Hoài nghi về 'vũ khí bí mật' của Mỹ trong chiến dịch bắt ông Maduro

Tổng thống Donald Trump hôm 24/1 tiết lộ rằng lực lượng Mỹ đã sử dụng vũ khí được gọi là "Discombobulator" (máy gây rối loạn) để vô hiệu hóa thiết bị của quân đội Venezuela trong chiến dịch đột kích, bắt giữ vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro.

"Họ có vũ khí xuất xứ từ Nga và Trung Quốc nhưng chẳng phóng được quả nào. Họ bấm nút khi chúng tôi tiến vào, song không có gì xảy ra cả. Họ đã chuẩn bị sẵn sàng để đối phó chúng tôi", ông nói, thêm rằng bản thân rất muốn tiết lộ cụ thể về khí tài trên nhưng không thể làm như vậy.

Đồn đoán về vũ khí bí mật được Mỹ sử dụng trong chiến dịch bắt Tổng thống Venezuela xuất hiện sau khi thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt hôm 10/1 chia sẻ trên mạng xã hội bài phỏng vấn với người được cho là cận vệ của ông Maduro.

Người này mô tả lực lượng Mỹ đã phát ra thứ gì đó như sóng âm cực mạnh, khiến các binh sĩ ngã quỵ và chảy máu mũi, một số còn nôn ra máu. Radar của Venezuela cũng đột ngột ngừng hoạt động mà không rõ nguyên nhân.

Khi được hỏi về "vũ khí sóng âm bí mật" trong cuộc phỏng vấn hôm 20/1, ông Trump cho biết đó là thứ mà "không ai có", song khi đó không nêu tên hay công dụng. "Tôi nghĩ tốt hơn là không nên nói về nó, nhưng chúng tôi có một số vũ khí thật sự đáng kinh ngạc", Tổng thống Mỹ nói.

Tuy nhiên, CNN dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Tổng thống Trump dường như đã gộp nhiều năng lực khác nhau thành một vũ khí duy nhất, không tồn tại trong thực tế.

"Lực lượng Mỹ đã sử dụng công cụ tấn công mạng để vô hiệu hóa lưới cảnh báo sớm và các tổ hợp phòng thủ khác trong chiến dịch. Họ cũng tận dụng những hệ thống âm thanh sẵn có để khiến lực lượng trên mặt đất bị rối loạn", người này cho hay.

Elijah Magnier, nhà phân tích quân sự và chính trị tại Bỉ, cho rằng "Discombobulator" chỉ là cách gọi chung cho những công cụ có sẵn của quân đội Mỹ. Ông nhấn mạnh rằng chưa có định nghĩa được kiểm chứng nào về "Discombobulator" và từ này không phải thuật ngữ kỹ thuật.

"Cách hiểu hợp lý nhất là thuật ngữ trên dùng để chỉ một nhóm công cụ phi động năng hiện có, không phải thiết bị mới", Magnier nhận định.

Về thông tin hệ thống phòng thủ Venezuela đột nhiên "không hoạt động", chuyên gia này cho biết vũ khí sóng âm khó lòng gây ra tác động như vậy và đây có thể là kết quả của tác chiến điện tử, tấn công mạng hoặc lỗi vận hành.

Một số hình ảnh hiện trường được công bố sau chiến dịch của Mỹ cho thấy nhiều xe chiến đấu thuộc tổ hợp phòng không Buk-M2E Venezuela vẫn nằm trong nhà kho và bị phá hủy bởi bom lượn, thay vì triển khai ở vị trí chiến đấu.

Magnier cũng cho rằng những triệu chứng mà "cận vệ của ông Maduro" gặp phải không nhất thiết là do một loại vũ khí âm thanh thế hệ mới. "Hiệu ứng này có thể bắt nguồn từ sức ép của các vụ nổ, thiết bị gây choáng hoặc công cụ làm mất phương hướng. Chưa có bằng chứng công khai nào cho thấy sự tồn tại của một loại vũ khí mới", ông nói.

