Chống cột thép giữ chứng tích gần thành cổ Quảng Trị

Những ngày này, di tích trường Bồ Đề nằm trên đường Trần Hưng Đạo, phường Quảng Trị, cách thành cổ khoảng một km về hướng tây nam được trùng tu cơ bản hoàn thành.

Trường Bồ Đề là một trong ba công trình được trùng tu cùng với thành cổ Quảng Trị, nhà thờ Long Hưng, với vốn đầu tư 90 tỷ đồng. Dự án do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị làm chủ đầu tư, được thi công từ tháng 5/2025.

Trường xây dựng năm 1959, do tỉnh Hội Phật giáo Quảng Trị quyên góp từ phật tử và nhân dân trên địa bàn trong phong trào tiết kiệm gạo Bồ Đề, dạy học sinh từ lớp 6 đến 12. Ngôi trường từng đón hàng nghìn học sinh, riêng niên khóa 1969-1970 có 1.400 em, trong đó rất nhiều là trẻ em mồ côi, hoàn cảnh khó khăn.

Những ngày này, di tích trường Bồ Đề nằm trên đường Trần Hưng Đạo, phường Quảng Trị, cách thành cổ khoảng một km về hướng tây nam được trùng tu cơ bản hoàn thành.

Trường Bồ Đề là một trong ba công trình được trùng tu cùng với thành cổ Quảng Trị, nhà thờ Long Hưng, với vốn đầu tư 90 tỷ đồng. Dự án do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị làm chủ đầu tư, được thi công từ tháng 5/2025.

Trường xây dựng năm 1959, do tỉnh Hội Phật giáo Quảng Trị quyên góp từ phật tử và nhân dân trên địa bàn trong phong trào tiết kiệm gạo Bồ Đề, dạy học sinh từ lớp 6 đến 12. Ngôi trường từng đón hàng nghìn học sinh, riêng niên khóa 1969-1970 có 1.400 em, trong đó rất nhiều là trẻ em mồ côi, hoàn cảnh khó khăn.

Quá trình trùng tu, di tích được tu bổ theo nguyên tắc hạn chế tối đa việc can thiệp thô bạo vào kết cấu cũ.

Theo tư liệu ở Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị, trong 81 ngày đêm (28/6-16/9/1972), tổng số bom, đạn Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa ném xuống thành cổ và thị xã Quảng Trị rộng hơn 3 km2 bằng sức công phá của 7 quả bom nguyên tử. Trong đó có 328.000 tấn bom, 552.000 viên đạn pháo 105 mm; 55.000 viên đạn 155 mm... Máy bay Mỹ oanh kích 1.650 lần, máy bay Việt Nam Cộng hòa 594 lần.

Thành cổ cũng như thị xã Quảng Trị gần như bị san phẳng. Trong cuộc chiến 81 ngày đêm, trường Bồ Đề trở thành cứ điểm của quân giải phóng miền Nam Việt Nam, là công trình hiếm hoi còn giữ được một số hạng mục.

Quá trình trùng tu, di tích được tu bổ theo nguyên tắc hạn chế tối đa việc can thiệp thô bạo vào kết cấu cũ.

Theo tư liệu ở Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị, trong 81 ngày đêm (28/6-16/9/1972), tổng số bom, đạn Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa ném xuống thành cổ và thị xã Quảng Trị rộng hơn 3 km2 bằng sức công phá của 7 quả bom nguyên tử. Trong đó có 328.000 tấn bom, 552.000 viên đạn pháo 105 mm; 55.000 viên đạn 155 mm... Máy bay Mỹ oanh kích 1.650 lần, máy bay Việt Nam Cộng hòa 594 lần.

Thành cổ cũng như thị xã Quảng Trị gần như bị san phẳng. Trong cuộc chiến 81 ngày đêm, trường Bồ Đề trở thành cứ điểm của quân giải phóng miền Nam Việt Nam, là công trình hiếm hoi còn giữ được một số hạng mục.

Hệ cột chống bằng thép được bố trí tại các vị trí tường, dầm, sàn, kết hợp hệ xà đỡ nhằm tăng cường khả năng chịu lực nhưng vẫn bảo đảm không làm thay đổi hình dáng kiến trúc ban đầu. Toàn bộ di tích được lắp đặt hơn 30 cọc thép và hàng chục xà ngang ở tầng dưới.

Tường, cột được giữ nguyên trong quá trình trùng tu.

Sau cuộc chiến, khung tòa nhà hai tầng của trường Bồ Đề vẫn tồn tại, nhưng mái, lan can thì bị phá hỏng. Năm 2013, trường Bồ Đề được công nhận di tích quốc gia đặc biệt, hiện là điểm dừng chân của du khách khi đến thăm thành cổ Quảng Trị.

Tường, cột được giữ nguyên trong quá trình trùng tu.

Sau cuộc chiến, khung tòa nhà hai tầng của trường Bồ Đề vẫn tồn tại, nhưng mái, lan can thì bị phá hỏng. Năm 2013, trường Bồ Đề được công nhận di tích quốc gia đặc biệt, hiện là điểm dừng chân của du khách khi đến thăm thành cổ Quảng Trị.

Trước đây di tích cây cối mọc xanh tốt, sau trùng tu đã bị xóa bỏ, tường rêu mốc được xử lý. Sau 7 tháng thi công, trường Bồ Đề sạch đẹp và bắt mắt hơn.

Cầu thang lên xuống bị bom đánh chỉ còn một phần, bị cỏ mọc um tùm, nay đã được dọn dẹp.

Một phần cầu thang nhìn từ dưới lên.

Quá trình cải tạo trường Bồ Đề, đội thi công đã phát hiện hai hài cốt liệt sĩ được chôn sâu 60 cm, bọc trong tăng võng dù bộ đội và nhiều di vật như xẻng bộ binh, mũ cối, hộp tiếp đạn AK.

Một phần cầu thang nhìn từ dưới lên.

Quá trình cải tạo trường Bồ Đề, đội thi công đã phát hiện hai hài cốt liệt sĩ được chôn sâu 60 cm, bọc trong tăng võng dù bộ đội và nhiều di vật như xẻng bộ binh, mũ cối, hộp tiếp đạn AK.

Tầng 1 của trường có đặt bàn thờ để người dân, du khách có thể dâng hương, tưởng niệm các liệt sĩ đã hy sinh tại đây. Trần nhà, dầm bị bong tróc, trơ thép có nguy cơ gãy đổ được gia cố bằng các xà thép và chống cột bảo vệ.

Nhiều đoạn tường bị viết bôi bẩn được xóa bỏ. Bề mặt tường và sàn được vệ sinh bằng hóa chất chuyên dụng, xử lý rêu mốc, tảo bám, đồng thời sơn chống thấm để hạn chế tác động của thời tiết.

Một đoạn bêtông ở lan can tầng hai gãy đôi nhưng vẫn được giữ lại sau trùng tu. Bên trái là nhà vệ sinh được xây mới, trước đây các hạng mục này không có.

Xung quanh di tích được trồng cây xanh, có hàng rào sắt cao gần một mét.

Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị cho biết công trình hoàn thiện phần xây lắp và đang dọn dẹp để bàn giao, đón du khách trước Tết Bính Ngọ 2026.