Người nước ngoài học cách sống chung với hàng xóm Việt

Ngày đầu tiên dọn đến căn hộ trong một khu chung cư ở phường Tây Mỗ, Hà Nội đầu năm 2020, David, 41 tuổi, người Nam Phi đã bị tra tấn bởi tiếng karaoke từ nhưng chiếc loa kéo dội thẳng vào phòng ngủ từ 6h sáng hàng ngày. Đêm xuống, mọi thứ không đỡ hơn. Những cuộc "họp xóm" rôm rả đến tận khuya khiến anh mất ngủ triền miên.

Nhưng điều khiến anh khó chịu hơn cả là sự quan tâm quá mức của những người hàng xóm. Có lần đang nấu cơm chiều, David giật mình khi thấy một người thản nhiên ngó vào bếp hỏi: "Nấu món gì mà thơm thế?". Với anh, ngôi nhà là không gian riêng tư tuyệt đối, không ai được phép bước qua nếu gia chủ chưa mời.

Chưa hết, những hôm anh đi làm về muộn hàng xóm cũng sang hỏi. Hôm nào anh được nghỉ ở nhà họ cũng hỏi sao không đi làm. Những câu hỏi từ chuyện tình cảm, thu nhập, lịch trình đi lại cá nhân khiến anh "như phát điên". "Tôi định trải nghiệm văn hóa bản địa, không ngờ gặp khủng hoảng đến mức độ này", người đàn ông Nam Phi nói.

Nhưng mọi chuyện bất ngờ đảo chiều sau một lần David ốm nặng. Biết anh sống một mình, người phụ nữ cùng tầng dù không biết tiếng Anh vẫn mang thuốc và túi quà quê sang tận giường. Tủ lạnh của anh dần được lấp đầy bởi bánh trái, nem chua, trái cây theo mùa từ những người hàng xóm. "Cả xóm xúm vào chữa bệnh và chăm sóc tôi như thể đó là người thân của họ", anh kể.

Sự tử tế xóa nhòa rào cản. Anh nhận ra những câu hỏi han không phải tò mò ác ý, mà là biểu hiện của sự đùm bọc. Người Việt hỏi han nhau mọi thứ để sớm nhận ra ai gặp rắc rối và hỗ trợ ngay lập tức. "Trước đây tôi nghĩ đó là sự quan tâm thái quá. Giờ thì tôi học được cách yêu thương từ chính những người xa lạ", David chia sẻ.

Sau 5 năm sống ở Việt Nam, David thấm thía hơn giá trị của hai chữ "láng giềng". Những dịp lễ, Tết, người đàn ông Nam Phi không còn là người quan sát bên lề. Anh háo hức chờ đợi lời mời sang nhà hàng xóm thưởng thức đặc sản. Từ một người sợ bị làm phiền, David giờ đây cảm thấy trống trải nếu những người quanh mình đi vắng dài ngày.

Người nước ngoài học cách 'sống chung' với hàng xóm Việt

Cùng chung nỗi ám ảnh tiếng ồn, Hans, 36 tuổi, người Anh từng coi Việt Nam là nơi "hỗn loạn" khi mới đến năm 2016. Tiếng rao của gánh hàng rong lúc tờ mờ sáng hay tiếng còi xe từng khiến anh hoảng hốt.

Nhưng sự khó chịu tan biến khi Hans gia nhập "văn hóa vỉa hè" tại phường Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng. Anh học cách uống bia hơi, xem các cụ già đánh cờ tướng và ấn tượng nhất là lần được mời dự đám giỗ. Tại phương Tây, tang lễ hay tưởng niệm thường diễn ra kín đáo, riêng tư. Ở Việt Nam, đám giỗ là dịp xóm giềng tề tựu.

"Ngồi cùng mâm với hàng chục người lạ, tôi thấy ấm áp lạ thường. Cuối buổi còn được gói phần mang về như người thân", Hans kể. Anh nhận ra sự kín đáo của phương Tây đôi khi tạo ra khoảng cách, còn sự vồn vã của người Việt tạo nên kết nối bền chặt.

David hay Hans là đại diện cho làn sóng người nước ngoài tìm thấy sự gắn kết tại Việt Nam. Báo cáo Expat Insider 2025 của InterNations xếp Việt Nam thứ 5 toàn cầu về điểm đến tốt nhất cho người nước ngoài, tăng 3 bậc so với 2024. Trong đó chỉ số "Sự hiếu khách" và 'Dễ dàng kết giao bạn bè' của người bản địa tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới.

Tính đến tháng 5/2025, cả nước có gần 162.000 lao động nước ngoài đang làm việc và sinh sống, tăng mạnh so với con số 135.000 của năm 2023. Đây là minh chứng cho thấy Việt Nam đang dần trở thành quê hương thứ hai, nơi người ngoại quốc tìm thấy sự gắn kết cộng đồng mà xã hội phương Tây đang thiếu hụt.

PGS.TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Văn hóa Phát triển, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, lý giải người phương Tây trọng sự riêng tư (privacy) trong khi văn hóa Việt mang tính cộng đồng (community) cao.

"Ban đầu, người nước ngoài có thể thấy bị soi mói khi được hỏi tuổi tác, lương bổng. Nhưng sống đủ lâu, họ nhận ra đó là sự quan tâm", ông Trung nói.

Chuyên gia này cho biết, tại một số quốc gia châu Âu như Đức, Anh, Mỹ tỷ lệ người trầm cảm do cô độc khá cao. Khi sang Việt Nam, sự vô tư chia sẻ của người bản địa trở thành "liều thuốc" tâm lý cho họ. Nhiều người nước ngoài hiện nay thích ngồi uống trà đá vỉa hè, chủ động hỏi han đời tư hàng xóm để hiểu hơn về văn hóa.

Dù vậy, chuyên gia cũng lưu ý việc dung hòa văn hóa cần đi kèm ý thức tuân thủ quy định chung, đặc biệt là tiếng ồn tại khu dân cư.

Marek, 33 tuổi, người Anh, một "hàng xóm Tây" khác, giờ đây luôn chọn khu dân cư thuần Việt thay vì phố Tây. Anh chấp nhận đánh đổi sự yên tĩnh tuyệt đối để lấy cảm giác không đơn độc. "Ở Anh, hàng xóm sống cạnh nhau 10 năm có khi không biết tên. Ở đây, khi tôi ốm, hàng xóm mang cháo sang. Những điều nhỏ bé đó giữ chân tôi ở lại Việt Nam", Marek nói.

Người nước ngoài học cách 'sống chung' với hàng xóm Việt

Nga Thanh