Lễ vía Ngọc hoàng của gia đình người Hoa ở TP HCM

Từ tối mùng 8 Tết (24/2), bà Diệp Tú Huê, 72 tuổi, bày biện các đồ lễ vía Ngọc hoàng tại cửa hàng của gia đình trên đường Nguyễn Trãi.

Vía Ngọc hoàng (còn gọi là vía trời) diễn ra mùng 9 Tết là lễ quan trọng của cộng đồng người Hoa ở TP HCM. Theo quan niệm dân gian "Mùng 9 vía trời mùng 10 vía đất", tức mùng 9 là cúng ngày sinh Ngọc hoàng, còn mùng 10 là cúng thổ địa.

Nhiều gia đình người Hoa chọn cúng từ đêm mùng 8 (khoảng 23h-1h), là thời điểm “cửa trời mở”, lời khấn dễ được chứng giám. "Đây là dịp tạ ơn trời đất đã che chở năm cũ và cầu bình an, tài lộc cho năm mới", bà Huê cho biết.

Trước đó vài tiếng, bà Huê ra chợ Phùng Hưng ở gần nhà mua một vài loại bánh như tổ, phát tài, hồng quy, trong đó không thể thiếu bánh tháp đường - lễ vật quen thuộc trong ngày vía Ngọc hoàng. Bánh làm từ đường nấu chảy đúc thành hình tháp nhiều tầng, tượng trưng cho thăng tiến và vị ngọt may mắn.

Bà Huê cùng con gái quấn giấy đỏ trang trí quanh hai cây mía được mua từ sáng sớm. Trong vía Ngọc hoàng, lễ vật không thể thiếu là mía, tượng trưng cho chiếc thang lên trời.

Giống mía thân vàng được ưa chuộng trong ngày vía vì có màu vàng đẹp mắt. "Cây phải thẳng, còn nguyên tán lá, đốt đều và không được sâu, thân màu vàng tươi", bà nói.

Phần lớn đồ cúng được gia chủ chuẩn bị từ sáng, bày biện theo nghi lễ của cộng đồng người Hoa vùng Phúc Kiến. Ngoài mía còn có thêm các món như trứng gà, bánh hồng quy, bánh trôi, hoa, trái cây, nhang đèn, đồ chay, bánh tổ, bánh phát tài...

Người Hoa Phúc Kiến khi vía sẽ có bánh hồng quy làm thành hình con rùa. Ngoài ra còn có hột gà đỏ, là trứng luộc được nhuộm vỏ màu đỏ. Trứng thường được dùng trong các dịp hỷ sự như sinh nhật, đám cưới hoặc mừng thọ. Ngày vía cũng coi như sinh nhật Ngọc hoàng nên không thể thiếu trứng gà đỏ.

Lễ cúng còn có mì chỉ Phúc Kiến mang ý nghĩa trường thọ, 9 món đồ chay tượng trưng cho 9 phương trời. Tổng thể mâm lễ có nhiều sắc đỏ tượng trưng cho sự may mắn, niềm vui và sung túc.

Người Hoa Phúc Kiến khi vía sẽ có bánh hồng quy làm thành hình con rùa. Ngoài ra còn có hột gà đỏ, là trứng luộc được nhuộm vỏ màu đỏ. Trứng thường được dùng trong các dịp hỷ sự như sinh nhật, đám cưới hoặc mừng thọ. Ngày vía cũng coi như sinh nhật Ngọc hoàng nên không thể thiếu trứng gà đỏ.

Lễ cúng còn có mì chỉ Phúc Kiến mang ý nghĩa trường thọ, 9 món đồ chay tượng trưng cho 9 phương trời. Tổng thể mâm lễ có nhiều sắc đỏ tượng trưng cho sự may mắn, niềm vui và sung túc.

Bà Huê cùng chị Dương Bội Linh (con gái) gấp vàng mã thành hình tiền vàng để thể hiện lòng thành kính.

Vàng mã phải có thùng vàng bạc, tháp và hai sợi dây vàng mang tên hoàng trường tiền với ngụ ý là cầu mong tiền bạc cho năm mới. Hai sợi dây vàng này được buộc lên thân mía dựng trước cửa nhà, cạnh để làm lễ cúng.

Sau khi bày biện đủ các lễ vật, bà Huê thành tâm cúng bái Ngọc hoàng và cắm ba cây nhang.

Sau nghi thức, sớ và vàng mã được đốt để “tấu” lên thiên đình. "Tôi rất vui vì năm nào cũng được cùng mẹ làm lễ vía Ngọc hoàng, để cùng giữ gìn những phong tục truyền thống", chị Dương Bội Linh cho biết.