Gỡ vướng về quy hoạch khoáng sản tại Đồng Nai

Địa phương có diện tích 38.676 ha, dân số hơn 30.000 người, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 63,5%, song việc quy hoạch thăm dò khai thác bauxite với quy mô diện tích lớn trên địa bàn xã đã làm ảnh hưởng rất lớn đến quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ảnh hưởng không nhỏ tới việc tổ chức triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật của địa phương và nhân dân trong thời gian dài. UBND tỉnh Đồng Nai kiến nghị các bộ, ngành Trung ương xem xét điều chỉnh một số khu vực trong quy hoạch bauxite, nhằm hài hòa giữa mục tiêu quản lý tài nguyên và yêu cầu đầu tư hạ tầng, phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phước Sơn Bùi Anh Tuấn, tại Quyết định số 866/QĐ–TTg ngày 18/07/2023 của Thủ tướng Chính phủ về việc Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, diện tích được quy hoạch là 25.229 ha. Toàn bộ các thôn 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8,9, 10, 11, 12 (xã Thống nhất cũ); ấp 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8 (xã Phước Sơn cũ) và thôn 2, 5 (xã Đăng Hà cũ) bị ảnh hưởng, nằm trong quy hoạch.

Cùng đó, Quyết định số 166/QĐ–UBND ngày 23/01/2025 của UBND tỉnh Bình Phước (cũ) về việc chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư thực hiện Dự án Khai thác, tuyển quặng bauxite Bình Phước thuộc Tổ hợp khai thác bauxite, tuyển quặng và chế biến, sản xuất Alumin và Quyết định số 168/QĐ–UBND ngày 23/01/2025 của UBND tỉnh Bình Phước về việc chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư thực hiện Dự án Chế biến, sản xuất Alumin Bình Phước thuộc tổ hợp khai thác bauxite, tuyển quặng và chế biến, sản xuất Alumin thì diện tích nằm trong khu vực khai thác là 2.182,1 ha.

Hiện nay, do ảnh hưởng quy hoạch khoáng sản nên một số tuyến đường giao thông nông thôn vẫn chưa được đầu tư sửa chữa, làm mới. Tại thôn 10, tuyến đường dẫn vào Nhà văn hoá thôn sóc ông La là tuyến huyết mạch của thôn, đã xuống cấp gần 20 năm nay, thế nhưng chỉ có 1/10 tuyến được trải bê tông, còn lại là đường đất đá sỏi, trơn dốc, vô cùng nguy hiểm cho người tham gia giao thông.

Ông Nguyễn Duy Hùng, ở Đội 3, thôn 10 cho biết, trên tuyến đường này người dân đi lại rất đông. Song do không được đầu tư xây dựng mới, còn đường đất nên mùa nắng bụi bặm, mùa mưa sình lầy, người dân chở nông sản như điều, cà phê, sầu riêng, mủ cao su... lưu thông trên đường hay bị trơn trợt, té ngã. Nhiều cháu học sinh đi học còn cực hơn, té ngã thường xuyên. Ông Hùng hy vọng con đường này sẽ đường làm mới để người dân đi lại đỡ vất vả hơn.

Theo ông Hoàng Văn Bút, Trưởng thôn 10, xã Phước Sơn, ngoài tuyến đường dẫn vào Nhà văn hoá thôn sóc ông La, thôn 10 còn có tuyến đường đất đi vào khu Thái Nguyên, mùa mưa hay bị ngập gây khó khăn cho việc đi lại của người dân. Với vai trò là trưởng thôn, ông Bút đã kiến nghị với chính quyền địa phương nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho bà con đi lại nhưng do vướng quy hoạch bauxite nên đến bây giờ các con đường này vẫn chưa được đầu tư làm mới.

Ngoài hệ thống giao thông, trên địa bàn còn có 10 trường học trực thuộc UBND xã; trong đó, có 6 trường đạt chuẩn và 4 trường chưa đạt chuẩn. Các trường chưa đạt chuẩn quốc gia là do vướng quy hoạch khoáng sản, chưa thể đầu tư sửa chữa và xây dựng mới gồm: Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, Trường Tiểu học Phước Sơn, Trường Tiểu học Thống Nhất, Trường THCS Thống Nhất.

