Alcaraz lợi hại hơn thế nào khi 'sao chép' cú giao của Djokovic
Tay vợt số một thế giới Carlos Alcaraz tối giản hóa tối đa động tác giao bóng và học tập người đàn anh Novak Djokovic, khi ưu tiên điểm rơi thay vì lực bóng.
Trong kỳ nghỉ Giáng sinh 2025 tại CLB tennis Real Sociedad Club de Campo ở El Palmar, Tây Ban Nha, những ống kính tò mò bắt gặp một cảnh tượng dù không mới nhưng lại chứa đựng nhiều manh mối quan trọng. Tân HLV Samuel Lopez của Carlos Alcaraz treo một chiếc giỏ ở độ cao khoảng 3m để học trò tập luyện tư thế tung bóng.
Đó là bước chuẩn bị của tay vợt sẽ chạm trán Alex De Minaur ở tứ kết Australia Mở rộng 2026 hôm nay, sau khi đánh bại Tommy Paul với tỷ số 7-6 (6), 6-4, 7-5 trong 2 giờ 45 phút. Bộ đôi Lopez và Alcaraz khi ấy đã âm thầm "ủ mưu", và thành quả đó dần lộ diện rõ nét tại Melbourne, nơi được coi là "phòng thí nghiệm" cho những cải tiến mới về kỹ thuật của họ.
Trước sự thăng tiến và tự làm mới không ngừng của Jannik Sinner, Alcaraz hiểu anh cũng phải nâng cấp kho vũ khí của bản thân. Thế là tay vợt 22 tuổi và người thầy 55 tuổi bắt tay vào việc. Họ đi đến kết luận: Alcaraz cần những điều chỉnh để tối ưu hóa cú giao bóng một.
Thực tế, ý tưởng này đã manh nha từ một năm trước. Bấy giờ, khi vẫn làm việc dưới trướng HLV trưởng Carlos Ferrero, Lopez đã thường xuyên giao cho Alcaraz bài tập tung bóng vào không trung hết lần này đến lần khác để tìm ra tư thế thoải mái và hiệu quả nhất. Tay vợt sinh năm 2003 từng không ngại tiết lộ giao bóng là thứ anh "muốn cải thiện qua từng năm".
Từ khi bắt đầu thi đấu chuyên nghiệp, tư thế của tay vợt người Tây Ban Nha bị đánh giá là quá cứng nhắc. Vì vậy, khi gia nhập hàng ngũ tinh anh, Alcaraz tập trung vào việc "tự nhiên hóa" nó. Mục tiêu là để các động tác trở nên mượt mà hơn.
Chia sẻ khi đến Australia cho giải Grand Slam đầu tiên trong năm, Alcaraz giải thích rằng anh muốn cú giao trở nên gọn gàng hơn, "làm sạch" tối đa các nét thừa và đơn giản hóa kỹ thuật thông qua sự thả lỏng: từ bàn chân, đầu gối, hông, vai, cổ tay và cổ đều phải ở trạng thái tự do nhất. Nhưng đó cũng là cách anh thừa nhận đang sao chép cú giao của Djokovic.
"Vừa thấy cậu ấy giao bóng, tôi đã nhắn tin ngay", tay vợt người Serbia từng hóm hỉnh đùa. "Chúng tôi sẽ cần phải thảo luận về vấn đề bản quyền". Với Alcaraz và ê-kíp, Djokovic luôn là hình mẫu kỹ thuật được ngưỡng mộ bậc nhất. "Tôi để sẵn hợp đồng trong túi đây này...", Alcaraz cũng đáp hài hước.
Điều chỉnh trước tiên nằm ở phần cánh tay gập. Alcaraz từng để tay khá thẳng ở đầu động tác giao bóng, nhưng giờ đây anh giữ tay gập. Độ gập này cho phép anh dồn lực vào vai, tương tự một VĐV ném lao. Nó cũng tạo ra một đòn bẩy ngắn, đưa trọng lượng cánh tay và vợt gần cơ thể hơn, giúp tiêu tốn ít lực hơn mà vẫn đạt được tốc độ vung vợt tương đương - như một VĐV trượt băng nghệ thuật thu tay sát người để xoay nhanh hơn với ít năng lượng hơn. Khi khuỷu tay duỗi ra trước khi đánh bóng, đầu vợt đạt tốc độ tối đa trễ hơn trong chuỗi động tác.
Tiếp đến là cổ tay thả lỏng và gập. Alcaraz hạ thấp, thả cổ tay, để đầu vợt trễ sau bàn tay, tạo ra hiệu ứng "quất roi". Kiểu vẩy cổ tay này tương tự các VĐV ném bóng nhanh trong môn cricket, giúp tăng tốc độ bóng lên hơn 144,8 km/h ở giai đoạn cuối của chuỗi chuyển động. Càng nhiều mắt xích trong chuỗi chuyển động được đồng bộ, gia tốc càng lớn.
