Ngóng mãi không thấy khách, chủ vườn mai tiếc hùi hụi thời hoàng kim

Cố gắng để “bánh chưng có thịt”

Còn chưa đầy ba tuần nữa là đến Tết mà đến giờ con đường dẫn vào làng mai Bình Lợi (TPHCM) vẫn khá im ắng, trái ngược hẳn cảnh xe cộ nối đuôi, thương lái tấp nập chọn cây, chốt giá như mọi năm.

Ông Nguyễn Văn Quân (45 tuổi), chủ một vườn mai lâu năm, nửa đùa nửa thật: “Giờ sang đường không cần nhìn xe nữa, vì vắng quá”.

Gắn bó với nghề trồng mai hơn 10 năm, ông Quân ngán ngẩm vì chưa từng chứng kiến một mùa kinh doanh buồn đến vậy. Những năm trước, từ khoảng tháng 9 âm lịch, thương lái đã tìm đến vườn đặt cọc, chốt giá, giúp nhà vườn chủ động tính toán số lượng, chăm sóc để mai nở đúng dịp Tết.

“Trước đây cứ 2–3 ngày, tôi lại chở khoảng 100 chậu mai ra bày bán trước mặt tiền. Đợt nào mang ra cũng bán sạch đợt đó. Con trai tôi còn mang thêm cây kiểng các loại cho đủ số lượng phục vụ khách và cũng hết veo. Có lúc tôi chỉ ngồi yên trong vườn, thương lái, khách hàng nhắn tin chốt đơn liên tục, không đủ cây để giao”, ông Quân tiếc nuối.

Thế nhưng năm nay, dù đã cận Tết, vườn mai của ông vẫn chỉ lác đác vài lượt khách. Nhiều thương lái quen từ miền Trung, miền Bắc nhắn tin “cáo lỗi” vì sau thiên tai, bão lũ, kinh tế khó khăn, phải tạm ngưng kinh doanh mai để ổn định cuộc sống.

Khu vực phía Nam sức mua cũng trầm. Khách chủ yếu hỏi những chậu mai giá vài trăm nghìn đồng, cao lắm cũng chỉ tới vài triệu. Những cây có giá hàng chục, hàng trăm triệu đồng gần như “đứt” khách mua, chủ yếu chuyển sang cho thuê ngắn hạn.

“Tôi không dám tăng giá, thậm chí còn phải giảm. Cây mai trước bán 3 triệu đồng, nay hạ xuống hơn 2 triệu mà khách vẫn lưỡng lự. Có người còn mặc cả xuống vài trăm nghìn”, ông Quân cười gượng.

Dãi nắng dầm mưa suốt một năm, ông chưa kịp vui vì năm nay vườn mai ra nụ đều, đẹp thì đã chưng hửng khi sức mua dự kiến giảm hơn một nửa so với mọi năm.

Không riêng gì vườn ông Quân, nhiều nhà vườn tại làng mai Bình Lợi cũng đang đối mặt với một mùa Tết ảm đạm. Ông Nguyễn Văn Thêm (50 tuổi), chủ vườn mai rộng 1ha với khoảng 10.000 gốc, đồng thời là Chi hội trưởng, Ban thường vụ Hội Nông dân xã Bình Lợi, cho biết lượng khách dự kiến năm nay giảm tới 50%.

“Khách của làng mai chủ yếu đến từ miền Trung và miền Bắc. Năm nay, khu vực này chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai, nên bà con còn phải lo khắc phục đời sống, chi tiêu cho cây hoa cảnh trưng Tết vì thế cũng giảm mạnh”, ông Thêm chia sẻ.

Không chỉ khó ở đầu ra, thời tiết năm nay cũng diễn biến bất thường. Trời lạnh kéo dài khiến mai có nguy cơ nở muộn. Hàng loạt nhà vườn tại đây phải xuống lá sớm hơn 3-4 ngày để điều chỉnh. Tuy nhiên, nếu cận Tết nắng nóng trở lại, mai có thể bung nở sớm, gây thêm rủi ro.

“Năm nay là năm nhuận nên thời gian nuôi trồng dài hơn, cây mai cũng già hơn. Có năm khó vì thời tiết, có năm khó vì sức mua giảm, khổ là năm nay cả hai yếu tố khó bộc lộ cùng lúc”, ông Thêm nói.

