Ba ngày rối ren trong Nhà Trắng sau vụ công dân Mỹ bị bắn chết ở Minnesota
Việc công dân Mỹ bị đặc vụ liên bang bắn chết ở Minnesota khiến các quan chức Nhà Trắng vô cùng bối rối và phải mất ba ngày mới tìm được phương án ứng phó.
Alex Pretti, 37 tuổi, bị đặc vụ liên bang bắn chết trong lúc giới chức đang tiến hành chiến dịch truy quét nhập cư ở thành phố Minneapolis, Minnesota ngày 24/1. Đây là công dân Mỹ da trắng thứ hai thiệt mạng từ khi chính quyền Tổng thống Donald Trump tháng 12/2025 tăng cường lực lượng hành pháp đến bang này để tăng cường vây ráp, bắt người nhập cư bất hợp pháp.
Sự việc lập tức gây rúng động dư luận Mỹ, buộc Nhà Trắng phải nhanh chóng lên tiếng để kiểm soát câu chuyện. Trong vài giờ sau vụ nổ súng, các quan chức chính quyền liên tiếp đưa ra những tuyên bố đổ lỗi cho Pretti, tuyên bố anh "vung vẩy súng" và đe dọa các đặc vụ, thậm chí gọi anh là "khủng bố nội địa".
Tuy nhiên, các video lan truyền trên mạng xã hội lại phản ánh thực tế khác. Phân tích các hình ảnh cho thấy Pretti không chạm tay vào khẩu súng trong người, không có hành động đe dọa đặc vụ và có giấy phép mang súng hợp pháp. Anh bị các sĩ quan bắn 10 phát khi đang bị khống chế trên mặt đất.
Những khác biệt giữa thông điệp từ các quan chức chính quyền và hình ảnh thực tế nhanh chóng đẩy Nhà Trắng vào thế bị động, khiến Tổng thống Donald Trump đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng truyền thông nghiêm trọng nhất nhiệm kỳ thứ hai.
Pretti bị bắn chết vào khoảng hơn 9h ngày 24/1. 5 phút sau, Greg Bovino, chỉ huy đặc trách lực lượng Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) đang hoạt động tại Minneapolis, nhắn tin thông báo tình hình trong nhóm trò chuyện với các quan chức Nhà Trắng.
"Đã có nổ súng ở Minneapolis", Bovino viết. Một quan chức chính quyền Mỹ cho biết lúc này ở thủ đô Washington là hơn 10h. Trong chưa đầy một giờ, Bộ trưởng An ninh Nội địa (DHS) Kristi Noem đã trao đổi trực tiếp với Tổng thống Trump về sự việc.
Lúc 11h, Thống đốc Minnesota Tim Walz trao đổi với Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles, sau đó đăng bài trên X kêu gọi Tổng thống Trump "rút hàng nghìn sĩ quan bạo lực, thiếu kỹ năng" khỏi bang này.
7 phút sau bài đăng của Walz, DHS cũng bắt đầu chiến dịch truyền thông cho chính quyền liên bang. DHS cung cấp thông tin cho báo giới dưới dạng nguồn tin ẩn danh rằng "nghi phạm mang theo vũ khí và hai băng đạn - tình hình vẫn chưa ổn định".
DHS sau đó chia sẻ hình ảnh một khẩu súng ngắn đặt trên ghế ôtô, được cho là của Pretti. Cơ quan này mô tả Pretti là mối đe dọa với các đặc vụ liên bang.
Lúc 11h30, các quan chức hàng đầu Nhà Trắng và DHS bắt đầu lan truyền dự thảo thông cáo mà họ định công bố. Trong gần một giờ sau đó, họ tranh luận từng câu chữ về nội dung văn bản.
Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller, cố vấn lâu năm của Tổng thống Trump, cho biết các quan chức ở Washington đã dựa trên thông tin do CBP cung cấp. Người phát ngôn DHS nói CBP mô tả "hiện trường rất hỗn loạn" và cơ quan này sẽ mở cuộc điều tra.
Nhưng theo một quan chức cấp cao trong chính quyền, khi tài khoản X chính thức của DHS đăng thông cáo lúc 12h31, Nhà Trắng vẫn chưa hoàn tất việc phê duyệt nội dung. Một số trợ lý chỉ biết thông cáo đã được công bố khi họ xem truyền hình và thấy nó xuất hiện trên kênh Fox News.