Thứ ba là ở kỹ thuật tung bóng. Bên cạnh việc làm mềm mại bộ khung chuyển động cơ thể, anh còn bổ sung một chi tiết đặc trưng từ cú giao của Nole: quả bóng giờ đây được tung lên từ vị trí cao hơn, ngang tầm vòng cung của vợt, vợt đồng thời không còn bắt đầu được vung từ dưới thắt lưng mà xuất phát gần ngực hơn. Bóng được đưa lên ngang ngực trước khi bắt đầu chuyển động để tăng chiều cao khung người khi thực hiện cú giao. Cuối tháng 12/2025, Alcaraz được nhìn thấy tập tung bóng bằng cách sử dụng một rổ bóng rổ mini làm mục tiêu để rèn luyện độ chính xác tuyệt đối.
Dù giới chuyên gia có thể chỉ ra vài nét khác biệt nhỏ, về cơ bản, chuyển động của Alcaraz và Djokovic gần như là bản sao. "Tôi thật sự không nhận ra nó giống Novak đến thế", Alcaraz trả lời cựu tay vợt Mỹ Jim Courier sau vòng 4 Australia Mở rộng. "Tôi chỉ thực hiện một số thay đổi mà bản thân cảm thấy cần thiết".
Từ khi thiết kế lại cú giao, Djokovic đã nâng tầm vũ khí này một cách đáng kể. Anh không tập trung vào tốc độ - một thước đo đôi khi gây nhầm lẫn - mà chú trọng vào chất lượng. Nhìn sơ qua, tay vợt người Balkan không sở hữu hình thể của một "máy giao bóng" điển hình. Anh cao 1,88m, trong khi các "tòa tháp" trên sân quần hiện nay thường giao bóng từ độ cao 1,95m trở lên.
Tuy nhiên, không ai dám nghi ngờ rằng hiện tại, Djokovic là một trong những tay vợt có cú giao bóng một tốt nhất thế giới, yếu tố then chốt để áp đặt thế trận sau đó. Hiếm ai có thể đặt bóng chính xác vào nơi mình muốn như Djokovic.
"Tôi không nói cú giao của anh ấy nhanh nhất, nhưng nó cực kỳ chính xác", Alcaraz nhận xét sau khi lần đầu tiên tiến vào tứ kết mà không để thua một set đấu nào. "Rất khó để đọc hướng bóng, bóng đi sát các đường biên và khi nảy lên, nó đi rất nhanh, gần như thoát khỏi tầm kiểm soát. Đó là lý do đối thủ khó trả lại đến thế. Không phải ở tốc độ, mà là sự chính xác".
Từ đó, tay vợt số một thế giới đúc kết bài học cho bản thân: "Đôi khi phải ưu tiên việc đánh bóng đúng chỗ hơn là chỉ tìm kiếm sức mạnh". Alcaraz và các cộng sự đã xem đi xem lại vô số video của nhà vô địch 24 Grand Slam. Đó chính là kim chỉ nam.
Qua ba trận đầu tại Australia Mở rộng 2026, các thống kê của Alcaraz chỉ ở mức ổn định. Nhưng số liệu, chất lượng và sự tự tin đã tăng vọt khi anh đấu Tommy Paul ở vòng 4. Dù chỉ ghi được hai điểm ace, tỷ lệ hiệu quả trong các pha giao bóng của anh đã tăng vọt. Cụ thể, tay vợt gốc Murcia đạt hiệu năng giao bóng một gần 70% - tỷ lệ đáng nể, từ đó ăn điểm sau 52 trong 66 quả giao bóng một, tức thắng tới 79% số điểm từ giao bóng một và 68% từ giao bóng hai. Alcaraz cũng hóa giải thành công 7 trong 10 cơ hội trả giao của đối thủ Mỹ, phần lớn nhờ vào uy lực từ những cú phát bóng mở màn.
"Từng chút một, tôi tự thay đổi chuyển động vì cảm thấy thoải mái hơn, và thực sự tôi cũng thấy ngạc nhiên", Alcaraz nói chi tiết. "Điểm hay của cơ chế mới này là ngay cả khi tôi không cảm thấy quá sung sức, nó vẫn cho phép tôi thi đấu với cảm giác bóng tốt. Tôi đã tập luyện rất lâu và thực sự hạnh phúc với sự tiến bộ này. Sau mỗi set, tôi đều nhìn lên màn hình để xem thống kê. Đến giờ, giao bóng đang là vũ khí quan trọng của tôi".
"Tôi bắt đầu thử nghiệm kỹ thuật này từ giai đoạn tiền mùa giải và ngày càng cảm thấy thoải mái hơn với chuyển động này. Tôi đã bàn bạc kỹ với đội ngũ của mình. Đó vẫn là một chuyển động mượt mà, nhưng tôi đã tự mình đưa vào một vài thay đổi nhỏ", Alcaraz kết luận và tin rằng mình vẫn còn "rất nhiều dư địa" để cải thiện.
Tỷ lệ thắng điểm trong một trận tennis thường sít sao quanh mức 50:50, Roger Federer chỉ thắng 54% tổng số điểm trong suốt sự nghiệp lừng lẫy của mình. Thứ tách biệt Alcaraz và cả Sinner với phần còn lại là khả năng bùng nổ trong những thời điểm quan trọng đó. Một khi có thể dựa vào cú giao bóng, tennis sẽ trở thành một môn thể thao đơn giản hơn rất nhiều.
Hoàng Thông tổng hợp