Tranh cãi trong giới chạy bộ vì Ironman cấm quay phim, chụp ảnh lúc thi đấu

Theo bộ Luật Thi đấu Toàn cầu 2026 của Ironman (hệ thống giải ba môn phối hợp đường dài gồm bơi - đạp - chạy), có hiệu lực từ ngày 2/3, các VĐV bị cấm sử dụng bất kỳ thiết bị nào để ghi hình trong suốt cuộc đua.

Điều 4.04 của bộ luật nêu rõ: mọi thiết bị ghi hình - bao gồm điện thoại, máy quay, camera hành trình hay kính thông minh - đều không được phép dùng để chụp ảnh hoặc quay video trong lúc thi đấu. Mọi VĐV vi phạm sẽ bị loại khỏi cuộc đua.

Trước đây, quy định chỉ cấm sử dụng thiết bị theo cách "gây mất tập trung". Tuy nhiên, cách diễn đạt này bị cho là mơ hồ: thế nào là "mất tập trung"? Một cái nhìn nhanh vào đồng hồ GPS hay cuộc gọi vài phút với người thân đều có thể gây tranh cãi. Quy định mới loại bỏ hoàn toàn điều đó.

Các VĐV vẫn có thể mang điện thoại để theo dõi GPS, chia sẻ vị trí trực tiếp với đội hỗ trợ hoặc dùng như máy tính xe đạp nếu được gắn cố định. Trong trường hợp khẩn cấp, họ có thể gọi cứu hộ nhưng phải dừng lại trước khi sử dụng.

Theo ban tổ chức, chính sách này nhằm bảo vệ an toàn của VĐV, sự công bằng và tính toàn vẹn của cuộc đua. Trong các chặng đua có hàng nghìn người tham gia, việc một VĐV đang đua xe đạp với tốc độ cao nhưng loay hoay chỉnh camera có thể gây nguy hiểm cho cả đoàn.

Kính thông minh - chất xúc tác cho thay đổi. Một nguyên nhân khiến quy định được siết chặt là sự xuất hiện của các thiết bị quay đeo được ngày càng tinh vi.

Tháng 6/2025, Meta hợp tác với Oakley ra mắt kính thể thao thông minh Oakley Meta HSTN smart glasses, có khả năng quay video 3K, pin 8 giờ và chống nước chuẩn IPX4.

Thiết bị trông giống kính râm bình thường nhưng có thể ghi hình như camera hành trình. Sự phổ biến nhanh chóng của loại kính này khiến nhiều giải đấu lúng túng: liệu chúng có được phép sử dụng trong lúc thi đấu hay không.

Quy định mới của Ironman, trong đó liệt kê rõ "kính" trong danh sách thiết bị bị cấm, được cho là phản ứng trực tiếp với xu hướng này.

Sự thay đổi cũng phản ánh một thực tế mới - VĐV sức bền ngày nay không chỉ thi đấu mà còn tự sản xuất nội dung cho mạng xã hội.

Nhiều người sở hữu lượng người theo dõi lớn, thậm chí vượt cả các tạp chí thể thao cỡ trung. Vì vậy, việc yêu cầu họ thi đấu mà không ghi lại nội dung đôi khi không chỉ là lựa chọn cá nhân mà còn ảnh hưởng đến thu nhập từ tài trợ và quảng cáo.

Chính điều này khiến câu hỏi được đặt ra cho cộng đồng chạy bộ: các giải marathon có nên áp dụng quy định tương tự?

Tranh cãi về việc quay phim khi thi đấu từng bùng lên tại New York City Marathon năm 2024. Runner kiêm nhà sáng tạo nội dung Matt Choi hoàn thành cuộc đua với thành tích 2 giờ 57 phút 15 giây. Tuy nhiên, anh bị truất quyền thi đấu và bị cấm tham dự các sự kiện của New York Road Runners (NYRR).

Nguyên nhân là Choi chạy cùng hai thành viên đội quay phim đi xe đạp điện bám sát suốt hành trình để ghi hình. Những chiếc xe này bị cho là cản trở các VĐV khác tại trạm tiếp nước và tạo nguy cơ va chạm.

Sau đó, Choi đăng lời xin lỗi trên Instagram, thừa nhận hành động của mình ích kỷ và gây nguy hiểm cho những người xung quanh. Sự việc khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu đường chạy có đang bị biến thành phim trường cá nhân của các nhà sáng tạo nội dung.

Các giải marathon lớn đang quy định ra sao? Hiện chưa có giải nào trong hệ thống World Marathon Majors (WMM) - gồm Boston, Tokyo, London, Sydney, Berlin, Chicago và New York - áp dụng lệnh cấm ghi hình toàn diện như Ironman.

Quy định của NYRR cho phép người tham gia mang camera nhỏ như GoPro nếu cầm tay hoặc gắn trên đầu hay thân người. Tuy nhiên, gậy selfie, tripod và drone bị cấm.

Với các elite, luật của Liên đoàn Điền kinh thế giới (World Athletics) cấm hoàn toàn thiết bị ghi hình trong thi đấu.

Nhờ đó, hàng nghìn runner vẫn có thể ghi lại hành trình của mình trong các giải lớn, và những video vlog này thường trở thành quảng bá miễn phí cho sự kiện.

Những người ủng hộ quy định nghiêm ngặt cho rằng quay phim trong lúc chạy có thể làm mất tập trung và tăng nguy cơ va chạm, đặc biệt tại các khu vực đông như trạm tiếp nước hoặc những km cuối.

Ngoài ra còn có vấn đề quyền riêng tư. Khi một VĐV livestream cuộc đua cho hàng chục nghìn người xem, nhiều runner khác có thể vô tình xuất hiện trong khung hình mà không hề đồng ý.

Ngược lại, phe phản đối cho rằng lệnh cấm toàn diện có thể ảnh hưởng đến số đông người tham gia vô tội. Phần lớn runner mang camera chỉ để lưu giữ khoảnh khắc cá nhân - chẳng hạn lần đầu hoàn thành marathon sau nhiều tháng tập luyện.

Một thách thức khác là khả năng thực thi. Trong khi các giải Ironman thường chỉ có vài nghìn người, những sự kiện như New York City Marathon có tới khoảng 50.000 VĐV. Việc giám sát toàn bộ người tham gia gần như bất khả thi.

Nhiều chuyên gia cho rằng thay vì cấm hoàn toàn, các giải marathon có thể áp dụng cách tiếp cận "phẫu thuật" hơn. Theo đó, ban tổ chức có thể cấm các đội quay phim và thiết bị cơ giới đi cùng VĐV trên đường đua, nhằm tránh tình trạng cản trở người tham gia khác hoặc tạo nguy cơ mất an toàn.

Bên cạnh đó, việc quay phim tại các trạm tiếp nước hoặc khu vực về đích cũng có thể bị hạn chế, bởi đây là những vị trí thường đông người và dễ xảy ra va chạm khi VĐV đang ở trạng thái mệt mỏi nhất.

Ngoài ra, nhiều ý kiến đề xuất ban hành quy định rõ ràng đối với kính thông minh và các thiết bị ghi hình đeo được, khi công nghệ này ngày càng phổ biến trong cộng đồng chạy bộ.

Theo các chuyên gia, cách tiếp cận này có thể xử lý những hành vi gây rủi ro trên đường đua, đồng thời không tước đi cơ hội lưu giữ khoảnh khắc cá nhân của phần lớn người tham gia.

Hồng Duy (theo Marathon Handbook)