Sản phẩm OCOP bắt nhịp kinh tế số

Nông dân “bắt nhịp” thương mại điện tử

Hơn một thập kỷ gắn bó với nghề nuôi cá lóc (cá quả) thương phẩm trên dòng nước quê hương, chị Hồ Thị Xuân Mai (chủ hộ kinh doanh khô cá lóc Ngọc Nhi, ấp Bình An 2, xã Bình Hòa, tỉnh An Giang) đã viết nên câu chuyện về sự chuyển mình đầy ngoạn mục của nghề nuôi cá lóc nhiều thăng trầm. Đứng trước “cơn bão” rớt giá năm 2013, thay vì buông bỏ, chị Mai chọn cách “vượt cạn” bằng tư duy mới, chuyển từ bán thô sang chế biến sâu.

Chi Mai cho biết, gia đình có 8 ao nuôi cá lóc với diện tích hơn 17.000m² mặt nước. Năm 2013, khi thị trường cá lóc thương phẩm rơi vào vòng xoáy rớt giá, người nuôi cá đứng trước ngã ba đường, tiếp tục chịu lỗ hay buông xuôi bỏ ao? Với chị Mai, bỏ nghề không chỉ là mất đi sinh kế mà còn là đánh mất tâm huyết cả đời. Chính trong những ngày tháng trăn trở bên bờ ao vắng, chị đã tìm ra lối thoát cho riêng mình. Thay vì bán thô phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái, chị quyết định nuôi cá gối vụ để chủ động nguồn nguyên liệu và mạnh dạn đầu tư hệ thống máy móc chế biến khô cá lóc các loại cung cấp cho thị trường.

Bằng sự kiên định “vừa làm vừa học”, thương hiệu khô cá lóc Ngọc Nhi đã hình thành từ chính những nút thắt của khó khăn, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường bằng chất lượng và niềm tin của người tiêu dùng.

Từ những đơn hàng lẻ tẻ tại địa phương, nhờ việc đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, như: Shopee, Tik Tok Shop và các nền tảng mạng xã hội, lượng khách hàng của cơ sở đã tăng vọt. Mỗi tháng, gần 1 tấn khô được tiêu thụ, không chỉ mang lại lợi nhuận cho gia đình mà còn tạo sinh kế, thu nhập từ 3 - 5 triệu đồng/tháng cho hàng chục lao động tại địa phương.

Theo chị Mai, hành trình đưa đặc sản quê hương vươn xa không chỉ dừng lại ở bờ ao, vuông cá mà còn là cuộc “viễn chinh” trên không gian số. Những ngày đầu làm quen với sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, chị Mai không khỏi ngỡ ngàng trước những thuật toán phức tạp và phương thức vận hành mới mẻ. Thế nhưng, bằng tinh thần cầu thị và sự kiên trì vốn có của người phụ nữ miền Tây, chị đã biến những rào cản công nghệ thành cầu nối hữu hiệu để lan tỏa thương hiệu.

Trên các nền tảng số, chị không chỉ bán sản phẩm mà còn “bán” cả niềm tin thông qua việc minh bạch hóa quy trình sản xuất. Khách hàng được trải nghiệm trọn vẹn hành trình từ nguyên liệu tươi sống đến khi thành phẩm hoàn thiện, đảm bảo các tiêu chuẩn khắt khe về vệ sinh an toàn thực phẩm.

“Khi bước ra biển lớn thương mại điện tử, chúng tôi hiểu rằng chất lượng cốt lõi chính là gốc rễ để bám trụ. Bên cạnh việc giữ vững độ tươi ngon của khô cá, cơ sở cũng không ngừng cải tiến bao bì, chuẩn hóa sản xuất và linh hoạt đa dạng hóa kênh bán hàng. Phải chủ động thay đổi thì sản phẩm mới có thể chạm tới mọi phân khúc thị trường và ở lại trong lòng người tiêu dùng” - chị Mai chia sẻ.

Không riêng gì sản phẩm khô cá lóc Ngọc Nhi, làn gió đổi mới từ chuyển đổi số đang lan tỏa mạnh mẽ đến các chủ thể OCOP tại xã Bình Hòa, tỉnh An Giang. Từ trà lá vối cỏ ngọt đến nước cốt trái nhàu, các nông sản địa phương đang tận dụng tối đa “đòn bẩy” công nghệ để thiết lập kênh phân phối trực tiếp, mở ra hướng đi đầy triển vọng cho kinh tế nông thôn.

