Về quê vợ ăn Tết, tôi bất ngờ khi không ai mời vào phòng khách

Tôi về quê vợ ăn Tết với một tâm thế rất "thành phố". Trong suy nghĩ của tôi, đã là đi chúc Tết thì phải được mời vào phòng khách. Phải có bộ sa-lông chỉnh tề, khay mứt, ấm trà, phía sau là bàn thờ nghi ngút khói hương.

Phòng khách, mặc nhiên là nơi tiếp khách. Nhưng tôi đã nhầm. Đi từ nhà này sang nhà khác, tôi đều được mời ngồi... ngoài hiên. Một chiếc bàn con kê sát mép tường, vài chiếc ghế nhựa, ấm trà còn bốc khói.

Có nhà chỉ là cái bàn inox quen thuộc đặt giữa khoảng giao nhau của nhà chính và gian bếp. Chủ nhà vẫn hồ hởi, vẫn rót trà, vẫn chúc tụng rôm rả nhưng tuyệt nhiên không ai nói câu: "Mời anh vào phòng khách".

Thoáng đầu, tôi thấy mình... bị đứng ngoài. Không biết vì chưa đủ thân hay vì phong tục nơi đây khác lạ? Phòng khách vẫn mở cửa. Sạch sẽ, gọn gàng, thậm chí có bộ sa-lông mới tinh.

Nhưng nó như một không gian dành cho những dịp trọng thể hơn: Giỗ chạp, cưới hỏi, hay những vị khách cần sự trang trọng. Còn mùng một, mùng hai, khi người làng ghé qua chúc nhau chén rượu, lời xuân, họ ngồi ở hiên, nơi uống nước mỗi ngày.

Quan sát kỹ hơn, tôi hiểu: mái hiên ấy không phải chỗ tạm bợ. Đó mới là không gian sống thật. Sáng pha trà, trưa nghỉ lưng, chiều nhặt rau, tối nhóm bếp. Nó nằm giữa trong và ngoài, giữa nhà chính và bếp, giữa trang trọng và đời thường. Mời khách ngồi ở đó có lẽ không phải vì coi nhẹ, mà vì coi là quen.

Ở thành phố, phòng khách là "bộ mặt". Ở quê, mái hiên là "trái tim". Người ta không tiếp nhau bằng sự bài trí, mà bằng sự mở cửa. Ngồi ở hiên, tôi nghe tiếng gà ngoài vườn, tiếng trẻ con chạy ngang sân, mùi khói bếp len qua câu chuyện. Không còn khoảng cách của bàn kính, ghế đệm.

Chỉ có ấm trà rót liên hồi và những câu chúc mộc mạc. Tôi nhận ra mình đã mang theo một thước đo vô hình của đời sống đô thị để áp vào một không gian khác.

Trong suy nghĩ của tôi, tiếp khách là phải "mời vào trong". Nhưng ở đây, "ngồi ngoài" mới là thân tình. Suốt mấy ngày Tết, tôi hiếm khi thấy cửa nhà nào đóng kín. Khách đến tự nhiên bước vào sân, cất tiếng gọi, kéo ghế ngồi xuống. Không có ranh giới cứng nhắc giữa nơi trang trọng và nơi sinh hoạt.

Mọi thứ hòa vào nhau như chính nhịp sống của họ. Tôi chợt nghĩ đến nhiều ngôi nhà phố hôm nay: Cổng cao, cửa khóa, phòng khách bóng loáng nhưng ít khi có người ghé.

Chúng ta có không gian đẹp hơn, tiện nghi hơn, nhưng liệu có mở lòng hơn? Tết quê vợ khiến tôi hiểu rằng hiếu khách không nằm ở việc mời vào phòng nào, mà nằm ở cách người ta giữ câu chuyện không bị đứt quãng và chén trà không bao giờ cạn.

Vậy theo bạn, tiếp khách ngày Tết, quan trọng là không gian trang trọng hay cảm giác gần gũi?

Phú Dũng