Thông báo cho biết Pretti "muốn gây thiệt hại tối đa và thảm sát lực lượng hành pháp". DHS cáo buộc nam y tá này "chống trả quyết liệt" trong lúc bị tước vũ khí và khẳng định rằng một đặc vụ "lo sợ cho tính mạng bản thân nên đã nổ súng tự vệ".
Tại cuộc họp báo diễn ra ngay sau đó, giới chức bang Minnesota xác nhận Pretti có mang theo súng trong người khi chạm mặt các đặc vụ CBP và lưu ý người này được phép làm vậy theo luật của bang.
Nhà Trắng gấp rút cố gắng định hình câu chuyện theo thông tin của ông Bovino. Ông Miller giữ vai trò phát ngôn chính, đăng liên tục ba bài trên X từ 13h22 đến 13h43, mô tả Pretti là "kẻ khủng bố nội địa" tìm cách "ám sát lực lượng hành pháp liên bang", "kẻ ám sát hụt" và "sát thủ".
Tổng thống Trump cũng có động thái tương tự vào 14h46. Ông đăng ảnh vũ khí của Pretti lên mạng xã hội Truth Social, mô tả anh này là "một tay súng".
"Đây có vẻ là một tình huống mà một cá nhân muốn gây thiệt hại tối đa và thảm sát lực lượng thực thi pháp luật", ông Bovino nhắc lại nội dung thông báo ban đầu của DHS khi tổ chức họp báo.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance chia sẻ lại bài đăng của ông Trump. Bộ trưởng DHS Noem khi họp báo tối cùng ngày cũng nhắc lại cáo buộc Pretti là "kẻ khủng bố nội địa".
Sự việc lập tức làm dấy lên tranh cãi liên quan quyền sở hữu súng của người dân Mỹ, vốn được Tu chính án Thứ hai trong hiến pháp Mỹ bảo vệ. Phe ủng hộ Tu chính án Thứ hai, trong đó đa số là người ủng hộ Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa, phản ứng gay gắt trước quan điểm cho rằng một người có giấy phép mang súng nơi công cộng lại có thể bị bắn chỉ vì thực hiện quyền này.
Bên trong Nhà Trắng, Tổng thống Trump, người thường xuyên theo dõi bản tin truyền hình, chăm chú đánh giá những hình ảnh đang xuất hiện trên màn hình.
"Tổng thống Trump là người nhạy bén nhất mà tôi biết. Ông ấy nhận ra rằng câu chuyện này không mang lại hiệu ứng tích cực", một nghị sĩ Cộng hòa đã trao đổi với ông Trump ngày 24/1 kể lại với NBC News.
Tại Minneapolis, ông Trump từng kỳ vọng giành ưu thế trong tranh luận về "thành phố trú ẩn", cụm từ chỉ nơi chính quyền địa phương từ chối hợp tác với lực lượng thực thi luật nhập cư liên bang, và làm rõ cáo buộc cộng đồng Mỹ gốc Somali đứng sau một mạng lưới gian lận trợ cấp chăm sóc trẻ em từ chính phủ. Tuy nhiên, thông điệp đó bị lu mờ bởi hàng loạt video trong nhiều tuần cho thấy các đặc vụ liên bang đụng độ với người dân Minneapolis, đỉnh điểm là vụ bắn chết Pretti.
"Tổng thống Trump biết tranh luận về 'thành phố trú ẩn' là một chủ đề có lợi", nghị sĩ Cộng hòa tiếp tục. "Nhưng hình ảnh thì không ủng hộ ông ấy. Ông ấy hiểu truyền hình... và tự nhìn thấy điều đó".
Tuy nhiên, Tổng thống Trump không bộc lộ sự không hài lòng nào với CBP hay cách các quan chức dưới quyền ứng phó vụ nổ súng.
Sáng 25/1, các quan chức liên bang Mỹ đồng loạt xuất hiện trên truyền hình, tạo cơ hội để ông Trump, trợ lý Nhà Trắng và dư luận Mỹ đánh giá mức độ hiệu quả của câu chuyện mà họ đang xây dựng.
