Ông Tập muốn biến nhân dân tệ thành đồng tiền dự trữ toàn cầu

Trong bài xã luận đăng cuối tuần trước trên Cầu Thị, tạp chí hàng đầu về tư tưởng lý luận của đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình lần đầu tiên định nghĩa rõ ràng về mục tiêu "một đồng tiền mạnh", cũng như các nền tảng tài chính mà Bắc Kinh cần xây dựng để hỗ trợ mục tiêu này.

"Đất nước cần xây dựng một đồng tiền hùng mạnh, có thể được sử dụng rộng rãi trong thương mại quốc tế, đầu tư và thị trường ngoại hối, đạt được vị thế đồng tiền dự trữ" toàn cầu, bài xã luận có đoạn.

Để đạt được mục tiêu này, ông cho rằng Trung Quốc cần "một ngân hàng trung ương hùng mạnh" có năng lực quản lý tiền tệ hiệu quả, các tổ chức tài chính có sức cạnh tranh toàn cầu và những trung tâm tài chính quốc tế có thể "thu hút vốn, gây ảnh hưởng tới việc định giá trên toàn thế giới".

Mục tiêu xây dựng đất nước thành cường quốc tài chính hàng đầu được ông Tập nêu ra trước các quan chức hàng đầu cấp tỉnh và bộ của Trung Quốc năm 2024, nhưng đến tuần trước mới được công bố.

Việc công bố diễn ra trong bối cảnh thị trường toàn cầu đối mặt nhiều bất ổn khi đồng USD suy yếu, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sắp thay đổi lãnh đạo, căng thẳng địa chính trị và thương mại khiến các ngân hàng trung ương đánh giá lại mức độ nắm giữ tài sản bằng đồng USD.

"Trung Quốc cảm nhận sự thay đổi của trật tự toàn cầu rõ rệt hơn trước", Kelvin Lam, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Pantheon Macroeconomics, nói và lưu ý bài phát biểu của ông Tập về đồng nhân dân tệ phản ánh "rạn nứt trong trật tự toàn cầu thời gian gần đây".

Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc Phan Công Thắng năm ngoái dự báo về một trật tự tiền tệ toàn cầu mới khi phát biểu trước các nhà đầu tư, cơ quan quản lý và quan chức địa phương tại Thượng Hải rằng đồng nhân dân tệ sẽ cạnh tranh với các đồng tiền khác trong một "hệ thống tiền tệ quốc tế đa cực".

Theo nhận định của Han Shen Lin, giám đốc khu vực Trung Quốc tại The Asia Group, Bắc Kinh muốn nâng tầm nhân dân tệ trở thành một loại tiền tệ quốc tế thực thụ. Mục tiêu của họ không phải là lập tức thay thế USD, mà trở thành đối trọng chiến lược nhằm hạn chế khả năng gây sức ép của Mỹ trong bối cảnh trật tự tài chính toàn cầu đang rạn nứt.

Đồng nhân dân tệ đã trở thành đồng tiền thương mại lớn thứ hai thế giới kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng nổ năm 2022, nhưng vai trò trong các quỹ dự trữ vẫn hạn chế. Tính đến quý 3/2025, đồng USD chiếm khoảng 57% dự trữ toàn cầu, giảm từ mức 71% vào năm 2000, trong khi đồng euro đứng ở mức khoảng 20%, theo dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Đồng nhân dân tệ đứng thứ sáu, chỉ ở mức 1,93%.

Các nhà phân tích cho rằng nếu Trung Quốc muốn các nhà đầu tư toàn cầu và các ngân hàng trung ương nắm giữ nhiều nhân dân tệ hơn, họ phải cho phép dòng vốn được ra vào tự do và đồng tiền này phải được chuyển đổi sang ngoại tệ một cách dễ dàng.

Các đối tác thương mại của Trung Quốc cũng kêu gọi Bắc Kinh cho phép đồng nhân dân tệ tăng giá mạnh hơn vì cho rằng đồng tiền này đang bị định giá thấp, khiến hàng xuất khẩu của Trung Quốc rẻ hơn và góp phần tạo nên mức thặng dư thương mại chưa từng có là 1,2 nghìn tỷ USD năm ngoái.

Cuối năm ngoái, Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva cho rằng tình trạng giảm phát đang khiến đồng nhân dân tệ bị mất giá trị thực, làm cho hàng hóa Trung Quốc trở nên rẻ hơn một cách bất thường so với thế giới.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc Trâu Lan tháng trước cho hay nước này không có ý định giữ đồng nhân dân tệ ở mức yếu để giành lợi thế thương mại.

Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đã ra tín hiệu chấp nhận việc tăng giá nhẹ, cho phép đồng nhân dân tệ mạnh lên vượt mức 7 nhân dân tệ đổi 1 USD trong bối cảnh đồng USD suy yếu. Tuy nhiên, đồng tiền này vẫn tiếp tục mất giá so với đồng euro.

"Mục tiêu cốt lõi của chính sách ngoại hối Trung Quốc là giữ cho đồng nhân dân tệ ổn định và bảo vệ vai trò là công cụ lưu trữ giá trị của nó", Kelvin Lam nhận xét.

Trương Quân, kinh tế trưởng tại China Galaxy Securities, cho biết các ưu tiên của Trung Quốc trong việc thúc đẩy tăng trưởng nội địa mạnh mẽ hơn và những tiến bộ trong công nghệ mới nổi sẽ hỗ trợ việc tăng giá dài hạn cho đồng nhân dân tệ.

Ông Han nhận định tuyên bố của ông Tập sẽ không lập tức làm đảo ngược thị trường ngoại hối toàn cầu, nhưng củng cố xu hướng dài hạn mà các nhà đầu tư đã bắt đầu nhận ra.

"Nhìn chung, Bắc Kinh cảm thấy hào quang của đồng USD không còn hoàn hảo và sẽ thúc đẩy đồng tiền của mình tiến lên phía trước", ông Han nói.

Hồng Hạnh (Theo FT)