Cách nhà giàu Mỹ 'né' thuế thừa kế

Tại Mỹ, chính quyền liên bang và bang đánh thuế lên tài sản của người đã qua đời, bao gồm thuế tài sản và thuế thừa kế. Trong đó, từ 2026, liên bang chỉ đánh thuế với tài sản thừa kế trị giá 15 triệu USD trở lên, với mức cao nhất đến 40%,.

Trong khi đó, cấp bang có cách thu khác nhau. Theo tổ chức Tax Foundation, 12 bang và Đặc khu Columbia áp dụng thuế tài sản người đã mất và 5 bang áp dụng thuế thừa kế. Riêng Maryland là bang duy nhất thu cả hai loại.

Thuế tài sản tính trên toàn bộ giá trị tài sản người qua đời, trước khi được chia cho người nhận. Còn thuế thừa kế nộp bởi người nhận, tính trên giá trị họ hưởng. Phần lớn thuế tài sản và một số thuế thừa kế tính theo lũy tiến, nghĩa là thuế suất tăng dần theo giá trị tài sản hoặc phần thừa kế.

Washington có mức thuế tài sản với người đã mất cao nhất, đến 35%, áp dụng cho phần giá trị chịu thuế từ 9 triệu USD trở lên. Thứ hai là Hawaii với tối đa 20% với phần tài sản vượt 10 triệu USD. Tám bang khác và Đặc khu Columbia áp thuế tài sản tối đa 16% đối với phần giá trị chịu thuế từ 5 đến 10,1 triệu USD.

Về thuế thừa kế, Kentucky và New Jersey có mức cao nhất, lên đến 16%. Iowa từng có mức thuế thừa kế thấp nhất, với tối đa là 2% trước khi bãi bỏ hoàn toàn từ 2025. Ngoài ra, 5 bang Kentucky, Maryland, Nebraska, New Jersey, Pennsylvania thiết kế hệ thống thuế thừa kế thay đổi theo mối quan hệ. Người thân gần được hưởng thuế suất thấp hơn và ngưỡng miễn trừ cao hơn người có quan hệ xa.

Chịu thuế suất tương đối cao về lý thuyết nhưng người giàu ở Mỹ đã biến việc
"né" hai loại thuế liên quan đến tài sản người qua đời và đảm bảo chuyển giao gia tài cho thế hệ tiếp theo thành một nghệ thuật, theo các chuyên gia.

"Đó là một ván cờ chiến lược được chơi trong nhiều thập kỷ", Mark Bosler, luật sư chuyên về lập kế hoạch tài sản, cố vấn pháp lý cho Real Estate Bees, bình luận.

Theo dữ liệu của tổ chức nghiên cứu chính sách Bipartisan Policy Center tại Washington DC, thu thuế tài sản cấp liên bang ở Mỹ ước khoảng 37 tỷ USD năm 2025. Dự báo giai đoạn 2025–2034, nguồn này mang về tổng cộng khoảng 579 tỷ USD, chiếm chưa tới 1% tổng thu ngân sách dự kiến.

Trong khi, báo cáo của UBS Global Wealth Management (Thụy Sĩ) cho biết, tính đến 2025, Mỹ có 924 tỷ phú, chiếm gần một phần ba toàn cầu. Tổng tài sản của họ đạt 6.900 tỷ USD, tăng 18% so với 2024. Mark Bosler tại Real Estate Bees chỉ ra rằng, trong khi người bình thường dựa vào một bản di chúc đơn giản, những người giàu có lại sử dụng một chiến lược khác biệt với tài sản để lại của mình.

Đầu tiên, họ chuộng lập quỹ tín thác vì ưu điểm giữ kín thông tin. Nếu được cấu trúc phù hợp, nó có thể giúp giảm hoặc loại một phần tài sản khỏi diện chịu thuế. Quỹ tín thác cũng hỗ trợ việc chuyển giao tài sản thuận lợi hơn, nhờ tránh thủ tục chứng thực di chúc, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí tòa án.

Theo Renee Fry, Giám đốc điều hành công ty lập kế hoạch thừa kế Gentreo tại Quincy (Massachusetts), các khoản phí này có thể làm thất thoát đến 3 - 8% giá trị tài sản. "Bạn đang để phần tài sản đáng lẽ thuộc về con cái hoặc người thân rơi vào tay luật sư và tòa án", bà nói về kịch bản thiếu quỹ tín thác.

Cách phổ biến không kém khác là truyền lại tài sản bằng cổ phiếu. Ví dụ, một ông chú chi 1.200 USD mua 100 cổ phiếu Nvidia năm 1999. Sau nhiều lần chia tách và giá tăng mạnh, khoản đầu tư này trị giá hơn 9 triệu USD khi ông qua đời và để lại toàn bộ cho đứa cháu.

Người cháu này bán số cổ phiếu lấy 9 triệu USD mà gần như không phải trả thuế, vì phần lãi được tính từ ngày ông chú mất chứ không phải từ ngày ông mua cổ phiếu. Trong lĩnh vực hoạch định tài sản thừa kế, phương thức này gọi là "step-up", cho phép nhiều gia đình giàu có tiếp tục gia tăng tài sản mà người thừa kế không phải gánh hóa đơn thuế đáng kể.

Benjamin Trujillo, chuyên gia tại công ty tư vấn tài sản Moneta ở St. Louis trụ sở Missouri, nói điều này giống như "một trò ảo thuật" và hoàn toàn hợp pháp. "Những tài sản như cổ phiếu có thể âm thầm tăng giá hàng chục năm và khi được thừa kế, hóa đơn thuế thường biến mất", ông nói.

Các nhà lập pháp từng đề xuất giới hạn quy định "step-up" nhưng nó vẫn tồn tại đến nay và trở thành một trong những "vũ khí bí mật" quan trọng nhất để tích lũy tài sản truyền đời. Theo các chuyên gia, quy tắc "step-up" còn được ứng dụng cho các loại tài sản khác như tác phẩm nghệ thuật, bất động sản và đồ sưu tầm.

Ngoài ra, để tránh các phiền phức khác có thể phát sinh, nhà giàu Mỹ thường chọn giải pháp chỉ định người thụ hưởng sau khi qua đời, áp dụng cho các tài khoản ngân hàng cũng như nhiều tài sản khác.

Tại Mỹ, chỉ định người thụ hưởng thường có hiệu lực cao hơn di chúc, giúp tránh tình huống tranh chấp về sau. "Đó là một trong những cách dễ nhất để chuyển tài sản mà không gặp rắc rối", Allison Harrison, luật sư chuyên về hoạch định di sản tại Columbus, bang Ohio, nhận định.

Các chuyên gia cho rằng, điểm khác biệt của người giàu và người nghèo không chỉ là giá trị khối tài sản để lại cho con cháu mà còn ở tư duy hoạch định thừa kế. "Các gia đình giàu có luôn chuẩn bị trước. Họ không để tài sản và những quyết định quan trọng của mình rơi vào tình trạng thiếu bảo vệ", Renee Fry tại Gentreo, nói.

Phiên An (theo AP, Tax Foundation, BPC)