Sản phẩm của làng nghề hơn 300 năm mang dấu ấn nghĩa quân Tây Sơn thần tốc

UBND xã Xuân An (Gia Lai) đã ra mắt sản phẩm du lịch làng nghề chằm nón ngựa Phú Gia, kỳ vọng tạo điểm nhấn mới, bổ sung cho bức tranh du lịch đa dạng của địa phương, vốn đã phong phú với các loại hình sinh thái, cộng đồng và lịch sử - văn hóa.

Làng nghề chằm nón ngựa Phú Gia, nay thuộc xã Xuân An (trước đây là xã Cát Tường, huyện Phù Cát, Bình Định), tự hào với lịch sử hơn 300 năm. Trải qua bao thế hệ, chiếc nón ngựa không chỉ là vật dụng che nắng mưa mà còn là biểu tượng của sự mạnh mẽ, uy nghiêm, gắn liền với hình ảnh đội quân Tây Sơn thần tốc trong lịch sử.

Nón ngựa Phú Gia nổi bật với quy trình chế tác thủ công tinh xảo qua 10 công đoạn, từ phơi, ủ, xếp lá, chằm, thêu hoa văn, làm vành đến kết quai. Điểm đặc biệt làm nên giá trị và bản sắc riêng của nón ngựa Phú Gia chính là những hoa văn long, lân, quy, phụng được thêu tay tỉ mỉ, tạo nên vẻ đẹp thẩm mỹ độc đáo, khác biệt so với các loại nón truyền thống khác.

Tháng 4/2024, nghề chằm nón ngựa Phú Gia vinh dự được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để địa phương xây dựng các chương trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản, gắn kết với phát triển du lịch bền vững.

Để khai thác tiềm năng, xã Xuân An đã định hướng phát triển du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia theo hướng trải nghiệm. Du khách đến đây không chỉ được tham quan, mua sắm mà còn có cơ hội trực tiếp tìm hiểu quy trình làm nón, lắng nghe các nghệ nhân kể về lịch sử làng nghề gắn liền với phong trào Tây Sơn hào hùng.

Nghệ nhân ưu tú Đỗ Văn Lan (76 tuổi), chủ cơ sở sản xuất nón ngựa Phú Gia, người có hơn 60 năm gắn bó với nghề và là đời thứ 5 trong gia đình làm nón.

“Việc ra mắt sản phẩm du lịch mang lại động lực lớn cho hàng trăm hộ dân làm nghề. Du lịch giúp sản phẩm của làng nghề đến gần hơn với du khách, tạo thêm thu nhập và khuyến khích thế hệ trẻ gắn bó với nghề truyền thống”, nghệ nhân Đỗ Văn Lan chia sẻ.

Ông Lan cũng vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu nghệ nhân ưu tú vì những đóng góp to lớn trong việc gìn giữ và phát huy nghề thủ công truyền thống này.

Cũng theo ông Lan, dân gian gọi nón ngựa bởi sự dẻo dai, bền bỉ như loài ngựa. Đặc biệt, nón thường được quan binh đội khi cưỡi ngựa hoặc những người có địa vị cao trong xã hội thời bấy giờ sử dụng.

"Nhìn vào nón của người đội sẽ phân biệt được thứ bậc quan, quân. Nón của vua quan, ngoài nét hoa văn rất tinh xảo, trên chóp được chụp bằng đồng hoặc bạc và chạm trổ hình rồng, phượng", ông Lan hé lộ những chi tiết độc đáo về chiếc nón mang đậm dấu ấn lịch sử.

Ông Hồ Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân An, khẳng định việc công bố và ra mắt sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của làng nghề hơn 300 năm tuổi này.

Đề án phát triển làng nghề tập trung vào việc bảo tồn không gian truyền thống, hỗ trợ truyền dạy nghề, cải tiến mẫu mã, hình thành chuỗi hoạt động du lịch gắn với sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Chính quyền địa phương cũng cam kết đồng hành cùng người dân trong việc xây dựng vùng nguyên liệu, ứng dụng công nghệ phù hợp để giảm bớt gánh nặng trong sản xuất, kết nối với các doanh nghiệp