Quân đội Mỹ đã nghiên cứu phát triển một số vũ khí năng lượng định hướng, trong đó có hệ thống được thiết kế để tạo ra âm thanh chói tai nhằm làm mù hoặc điếc tạm thời, thậm chí vô hiệu hóa hoàn toàn mục tiêu.

Một trong số những dự án được biết đến nhiều nhất là Hệ thống Phòng chống Chủ động (ADS). Trọng tâm của chương trình là phát triển thiết bị cỡ lớn gắn trên xe, có khả năng phát ra chùm năng lượng sóng mm khiến mục tiêu cảm thấy như đang bị bỏng da, song không để lại hậu quả lâu dài.

ADS dự kiến sử dụng chủ yếu cho mục đích kiểm soát đám đông và chống lại một số dạng tấn công khủng bố, trong đó có đánh bom tự sát. Chưa rõ tiến độ hiện tại của dự án và liệu thiết bị này đã sẵn sàng để triển khai trên thực tế hay chưa, song đã có ít nhất hai nguyên mẫu khác nhau được chế tạo trước năm 2020.

Một loại vũ khí ít gây sát thương khác thường được quân đội Mỹ đề cập là thiết bị âm thanh tầm xa (LRAD). Hệ thống này được thiết kế để phát cảnh báo, song cũng có khả năng tạo ra âm thanh cường độ cao để gây choáng và đau đớn, chủ yếu nhằm mục đích kiểm soát đám đông hoặc bảo vệ lực lượng phòng thủ.

LRAD và các hệ thống tương tự gây ra nhiều tranh cãi do nguy cơ để lại hậu quả lâu dài cho mục tiêu. Tiếng ồn cực lớn không chỉ gây tổn thương ngắn hạn hoặc lâu dài về thính giác, mà có khả năng tác động đến thể chất và dẫn đến những vấn đề tim mạch.

LRAD có thể kết hợp với thiết bị gây chói bằng laser, chuyên dùng để làm mù tạm thời cảm biến quang học và phát cảnh báo trực quan. Quân đội Mỹ đang nỗ lực đưa vào sử dụng các thiết bị gây chói hiệu quả hơn trên tàu chiến để làm nhiễu cảm biến quang điện tử và hồng ngoại.

Washington cũng đang nghiên cứu những hệ thống có thể tạo ra hiệu ứng kết hợp giữa LRAD, ADS và thiết bị gây chói, tập trung vào ứng dụng mới về plasma tạo ra bằng tia laser.

Dù vậy, cây viết Joseph Trevithick của chuyên trang quân sự War Zone lưu ý rằng nhiệm vụ nguy hiểm và quan trọng như chiến dịch bắt ông Maduro đòi hỏi Mỹ triển khai thiết bị chuyên dụng hơn bình thường, thậm chí là những thứ đang thử nghiệm và mang tính tuyệt mật.

Ví dụ điển hình là chiến dịch ám sát thủ lĩnh al-Qaeda Osama bin Laden tại Pakistan năm 2011, khi quân đội Mỹ sử dụng phiên bản trực thăng Black Hawk tàng hình đặc biệt, chưa từng được công khai trước đó.

Đặc nhiệm Delta dẫn đầu chiến dịch cũng là điểm đáng lưu ý. Những trang thiết bị thuộc biên chế Delta và các lực lượng hàng đầu khác của Mỹ thường chỉ được công khai sau nhiều năm đưa vào sử dụng, thậm chí là giữ bí mật hoàn toàn.

"Những đơn vị đó thường trực tiếp tham gia phát triển các khí tài mới, có thể được xếp vào dạng tuyệt mật. Nếu có lực lượng nào trang bị vũ khí năng lượng định hướng kỳ lạ với khả năng vô hiệu hóa kẻ địch, đó sẽ là Delta", Trevithick cho hay.

Phạm Giang (Theo CNN, War Zone, Al Jazeera, New York Post)