Địa chính trị đang định hình lại trật tự kinh tế toàn cầu?

Nền kinh tế thế giới đang tìm kiếm một trật tự vận hành mới khi "sự đồng thuận Washington" lỗi thời, nhường chỗ cho những sắp xếp đa chiều phức tạp hơn, hãng thông tấn Anadolu (Thổ Nhĩ Kỳ) mới đây dẫn đánh giá của chuyên gia từS&P Global Ratings cho biết.

Phát biểu bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) thường niên lần thứ 56 tại Davos, Thụy Sĩ, Paul Gruenwald - Nhà kinh tế trưởng toàn cầu của S&P Global Ratings - khẳng định trật tự vận hành trước đây của nền kinh tế toàn cầu đã không còn phù hợp. Theo ông, địa chính trị và an ninh đã tạo thêm một lớp phức tạp mới, buộc nền kinh tế toàn cầu phải tìm kiếm trật tự mới để vận hành.

Sự lỗi thờicủa "đồng thuận Washington"

Ông Gruenwald giải thích rằng hệ thống cũ dựa trên ý tưởng thị trường tự do, thương mại tự do, dòng vốn tự do và thế giới không biên giới giờ đây đã lỗi thời. "Chúng ta có rất nhiều mối lo ngại về an ninh và địa chính trị đang lấn át thương mại", ông nhấn mạnh.

Tại WEF năm nay, các chủ đề như niềm tin vào hệ thống, niềm tin vào các quốc gia và công ty lớn trở thành những vấn đề được thảo luận nhiều nhất. Điều này phản ánh thực tế rằng các quốc gia và doanh nghiệp đang phải tìm cách thích ứng với những thay đổi trong chuỗi cung ứng, tuyến đường thương mại và biến động tài chính.

Ông Gruenwald chỉ ra rằng trật tự cũ được củng cố bởi Mỹ với vai trò bá chủ, nhưng vai trò đó đang thay đổi.

Ông Gruenwald tuyên bố rằng rất khó để dự đoán trật tự mới sẽ như thế nào, đồng thời dẫn lời phát biểu của Thủ tướng Canada Mark Carney tại Davos về sự cần thiết của việc các cường quốc tầm trung vươn lên để thay đổi cán cân quyền lực.

Theo ông, Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh trên nhiều lĩnh vực với tư cách là hai siêu cường, và trật tự mới sẽ không phải là một trật tự toàn cầu liền mạch mà là một sự kết hợp, đan xen khác nhau tùy thuộc vào từng vấn đề. Những sự kết hợp này có thể diễn ra trong lĩnh vực thương mại, an ninh hoặc các lĩnh vực khác, trong khi một số quốc gia vẫn muốn duy trì một số yếu tố của trật tự cũ.

Địa chính trị trở thành yếu tố quyết định

Ông Gruenwald khẳng định trong thời gian tới, các vấn đề địa chính trị và diễn biến liên quan đến an ninh càng trở nên mang tính quyết định đối với nền kinh tế. Ngay cả ở Mỹ, chính phủ đã bắt đầu can thiệp tích cực hơn vào các công ty, cảnh báo họ không nên mua lại cổ phiếu mà thay vào đó nên đầu tư vào nền kinh tế.

Trong bối cảnh hiện nay, "chỉ giỏi về kinh tế vĩ mô thôi là chưa đủ," ông Gruenwald nói, nhấn mạnh tầm quan trọng của tư duy đa ngành: "Chúng ta phải suy nghĩ về địa chính trị, về năng lượng, về thị trường tín dụng và những cách thức hoạt động phi truyền thống của hệ thống tài chính".

Về triển vọng kinh tế, ông Gruenwald cho biết nền kinh tế toàn cầu dự kiến sẽ tăng trưởng 3,2% vào năm 2026 - một con số không quá tệ nếu xét đến những thách thức hiện tại. Tuy nhiên, tình hình của mỗi nền kinh tế lớn lại là một câu chuyện khác.

Ông phân tích: "Mỹ đang dần thoát khỏi những tác động thương mại do thuế quan gây ra, châu Âu đang cố gắng giành lấy quyền tự chủ chiến lược, còn Trung Quốc đang cố gắng tái cân bằng và chống lại tình trạng giảm phát trên thị trường bất động sản và các lĩnh vực khác".

Các trung tâm dữ liệu, đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và giá năng lượng tương đối thấp là những yếu tố hỗ trợ nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, về mặt rủi ro, thị trường đang theo dõi sát sao các diễn biến địa chính trị.

Chuyên gia Gruenwald dự báo: "Tôi không nghĩ rằng tất cả mọi người sẽ vượt qua giai đoạn này mà không bị tổn hại và sẽ có người thắng và người thua".