Phó Chủ tịch UBND xã Bình Hòa Nguyễn Viết Thanh khẳng định, sau khi được vinh danh tại chương trình OCOP, với sự đồng hành sát sao của chính quyền, các chủ thể đã mạnh dạn bứt phá khỏi tư duy sản xuất cũ. Việc chủ động cải tiến mẫu mã, ứng dụng công nghệ thông tin và livestream bán hàng trên các nền tảng số đã giúp nông sản địa phương không còn chịu cảnh “ngăn sông cấm chợ”, mà tự tin vươn xa đến mọi miền đất nước.

Nâng tầm nông sản “kỷ nguyên mới”

Theo báo cáo của tỉnh An Giang, đến cuối tháng 3/2026, toàn tỉnh đã có 582 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao trở lên; trong đó, có 14 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao và 52 sản phẩm 4 sao. Hiện tỉnh đang xem xét công nhận 31 sản phẩm đủ điều kiện đạt chuẩn 3 sao trở lên. Những con số này không chỉ minh chứng cho sự phong phú của tài nguyên bản địa mà còn là kết tinh của tư duy sản xuất hiện đại của người dân trong bối cảnh phát triển mới.

Để nông sản thực sự trở thành những “đại sứ” mang theo thông điệp văn hóa và kinh tế của tỉnh nhà, An Giang đang dồn lực nâng tầm chương trình OCOP trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là cuộc đua về chất lượng sản phẩm mà còn là hành trình đánh thức tiềm năng bền bỉ của khu vực nông thôn, khơi dậy lợi thế bản địa để chuyển hóa thành giá trị thu nhập cho người dân.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước cho biết, trong chiến lược phát triển toàn diện của tỉnh, An Giang luôn đặt nông sản làm trọng tâm, gắn kết chặt chẽ với quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển tiểu thủ công nghiệp và du lịch sinh thái. Trong đó, chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn được xem là “cặp bài trùng” để thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững, vừa bảo tồn đa dạng sinh học, vừa gìn giữ nét đẹp cảnh quan môi trường.

Theo đó, tỉnh An Giang phấn đấu đến cuối năm 2026, tỉnh phấn đấu phát triển ít nhất 50 sản phẩm mới đạt từ 3 sao trở lên; trong đó, có ít nhất 5 sản phẩm đạt 4 sao cấp tỉnh; giai đoạn 2026-2030, tỉnh phấn đấu có ít nhất 250 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, gồm 5 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia, 25 sản phẩm 4 sao và 220 sản phẩm 3 sao. Tỷ lệ chủ thể OCOP là hợp tác xã đạt tối thiểu 20%, doanh nghiệp đạt 30%; ít nhất 30% chủ thể xây dựng chuỗi giá trị theo hướng kinh tế tuần hoàn; 50% làng nghề truyền thống có sản phẩm OCOP…

Đặc biệt, An Giang đặt mục tiêu “phủ sóng” 100% sản phẩm OCOP trên các kênh bán hàng hiện đại và sàn thương mại điện tử vào năm 2030. Đây không chỉ là thay đổi về kênh phân phối, mà là sự thay đổi về tư duy quản lý. Chuyển đổi số sẽ được áp dụng trong toàn bộ quá trình, từ khâu quản lý, giám sát đến quảng bá, xúc tiến thương mại.

“Chuyển đổi số không đơn thuần là thay đổi kênh phân phối, mà là cuộc cách mạng trong quản trị và quảng bá, đưa hồn cốt quê hương vươn xa trong thế giới phẳng” - Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước, sức sống của chương trình OCOP nằm ở tính nhân văn sâu sắc. Thông qua các chính sách ưu tiên phát triển chủ thể là nữ giới (đạt 40%) và đồng bào dân tộc thiểu số (đạt 20%), tỉnh An Giang đang kiến tạo một cộng đồng khởi nghiệp nông thôn giàu bản sắc. Đặc biệt, việc lồng ghép 50% làng nghề truyền thống vào chuỗi giá trị OCOP và phát triển du lịch sinh thái sẽ biến mỗi điểm đến thành một “không gian văn hóa sống động”.

Hướng tới một “OCOP Xanh” gắn liền với kinh tế tuần hoàn, tỉnh An Giang không chỉ đang xây dựng những thương hiệu mạnh mà còn đang viết tiếp câu chuyện bảo tồn di sản, khẳng định vị thế của một vùng đất năng động, hài hòa giữa dòng chảy hiện đại và giá trị cội nguồn.