ESG cần nội địa hóa, tránh hình thức để phát triển bền vững tại Việt Nam

Sáng 30/1, Viện Quản trị Kinh doanh - Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với Công ty Cổ phần Halcom Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học "ESG và các vấn đề về phát triển bền vững tại Việt Nam".

Hội thảo quy tụ các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp nhằm trao đổi về xu hướng ESG, thực trạng triển khai cũng như các giải pháp thúc đẩy phát triển bền vững trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Quang Huân, Phó Chủ tịch Hội đồng tư vấn về khoa học công nghệ và chuyển đổi số, Chủ tịch HĐQT Halcom Việt Nam, nhấn mạnh ESG đang trở thành một nội dung quan trọng trong định hướng phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.

Nghị quyết này xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu ưu tiên tiếp cận nguồn lực, thúc đẩy khoa học công nghệ, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG.

Theo ông Huân, về bản chất, ESG là sự thể chế hóa tư duy phát triển bền vững trong quản trị doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro và tạo giá trị dài hạn.

"Phát triển bền vững không còn là lựa chọn đạo đức, mà là điều kiện tồn tại dài hạn", ông nói, đồng thời cho rằng doanh nghiệp có nền tảng ESG tốt thường ổn định hơn trước các cú sốc và khủng hoảng.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra ESG tại Việt Nam hiện chủ yếu được thúc đẩy bởi yêu cầu từ nhà đầu tư, tổ chức tài chính quốc tế và thị trường xuất khẩu, trong khi việc tích hợp ESG vào chiến lược và vận hành của doanh nghiệp vẫn chưa thực sự hệ thống.

Ở góc độ học thuật, PGS.TS Phan Chí Anh, Viện trưởng Viện Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế, ĐHQG Hà Nội, cho rằng ESG đang dần trở thành một khung đánh giá quan trọng bên cạnh các chỉ tiêu tài chính truyền thống.

Theo ông, ESG không chỉ là "đạo đức kinh doanh" mà ngày càng trở thành điều kiện cạnh tranh, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận thị trường và dòng vốn quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam.

"Áp dụng ESG có thể giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị, giảm rủi ro và tối ưu hiệu quả dài hạn, nhưng nếu triển khai hình thức, thiếu dữ liệu và kiểm chứng, ESG rất dễ trở thành gánh nặng tuân thủ", ông lưu ý.

PGS.TS Phan Chí Anh cũng cảnh báo phần lớn các tiêu chuẩn ESG hiện nay được xây dựng cho doanh nghiệp lớn ở các nền kinh tế phát triển, chưa thực sự phù hợp với điều kiện của đa số doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.

Từ góc nhìn doanh nghiệp vận tải, ông Nguyễn Công Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Vận tải Việt Nam, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Mai Linh, cho rằng ESG cần được triển khai đúng bản chất, bắt đầu từ khâu sản xuất phương tiện, thay vì dồn trách nhiệm sang doanh nghiệp khai thác, vận hành.

Theo ông, doanh nghiệp vận tải chủ yếu quản lý con người và quy trình vận hành, như đào tạo lái xe, nâng cao năng lực quản trị, chứ không quyết định tiêu chuẩn kỹ thuật của phương tiện.

"Phương tiện đã được kiểm tra, bảo đảm đủ tiêu chuẩn ngay từ trong nhà máy thì không có lý gì lại phải đăng kiểm lặp lại, gây lãng phí cho xã hội", ông nói, đồng thời cho rằng việc dán tem quy chuẩn là cần thiết nhưng phải làm nhanh, rõ ràng và thống nhất.

Ông Hùng cũng chỉ ra thực tế nhiều doanh nghiệp hiện vẫn chưa hiểu đầy đủ ESG gồm những tiêu chí gì, cách áp dụng ra sao. Theo ông, cơ quan quản lý cần tăng cường tuyên truyền, đào tạo và xây dựng bộ tiêu chí cụ thể, có lộ trình rõ ràng.

"Con người phải hiểu thì mới vận hành được công nghệ. Nếu không hiểu tiêu chuẩn thì rất khó triển khai hiệu quả", ông nhấn mạnh.

Ở trụ cột xã hội (Social), bà Vũ Hạnh, Phó Trưởng ban Tuyên giáo, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, cho rằng ESG gắn chặt với các cam kết quốc tế của Chính phủ Việt Nam và doanh nghiệp sẽ khó đứng ngoài xu thế này.

Theo bà, hiện nay nhiều doanh nghiệp mới tập trung vào hai trụ cột môi trường

"Các nội dung như tham vấn cộng đồng, an sinh xã hội, giải pháp cho nhóm yếu thế khi triển khai dự án vẫn còn khá mờ nhạt", bà nói.

Bà Hạnh dẫn thực tế trong quá trình thực hiện Luật Bảo vệ môi trường, nhiều doanh nghiệp chưa chú trọng đến việc chuyển đổi nghề cho người lao động khi thay đổi mô hình sản xuất, đặc biệt với các dự án năng lượng tái tạo.

"Nếu không bảo đảm công bằng xã hội, không làm tốt công tác tham vấn cộng đồng, rất dễ phát sinh khiếu kiện và gây khó khăn cho việc triển khai dự án", bà nhấn mạnh, đồng thời đề xuất tăng cường các chương trình, đề án phối hợp với MTTQ để thực hiện tốt trụ cột xã hội trong ESG.

Hằng T. Nguyễn