Tài xế công nghệ ngã gục vì những cuốc xe Tết, bận không kịp đi vệ sinh

Thuật toán giam cuốc - nỗi ám ảnh giữa mùa cao điểm

Hơn 1h sáng, tài xế xe công nghệ T.L.M.N. (SN 2003, ngụ TPHCM) mới lê bước về đến phòng trọ, sau gần 17 tiếng mưu sinh từ 8h sáng hôm trước. Vừa ngả lưng xuống giường, cơn đau nhức lan dọc từ đầu đến chân khiến N. kiệt sức đến mức không nói nổi.

Nam tài xế cười buồn, nói nửa đùa nửa thật: “Tết với chúng tôi giống như một cuộc chiến sinh tồn”.

Theo M.N., áp lực công việc cùng thu nhập bấp bênh khiến nhiều đồng nghiệp chọn về quê sớm. Khách hàng than phiền vì đặt xe cả tiếng không có tài xế, còn những người ở lại như anh phải gồng mình gánh khối lượng công việc khổng lồ, đổi lại chỉ là vài trăm nghìn đồng tiền công mỗi ngày.

M.N. bị cuốn vào vòng xoáy những chuyến xe nối tiếp không dứt. Thuật toán của nền tảng xe ôm công nghệ đang "ép chặt" tài xế như anh. Có hôm, anh phải nhịn đi vệ sinh, ăn vội bữa trưa lúc 15h ngay trên yên xe, bởi chỉ cần dừng lại vài phút là có thể mất cuốc, thậm chí bị hệ thống giam cuốc (bị hệ thống hạn chế phân chuyến, giảm số chuyến được chạy).

Nam tài xế cho biết anh buộc phải bật chế độ nhận cuốc tự động để giữ dòng khách ổn định. Đây cũng là lựa chọn đầy áp lực, bởi nếu chủ động từ chối những đơn “đi nhiều, tiền ít”, tỷ lệ hủy vượt quá 10% sẽ lập tức kéo theo hình phạt từ nền tảng. Nỗi lo bị giam cuốc khiến anh không dám mệt, không dám nghỉ, chỉ để giữ công việc duy nhất nuôi sống bản thân.

“Dù nhu cầu đi lại dịp Tết tăng cao, khách vẫn chủ yếu đặt xe giá rẻ, cước chỉ khoảng 2.800-3.000 đồng mỗi km. Có chuyến đi 7km mà tôi chỉ được hơn 30.000 đồng. Trời mưa cũng không có nhân giá, không có thưởng thêm, nhưng vẫn phải ráng chạy vì sợ bị giam cuốc”, M.N. xót xa chia sẻ.

Ngẫm có thể kiếm thêm tiền phụ giúp bố mẹ ở quê nhà, để bánh chưng Tết năm nay có thịt, tài xế M.N. nghẹn lòng ép mình “cố thêm chút nữa”.

9h mỗi ngày, anh N.H.T. đáp xe máy một góc, khệ nệ xách vài bao tải chứa hàng hóa để thực hiện bước cuối cùng giao đến tay khách. Mình anh phụ trách phân phối các đơn hàng đến người mua tại một chung cư thuộc xã An Khánh (Hà Nội).

Ngày nào cũng vậy, anh bày biện các gói hàng được bọc kỹ lưỡng như chơi đồ hàng. Tay anh T. thoăn thoắt đánh dấu, chụp hình gửi lên hệ thống đồng thời bấm số gọi cho từng khách hàng đến nhận.

Dù mới làm nghề được vỏn vẹn 3 tháng, nhưng các thao tác của nam shipper vô cùng thuần thục. Một tuần trở lại đây, số đơn hàng mà anh phải giao gấp 1,5 lần so với ngày thường. Do dịp Tết nhu cầu mua sắm của người dân tăng cao, áp lực về thời gian giao hàng với anh T. ngày càng lớn hơn.

Một tay cầm đơn hàng nhìn kỹ hóa đơn, anh nhanh nhảu nói: “Alo có phải chị H. không, nhờ chị xuống sảnh chung cư lấy giúp em đơn hàng trị giá 300.000 đồng”. Trong vòng 2 giờ buổi sáng, anh phải gọi hơn 100 cuộc để trả hàng hóa cho khách.