Cô Nông Thị Uyên, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Tiểu học Thống Nhất cho biết, nhà trường có 1 điểm chính và 2 điểm lẻ. Điểm chính của trường được thành lập từ năm 1998 nên nhiều phòng học đã xuống cấp, mái trường cũ kỹ nên vào mùa mưa bị dột, không thể phục vụ giảng dạy. Khu hiệu bộ, các phòng phục vụ học tập như thư viện, thiết bị cần được sửa chữa; phòng tin học đã được trang bị máy tính nhưng chưa đảm bảo dạy học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Điểm trường tại thôn 9 bàn ghế xuống cấp, hư hỏng.

"Để phục vụ tốt nhất công tác dạy và học trong thời gian tới, ban giám hiệu nhà trường mong muốn lãnh đạo các cấp sửa chữa, xây dựng mới các phòng học cho nhà trường để đảm bảo dạy học 2 buổi/ngày theo quy định", cô Uyên kiến nghị.

Theo ông Bùi Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Sơn, trên cơ sở thực tế, những khó khăn, vướng mắc khi triển khai thực hiện Quyết định số 866/QĐ–TTg ngày 18/07/2023 của Thủ tướng Chính, địa phương đã đề xuất với UBND tỉnh Đồng Nai kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh quy hoạch cho phù hợp với tình hình phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

"Cụ thể, xã Phước Sơn xin điều chỉnh khu vực trung tâm cụm xã và các khu dân cư dọc theo các tuyến đường ĐT.755, ĐT.755B ra ngoài quy hoạch bauxite để thuận tiện cho người dân ổn định cuộc sống lâu dài với diện tích khoảng 1.390 ha", ông Tuấn cho biết.

Đối với trường học, UBND xã Phước Sơn đề nghị UBND tỉnh cho chủ trương sửa chữa các trường học nằm trong ranh quy hoạch bauxite và hỗ trợ kinh phí để sửa chữa cơ sở vật chất và mua sắm trang thiết bị phục vụ dạy và học tại điểm trường thôn 12 và điểm trường dốc 5 tầng của Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi; Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi (cũ) để Trường THCS Thống Nhất sử dụng dạy học 2 buổi/ngày theo quy định; Trường Tiểu học Phước Sơn; Trường Tiểu học Thống Nhất… Ngoài ra, UBND xã cũng đề xuất hỗ trợ thêm kinh phí mua sắm, sửa chữa trang thiết bị còn thiếu, hư hỏng tại các trường học khác trên địa bàn…

Với tỉnh Đồng Nai, thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc quy hoạch khoáng sản, UBND tỉnh kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét báo cáo Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh diện tích không có trữ lượng khoáng sản là 19.222 ha ra khỏi quy hoạch bauxite đối với khu vực Thọ Sơn và Thống Nhất.

Với khu vực Nghĩa Hoà và sóc Bom Bo, trong trường hợp không quy hoạch bổ sung hoặc nâng công suất khai thác Nhà máy chế biến Alumin, công suất khai thác khu vực Thọ Sơn và Thống Nhất đủ để phục vụ nhà máy chế biến Alumin Bình Phước (trong vòng đời 30 năm của dự án, đến hết năm 2055), UBND tỉnh Đồng Nai kiến nghị điều chỉnh diện tích 29.935 ha ra khỏi Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (thực hiện quy hoạch sau năm 2050).

Để tạo điều kiện cho tỉnh xây dựng hạ tầng phát triển kinh tế – xã hội vùng quy hoạch bauxite, đồng thời không làm thất thoát, lãng phí tài nguyên, UBND tỉnh Đồng Nai đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét báo cáo Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh phần diện tích 23.521,73 ha (phần diện tích đánh giá có trữ lượng bauxite nhưng không thuộc diện tích đã cấp giấy phép khai thác phục vụ cho Tổ hợp dự án Khai thác, tuyển quặng và chế biến, sản xuất Alumin) ra khỏi quy hoạch bauxite đối với các khu vực Thọ Sơn và Thống Nhất. Trong quá trình thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội, UBND tỉnh Đồng Nai sẽ đánh giá, thu hồi khoáng sản theo thẩm quyền và quy định pháp luật.

Ngoài ra, tỉnh Đồng Nai cũng đề nghị xem xét đưa ra khỏi quy hoạch bauxite với chồng lấn 5 khu dân cư, khu tái định cư với diện tích 952 ha, 2 dự án cụm công nghiệp do được ghi nhận không phân bố tài nguyên, trữ lượng quặng theo công văn số 3241 ngày 17/6/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.