Bị chê “điên” khi về làm nông, người đàn ông ẵm trọn 5 sản phẩm quốc gia

Năm 2000, sau khi tốt nghiệp ngành kinh tế thuộc Trường Đại học Kinh tế TPHCM, anh Nguyễn Tấn Công, trú tại xã Kon Gang (trước đây là xã Nam Yang, huyện Đak Đoa, Gia Lai), làm việc tại một công ty nước ngoài với mức lương 500 USD/tháng, đây là mức thu nhập đáng mơ ước với nhiều người. Anh cũng có tiếng trong kinh doanh bánh ngọt tại khu vực Pleiku, Gia Lai.

Năm 2010, anh Công quyết định bỏ công việc đang làm để về xã Kon Giang làm nông nghiệp công nghệ cao. Quyết định này khiến nhiều người bất ngờ và cho rằng anh “ngông”, thậm chí “điên”, khi bỏ mức lương cao để về quê làm rẫy vất vả.

Chia sẻ về quyết định này, anh Công cho biết bên cạnh những biến cố gia đình, anh có khát vọng quay về mảnh đất, nơi nuôi dưỡng mình trưởng thành để làm nông nghiệp theo hướng hữu cơ, bền vững.

Khởi nghiệp với hai bàn tay trắng, anh Công bàn với vợ cầm cố tài sản để đầu tư trồng hơn 5ha hồ tiêu. Ngay từ đầu, người nông dân này lựa chọn hướng canh tác hữu cơ, bất chấp thời điểm cây hồ tiêu rơi vào cảnh rớt giá, dịch bệnh diễn biến phức tạp.

Khi vườn tiêu sinh trưởng ổn định, năm 2014, anh Công đăng ký thương hiệu Tiêu Lệ Chí và được cơ quan chức năng cấp giấy bảo hộ.

“Nhiều người cho rằng tôi khùng khi nghĩ đến việc xây dựng thương hiệu cho hạt tiêu. Nhưng tôi tin rằng, nếu không làm bài bản ngay từ đầu nông sản sẽ mãi loay hoay trong cảnh được mùa, mất giá”, anh Công nói.

Dù nhiều người cho rằng chồng “điên” khi theo đuổi con đường nông nghiệp xanh nhưng chị Nguyễn Thị Nga vẫn ủng hộ, đồng hành.

Theo chị Nga, những ngày đầu khởi nghiệp, anh Công đối mặt với muôn vàn khó khăn. Thời điểm đó, hồ tiêu bị dịch bệnh hoành hành, nhiều vùng trồng rơi vào cảnh chết trắng, nông dân lao đao, phá sản, thậm chí bỏ xứ ra đi. Cà phê cũng không khá hơn khi giá liên tục chạm đáy, người dân bán vườn hoặc chuyển sang cây trồng khác.

“Trước những khó khăn ấy, anh Công vẫn kiên trì học hỏi, tìm hướng đi để tạo ra các sản phẩm riêng biệt, có giá trị cao. Quan trọng hơn, anh mong muốn thay đổi nhận thức của bà con nông dân về phương thức canh tác”, chị Nga chia sẻ.

Không dừng lại ở sản xuất cá nhân, năm 2017, khi hồ tiêu và cà phê đang rơi vào giai đoạn suy thoái, anh Công lại đứng ra thành lập Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang (HTX). Thời điểm ấy, HTX chỉ có 15 thành viên, đều là những người mong muốn thay đổi cách làm cũ, thoát khỏi vòng luẩn quẩn “được mùa, mất giá”.

Anh Công mạnh dạn đảm nhận vai trò Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX, cùng bà con gìn giữ, phát triển những vườn cà phê, hồ tiêu đang chật vật trước biến động thị trường và dịch bệnh.

Những nỗ lực ban đầu dần mang lại “quả ngọt”. HTX cho ra đời 4 dòng tiêu hữu cơ như tiêu đỏ, tiêu đen, tiêu sọ và tiêu xanh. Đến năm 2018, HTX xây dựng được vùng nguyên liệu hồ tiêu rộng 6,5ha đạt tiêu chuẩn hữu cơ của Mỹ (USDA) và châu Âu (EU).

Anh Công bỏ kinh phí mời chuyên gia về tận địa phương, hướng dẫn nông dân từ khâu thu hái, lên men đến rang xay theo tiêu chuẩn quốc tế. Sau nhiều thử nghiệm, dòng cà phê đặc sản mang tên Đăk Yang ra đời.