Trên CNN, Bovino đề cập đến quyền sở hữu súng trong bối cảnh thực thi pháp luật liên bang, sử dụng lập luận mà ông Trump đã đề cập nhiều lần.
"Chúng tôi tôn trọng quyền theo Tu chính án Thứ hai, nhưng quyền đó sẽ không còn giá trị khi bạn gây bạo loạn, tấn công, trì hoãn, cản trở hoặc ngăn chặn lực lượng thực thi pháp luật, đặc biệt là khi bạn có ý định làm điều đó từ trước", ông Bovino nói.
Nhưng bình luận này lại làm dấy lên làn sóng chỉ trích mới từ những người ủng hộ quyền sở hữu súng. Bovino không đưa ra bằng chứng nào cho thấy Pretti có ý định gây hại cho các đặc vụ liên bang.
Trong những phát biểu tương tự trên ABC News và Fox News, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Giám đốc FBI Kash Patel cũng quy trách nhiệm cho Pretti vì mang theo súng trong bối cảnh các đặc vụ liên bang đang đối mặt với người biểu tình.
Trên NBC News, Thứ trưởng Tư pháp Todd Blanche thừa nhận ông không biết liệu Pretti đã bị tước vũ khí trước khi bị bắn hay chưa.
Ở hậu trường, Chánh văn phòng Nhà Trắng Wiles bày tỏ không hài lòng với cách DHS xử lý thông điệp truyền thông, đồng thời khuyên ông Trump cử trùm biên giới Tom Homan tới Minneapolis để xoa dịu tình hình.
Trong ngày 25/1, ông Trump cũng nhận nhiều cuộc gọi từ các đồng minh lo ngại tình hình đang vượt khỏi tầm kiểm soát. Một số người trong số họ cũng đề xuất Tổng thống nên cử ông Homan đến thực địa. Tối cùng ngày, ông tỏ ra sẵn sàng điều chỉnh nhân sự và thay đổi cách tiếp cận trước công chúng.
Nhà Trắng lập tức lên lịch họp báo vào ngày 26/1 để giải quyết cuộc khủng hoảng.
Tổng thống Trump sáng 26/1 gọi điện cho Homan và ông trùm biên giới xin được đến Minneapolis để tiếp quản hoạt động của lực lượng liên bang. Homan tin ông có thể thương lượng với giới chức đảng Dân chủ ở Minnesota để chiến dịch truy quét người nhập cư phi pháp được tiến hành thuận lợi hơn.
Khi lộ trình trở nên rõ ràng, Tổng thống Trump gọi ý tưởng điều Homan đến Minneapolis là ý tưởng "tuyệt vời" và thông báo trên mạng xã hội. Bovino bị tước quyền chỉ huy ở thành phố này và được gọi trở về El Centro, bang California, khu vực biên giới mà ông từng công tác.
Gần trưa 26/1, ông Trump có cuộc trao đổi đầu tiên với Thống đốc Walz từ khi Pretti bị bắn, mô tả đây là "cuộc gọi tốt đẹp" và hai bên "dường như có chung cách nhìn nhận", đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong giọng điệu của ông đối với quan chức Dân chủ này.
Tại buổi họp báo chiều cùng ngày, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tỏ ý không ủng hộ cách diễn đạt của bà Noem và ông Miller về Pretti.
Tối 26/1, sau khi Homan đến Minneapolis, bà Noem và cố vấn thân cận Corey Lewandowski đã đến Nhà Trắng gặp ông Trump. Một quan chức DHS mô tả cuộc gặp là "tích cực".
Phải đến gần trưa 27/1, Tổng thống Trump mới xuất hiện trước ống kính để phát biểu về tình hình ở Minneapolis và quyết định thay đổi nhân sự. Ông không tin Pretti định ám sát bất kỳ ai, đồng thời khẳng định quan điểm "bạn không thể mang súng" trong tình huống như Pretti gặp phải.
Ông chủ Nhà Trắng không sa thải bà Noem như phe Dân chủ và một số nghị sĩ Cộng hòa kêu gọi.
"Chúng tôi sẽ hạ nhiệt tình hình một chút", ông Trump nói.
Như Tâm (Theo AFP, Reuters, NBC News)