Cựu giám đốc BHXH kể khổ bị doanh nghiệp 'lao vào phòng' đưa phong bì

Ông Thân Đức Lại, 63 tuổi, cựu giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Giang là một trong 18 người đang bị TAND Hà Nội xét xử về tội Nhận hối lộ, trong vụ án liên quan một số công ty dược.

Ông Lại làm giám đốc từ năm 2011 đến 12/2021, có thẩm quyền duyệt, ký ủy nhiệm chi giải ngân tiền tạm ứng kinh phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế cho các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Bắc Giang.

Trong thời gian này, bị cáo Nguyễn Mạnh Quyền, ông chủ Bệnh viện LanQ, muốn được tạo điều kiện thuận lợi trong việc giải ngân tiền tạm ứng kinh phí khám bệnh, chữa bệnh Bảo hiểm y tế đã tìm tới ông Lại. Tiền "bôi trơn" được đưa vào đầu mỗi quý, trước mỗi đợt BHXH thanh toán tiền thuốc cho các bệnh viện.

Tổng số tiền ông Lại bị cáo buộc nhận là 700 triệu đồng.

Chỉ giúp "trong khuôn khổ cho phép"

Trả lời tại TAND Hà Nội hôm qua, bị cáo Lại giải trình về việc hỗ trợ thanh toán cho Công ty LanQ dựa trên mục đích chính là hỗ trợ doanh nghiệp trước khó khăn.

Sự "thông cảm" này bắt nguồn từ một ngày của năm 2016, khi ông Quyền tìm đến phòng làm việc của ông Lại than thở về những khó khăn của doanh nghiệp khi không đủ tiền thanh toán cho bác sĩ, mua thuốc điều trị, trong khi BHXH thanh toán rất chặt và giữ lại rất nhiều. "Anh tạo điều kiện cho bọn em", ông Lại thuật lời ông Quyền.

Ông Lại khai không hứa hẹn gì mà bảo ngay "cứ làm cho đúng thủ tục, còn giúp trong điều kiện nào có thể được thì tôi sẽ giúp", và theo ông, mọi việc chỉ dừng lại ở đó.

Sau đó, kế toán của LanQ bắt đầu tìm đến phòng làm việc của ông. "Ban đầu chỉ đưa 5, 7 đến hơn chục triệu. Tôi phải liên tục chấn chỉnh anh chị ấy và bắt cầm về nhưng họ 'bảo là đây là quà thôi, anh cầm cho chúng em vui'", ông Lại khai.

Khi đó, ông chỉ nhận thức đó là những sai lầm ứng xử, không phải hành vi phạm tội. "Nhưng khi được cán bộ điều tra phân tích thì tôi xin nhận tội ngay và xin tự kê khai", ông Lại nói và cho hay đã chủ động tính theo trí nhớ.

Cụ thể, ông vẫn nhớ số tiền dao động mỗi lần 7-60 triệu đồng. "Các chị ấy vứt, rồi lao vào để ở tập tài liệu của tôi, hay tôi ra ngoài thì chạy theo", ông nói.

Nhưng cộng lại chỉ 500-700 triệu nên ông nhận luôn số trần là 700 triệu, còn cụ thể không thể kê ra được.

Sau phân trần của cựu giám đốc BHXH, chủ tọa Đinh Quốc Trí truy vấn: "Bị cáo nói chỉ giúp đỡ "trong khuôn khổ cho phép", vậy đã truyền đạt tinh thần này đến cấp dưới thế nào?".

Ông Lại cho hay đã phân tích khó khăn của LanQ cho kế toán đơn vị, quán triệt tinh thần phải làm chặt chẽ và phải chịu trách nhiệm về tính đúng, chuẩn của thủ tục, nhưng cần khẩn trương. Điểm linh động duy nhất ông chỉ đạo là cắt giảm thời gian chờ đợi cho doanh nghiệp.

Ví dụ, theo thông lệ, hồ sơ có thể bị giữ lại khoảng 15 ngày để thanh toán cùng một đợt chung. "Nhưng tôi bảo 'nếu khó khăn thế thì trả trước người ta', trong tầm 10 ngày thôi chứ không đợi đến 15 ngày", ông Lại nói và khẳng định mục đích chỉ để giải ngân vốn nhanh nhất có thể, tháo gỡ cho doanh nghiệp.