“Muốn làm ra sản phẩm đặc sản, người nông dân phải tỉ mỉ trong từng công đoạn. Chỉ khi đó, sản phẩm mới có bản sắc riêng, giá trị cao, đủ sức cạnh tranh trên thị trường”, anh Công bộc bạch.

Từ những “hạt nhân” ban đầu, đến nay, HTX đã có khoảng 100 thành viên, với vùng nguyên liệu cà phê, tiêu rộng gần 200ha. Trong đó, hơn 30ha đã được chứng nhận hữu cơ quốc tế, diện tích còn lại đang trong quá trình chuyển đổi.

Sau khi tốt nghiệp đại học, anh Đoàn Anh Tuấn (trú tại tổ 1, xã Kon Gang) quyết định rời phố về quê làm nông nghiệp. Anh cũng là một trong những thành viên đầu tiên tham gia HTX.

“Sản xuất cà phê theo hướng hữu cơ còn rất mới với nông dân. Tôi được anh Công và các thành viên HTX chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn quy trình canh tác. Khi có sản phẩm, HTX còn hỗ trợ đầu ra, định hướng sản xuất”, anh Tuấn nói.

Hiện gia đình anh Tuấn có 5ha cà phê và hồ tiêu đạt chứng nhận hữu cơ của Mỹ và châu Âu. Đây là năm thứ 4 liên tiếp gia đình đăng ký chứng nhận theo tiêu chuẩn này và tham gia cùng HTX phát triển các sản phẩm OCOP.

Nhờ chú trọng chất lượng, mỗi năm gia đình anh có nguồn thu 3-4 tỷ đồng. Canh tác hữu cơ giúp vườn cây luôn xanh tốt, chi phí chăm sóc giảm, tuổi thọ cây trồng được kéo dài.

Tháng 6/2025, Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP quốc gia công bố 47 sản phẩm đạt OCOP 5 sao. Trong đó, Gia Lai có 5 sản phẩm được vinh danh và đều do HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang sản xuất. Các sản phẩm đạt OCOP 5 sao gồm 3 sản phẩm tiêu hữu cơ Lệ Chí (tiêu đỏ, tiêu đen, tiêu sọ) và 2 sản phẩm cà phê Đăk Yang (Fine Robusta và Honey).

Danh hiệu này được ví như “tấm hộ chiếu” giúp sản phẩm của HTX mở rộng thị trường, gia tăng lợi thế trong kết nối, đàm phán. Nhiều đối tác trong và ngoài nước đã tìm đến khảo sát, mở ra hướng xuất khẩu cho các dòng cà phê đặc sản, chất lượng cao.

Theo anh Công, thời gian tới, HTX tiếp tục mở rộng thị trường tiêu thụ, hoàn thiện sản phẩm từ chất lượng đến thiết kế nhãn mác, bao bì. Song song, đơn vị sẽ đẩy mạnh quảng bá qua các kênh phân phối truyền thống và thương mại điện tử.

“Chúng tôi muốn thương mại hóa những sản phẩm mang đậm bản sắc vùng miền, qua đó tạo sinh kế bền vững cho thành viên và người dân địa phương”, anh Công chia sẻ.

Ông Nguyễn Kim Anh, Trưởng phòng Kinh tế xã Kon Gang, cho biết việc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang có 5 sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao quốc gia là dấu mốc quan trọng, góp phần định hình hướng phát triển các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ chủ lực trên địa bàn. Địa phương sẽ hỗ trợ người dân nâng cao giá trị sau chế biến, chú trọng truy xuất nguồn gốc, chất lượng nhằm đảm bảo uy tín với người tiêu dùng, tạo đầu ra ổn định.

Theo ông Anh, nhiều năm qua, anh Công cùng các thành viên HTX kiên trì nghiên cứu, tạo ra những sản phẩm chất lượng cao từ cây cà phê, hồ tiêu.

“Kết quả trên là minh chứng rõ ràng cho thấy, trong sản xuất nông nghiệp, chất lượng phải được đặt lên hàng đầu, thay vì chạy theo sản lượng”, ông Anh nhấn mạnh.

Nội dung: Phạm Hoàng

Thiết kế: Vũ Hưng