Chi phí sản xuất trong năm qua cũng tăng mạnh. Đợt mưa lớn gần đây khiến nhiều vườn bị ngập, ông Thêm và một số hộ dân phải bơm chống úng liên tục, đồng thời chăm sóc phục hồi cây sau ngập. Tổng chi phí nuôi trồng tăng hơn 30% so với mọi năm, trong khi đầu ra lại thu hẹp.

“Trước đây, mỗi mùa Tết doanh thu 500–700 triệu đồng là chuyện bình thường. Năm nay, tôi chỉ mong bán được đủ để xoay vòng vốn, bám trụ với nghề”, ông Thêm bộc bạch.

Giá mai năm nay không tăng, thậm chí thấp hơn khoảng 5-10%. Những chậu mai nhỏ bày bàn dao động 150.000-200.000 đồng/chậu, những chậu kích thước trung bình có giá khoảng 500.000-600.000 đồng.

Nghề từng giúp cả làng đổi đời

Chỉ tay về khu vườn mai rộng 1ha của mình, ông Thêm nhoẻn miệng cười: “Tôi và nhiều người trong làng cất được nhà, mua được xe cũng nhờ những cây mai này”.

Ông kể khoảng 15 năm trước, nghề trồng mía mai một, giá bán bấp bênh nên ông chuyển sang trồng mai. Ông vẫn nhớ như in thời kỳ “hoàng kim”, khi trồng lứa nào bán hết lứa đó, thương lái ra vào vườn nườm nượp. Những ngày cận Tết tuy tất bật nhưng rộn ràng, vui tươi.

Từ vài chậu ban đầu, ông Thêm dần mở rộng quy mô trồng lên hàng chục nghìn chậu như hiện nay. Ngày ngày gắn bó với loại cây từng giúp bản thân và nhiều người trong làng “đổi đời”, người đàn ông nước da đen sạm, gương mặt hằn sâu dấu vết sương gió vẫn ánh lên tình yêu nghề.

“Giờ khó khăn, tôi chỉ mong mình cố gắng vượt qua để tiếp tục bám trụ với công việc này. Hi vọng bà con sắp tới sẽ đến ủng hộ để nhà vườn có thêm động lực”, ông Thêm trải lòng.

Để tìm đầu ra mới, ông cũng thử đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Dù hiệu quả chưa rõ rệt vì còn mới mẻ, nhưng ông kỳ vọng đây sẽ là hướng mở thêm kênh tiêu thụ cho mai cảnh.

Từ một ông chủ chỉ lo chuyện quản lý, vận hành, nay ông Thêm tự tay tưới cây, phun thuốc, tư vấn khách hàng… để tiết kiệm chi phí.

“May mắn là trong đợt ngập úng vừa qua, chính quyền thành phố đã huy động lực lượng và hỗ trợ một phần kinh phí thuê đơn vị chuyên môn bơm nước, chống úng trong gần nửa tháng, giúp các nhà vườn hạn chế thiệt hại.

Địa phương cũng tạo điều kiện cho nông dân đăng ký điểm bán tại chợ hoa Tết, quảng bá trên mạng xã hội và các nền tảng điện tử, góp phần tìm đầu ra cho mai cảnh trong một mùa vụ nhiều trắc trở”, ông Thêm nói.

Ông cũng mong địa phương có thêm giải pháp hỗ trợ về lưu thông, vận chuyển, hệ thống điện phục vụ sản xuất; đồng thời ngành nông nghiệp tăng cường chính sách khuyến nông, mở rộng các mô hình hỗ trợ kỹ thuật tưới tiêu, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.

Đầu giờ trưa, thấy khách ghé mua mai, ông Nguyễn Văn Quân hồ hởi vui. Ông quả quyết dù khó khăn vẫn sẽ cố gắng bám trụ với nghề.

Ông tự thấy may mắn khi vẫn còn một số khách quen giữ liên lạc, ủng hộ và động viên nhà vườn vượt qua giai đoạn chật vật này. Biết nhà vườn khó khăn, nhiều thương lái cũng chủ động giữ giá, không o ép.

“Quần quật cả năm, giờ chỉ trông vào một tháng cận Tết, cả gia đình tôi phải cố gắng. Nghề nào cũng có khó khăn riêng, quan trọng là mình nỗ lực vượt qua”, ông Quân tâm niệm.

Nguyễn Vy