 20/1 không phải lần đầu máy bay chở tổng thống gặp trục trặc. Đây là lần thứ hai trong vài tháng gần đây ông Trump buộc phải dùng phương tiện dự phòng.

Trong chuyến thăm Anh hồi tháng 9/2025, ông Trump và Đệ nhất phu nhân Melania đã phải chuyển sang trực thăng hỗ trợ sau khi chiếc họ đang đi gặp sự cố thủy lực và phải hạ cánh xuống một sân bay địa phương.

Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ mong muốn thay mới đội Không lực Một kể từ nhiệm kỳ đầu tiên. Tuy nhiên, việc có chuyên cơ mới vẫn cần thêm thời gian.

Cựu tổng thống Barack Obama, người có cùng quan điểm với ông Trump về việc nâng cấp đội bay, đã trao cho nhà sản xuất Boeing hợp đồng đóng hai chiếc VC-25B mới để thay thế vào năm 2016, dựa trên dòng Boeing 747-8. Hợp đồng ban đầu đặt mốc bàn giao năm 2022, nhưng thời hạn này đã qua mà chưa có phi cơ mới nào được đưa vào sử dụng.

Quân đội Mỹ cho hay các máy bay mới được kỳ vọng sẽ "đóng vai trò như Nhà Trắng bay trong 30 năm tới", thay thế hai chiếc hiện tại. Các cải tiến trên dòng 747-8 dự kiến gồm nâng cấp hệ thống điện, hệ thống liên lạc, cơ sở y tế, nội thất dành cho lãnh đạo cấp cao và khả năng tự vận hành trên mặt đất.

Hồi tháng 12/2025, Không quân Mỹ đã trao cho Boeing gói điều chỉnh hợp đồng trị giá 15,5 triệu USD cho chương trình VC-25B, nâng tổng giá trị hợp đồng lên hơn 4,3 tỷ USD. Theo kế hoạch hiện tại, chiếc VC-25B đầu tiên dự kiến được bàn giao vào giữa năm 2028, thời điểm ông Trump sắp kết thúc nhiệm kỳ hai.

Ngoài phương án chính này, Không quân Mỹ còn có một số lựa chọn tạm thời. Tháng 12/2025, Không quân Mỹ thông báo sẽ mua thêm hai máy bay Boeing từ hãng hàng không Đức Lufthansa nhằm hỗ trợ việc đi lại của tổng thống trong tương lai.

Với tổng chi phí khoảng 400 triệu USD, Không quân Mỹ cho biết họ "mua hai máy bay để phục vụ huấn luyện và dự trữ phụ tùng cho đội 747-8", trong quá trình chuẩn bị thay thế các mẫu 747-200 đang đảm nhận vai trò Không lực Một.

Chiếc đầu tiên bàn giao đầu năm nay, trong khi chiếc thứ hai dự kiến giao trước cuối năm 2026. Nếu được bổ sung vào đội bay của tổng thống, quá trình cải tạo sẽ mất khá nhiều thời gian.

Hoàng gia Qatar năm ngoái đã tặng ông Trump một chiếc Boeing 747-8. Tuy nhiên, nó không thể đưa vào hoạt động ngay lập tức do Lầu Năm Góc cần tiến hành cải tạo để đáp ứng tiêu chuẩn của Không lực Một. Ngoài ra, máy bay cũng phải được kiểm tra an ninh và rà soát thiết bị do thám trước khi được tiếp nhận.

Ông Trump từng cho rằng chiếc máy bay có thể sẵn sàng sử dụng từ tháng 2. Tuy nhiên, người phát ngôn của Không quân Mỹ ngày 21/1 cho hay phi cơ này sẽ được bàn giao sớm nhất vào mùa hè.

Việc ông Trump nhận món quà từ Qatar vấp nhiều chỉ trích từ phe Dân chủ, song ông đã bảo vệ quyết định của mình.

"Nếu chúng ta có thể nhận chiếc 747 như một khoản đóng góp cho Bộ Quốc phòng để sử dụng trong vài năm, trong lúc họ đang chế tạo những chiếc khác, thì tôi nghĩ đó là một cử chỉ rất đẹp", ông Trump nói hồi năm ngoái.

Thanh Tâm (Theo CNN, AP, CBS News, Independent)