Theo cáo buộc của VKS, ông Lại đã "linh động quá đà" khi nhiều lần ký duyệt chi trả cho LanQ dù nhiều lần thiếu một số tài liệu mang tính quyết định. Ngoài ra, LanQ còn được giải ngân tạm ứng 2 lần hoặc tạm ứng số tiền vượt quá quy định (trên 80%).

Dẫn lại điều trên, HĐXX hỏi ông Lại "nghĩ gì về sự giúp đỡ". Cựu giám đốc BHXH cho rằng do nhận thức, cùng sự tin tưởng tuyệt đối vào chuyên môn của cấp dưới đã khiến ông "lấn sâu vào sai sót".

Kết lại phần trình bày, ông Lại khẳng định dù nhận tiền nhưng không thỏa thuận. "Giả sử LanQ không đưa tiền, bị cáo vẫn ký", ông nói.

'Đưa tiền xong thấy mọi việc suôn sẻ'

Ông chủ LanQ trước đó than thở những "trúc trắc" khi bán thuốc theo danh mục BHXH khi giá thuốc nhập cao nhưng barem của Sở Y tế lại thấp. Dù bị cáo buộc gian lận nguồn gốc thuốc để nhận khống 18 tỷ đồng từ BHXH, ông Quyền nói "thực tế bị lỗ" vì chưa được cơ quan này thanh toán hết, mà chỉ tạm ứng.

"Từ 2018, công ty tôi liên tục chỉ được tạm ứng 80% chứ chưa bao giờ được thanh toán quyết toán hết, rất vất vả, rất khổ. BHXH vẫn đang thiếu của chúng tôi 20% mỗi năm, con số rất lớn. Tôi làm kiến nghị liên tục nhưng không giải quyết được, đến nay tôi vẫn không hiểu được", ông nói.

>>Xem thêm quy định về mức thanh toán, tạm ứng chi phí cho cơ sở y tế

Bị cáo thừa nhận các cáo buộc quanh hành vi nhận hối lộ, song khai mục đích là để được tạo điều kiện giải ngân nhanh chóng, nhận tạm ứng tiền thuận lợi. Sau khi đưa tiền, ông thấy mọi việc suôn sẻ, đúng hạn, trước hạn.

Ông Quyền nói không tự mang tiền biếu mà để bị cáo Nguyễn Thúy Kim, cựu Kế toán trưởng của LanQ, đi thực hiện.

Bà Kim xác nhận điều này, khai vào ngày 5 hoặc 6 của tháng mỗi quý (tháng 1, 4, 7,10) sẽ "cầm theo phong bì" đến phòng làm việc của ông Lại ở trụ sở BHXH tỉnh Bắc Giang. Bà khai "để phong bì lên bàn, nói là gửi quà rồi ra về". Đây là làm theo lời dặn cấp trên, không biết bên trong có gì.

Trong vụ án này, ngoài hành vi của cựu giám đốc BHXH Bắc Giang Thân Đức Lại, 17 người còn lại bị truy tố Nhận hối lộ đều nhận tiền của Công ty CP dược phẩm Sơn Lâm, với tổng số lên tới gần 70 tỷ đồng.

Người nhận nhiều nhất là Huỳnh Nguyễn Lộc, cựu viện trưởng Y dược học dân tộc TP.HCM, 47 tỷ đồng, đề xuất hoa hồng 20-25% với doanh nghiệp.

Hay tại Bệnh viện Y Dược cổ truyền tỉnh Tây Ninh, bà Đinh Thị Mộng Thanh, cựu phó giám đốc cũng yêu cầu công ty Sơn Lâm chi 20% hoa hồng cho mình và 17% cho hoạt động chung của viện, tổng hơn 4 tỷ đồng.

Các vụ "bôi trơn" tương tự cũng bị xác định đã xảy ra tại Bệnh viện Y Dược cổ truyền tỉnh Hưng Yên, Trung tâm Y tế huyện Khoái Châu (Hưng Yên), Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Bến Tre, Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Bình Định, Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Kon Tum.

Hôm nay, HĐXX tiếp tục làm rõ các hành vi này.

Thanh Lam