Áp lực giao hàng dịp cuối năm, các thao tác của nam shipper cực kỳ mau lẹ, cuộc gọi cũng hấp tấp hơn rất nhiều. Khi là người dân xuống nhận, lúc thì anh tự gửi vào hộp chứa đồ tự động.

Trong guồng quay công việc đầy hối hả, một khách hàng trước khi nhận sản phẩm phàn nàn: "Liệu có được bóc đồ trước kiểm tra hay không?".

Anh T. dừng lại vài giây giải thích theo chính sách của sàn thương mại điện tử TikTok chỉ được phép hoàn hàng trên ứng dụng chứ không được kiểm hàng tại chỗ. Sau khi khách chuyển tiền, anh T. lại tiếp tục công việc kiểm tra đơn hàng, gọi điện cho khách.

Những công việc này kéo dài 2-2,5 giờ buổi sáng. Trước đó, một ngày làm việc của anh bắt đầu từ 6h tại kho hàng. Hàng về sẽ được nam nhân viên bốc, xếp và thực hiện phân loại về cùng một địa điểm.

Phần việc này thường kéo dài trong khoảng 4h mới có thể hoàn tất. Sau đó, các đơn hàng được xếp lên xe để giao đến người dân.  Tuy nhiên, phần đau đầu nhất của anh T. chính là thời gian kiểm hàng, kiểm tra lại tiền người dân chuyển khoản đã khớp hay chưa.

“Khi mà đơn hàng giao càng nhiều, thì việc kiểm đếm tiền được khách hàng chuyển trả càng áp lực hơn. Bởi việc thống kê này rất phức tạp”.

Đánh đổi sức khỏe trên yên xe

Anh T. kể đã có lần bị khách bùng tiền, mất luôn tiền công của một ngày làm việc vất vả. Chưa kể việc bốc xếp hàng hóa vất vả, di chuyển vào những ngày Tết vô cùng ùn tắc, mất thời gian.

Đổi lại những vất vả, thu nhập tháng Tết có thể cao hơn bình thường, tương ứng hơn 15 triệu đồng/tháng.

“Tôi thì làm việc trung bình, còn nhiều đồng nghiệp của tôi rất chăm chỉ, họ cày ngày, cày đêm nên thu nhập có thể chạm mốc 30 triệu đồng vào tháng Chạp”, anh T. kể.

Sự bào mòn thể chất là cái giá đắt nhất mà nam tài xế trẻ phải trả cho hành trình mưu sinh. Một ngày làm việc của M.N. thường bắt đầu từ sáng sớm và kéo dài xuyên đêm, với những bữa ăn vội lúc 14-15h khi cơ thể đã thực sự rã rời.

Hơn 10 tiếng mỗi ngày ngồi trên yên xe giữa nắng gắt TPHCM không chỉ khiến anh đau đầu, chóng mặt mà còn để lại những hệ lụy nghiêm trọng về xương khớp.

M.N. không ngần ngại chia sẻ nỗi khổ nghề nghiệp một cách trần trụi: “Ngồi nhiều mông bị đau, cảm giác sau khi đi làm về như bị nát nhừ”, đến mức anh phải tự mua miếng lót đệm để tiếp tục bám nghề.

Bên cạnh nỗi đau thể xác là áp lực tinh thần từ những tình huống khó xử với khách hàng. Dịp cận Tết, tiệc tất niên nhiều, nhu cầu đi lại tăng cao cũng đồng nghĩa với việc M.N. phải thường xuyên chở những vị khách say xỉn, làm gia tăng rủi ro trong công việc.

“Họ tự ý tháo mũ bảo hiểm giữa đường, mình nhắc thì thách thức, thậm chí đe dọa”, M.N. bức xúc.

Những hành khách thiếu ý thức, cộng thêm kẹt xe, khói bụi và thời tiết khắc nghiệt, khiến niềm vui lao động của những người trẻ như M.N. dần nhường chỗ cho mệt mỏi và nỗi lo âu thường trực trên từng chặng đường mưu sinh.

Dù vậy, M.N. vẫn dự định bám trụ thành phố đến tận 27-28 Tết mới về quê. Nguyện vọng của anh không phải điều gì quá xa vời, chỉ mong các ứng dụng điều chỉnh tăng giá cước ở phân khúc tiết kiệm và có thêm chính sách hỗ trợ thiết thực trong những ngày mưa nắng khắc nghiệt.

Nội dung: Lê Hoa, Nguyễn Vy, Nguyễn Hữu Đạt

Ảnh minh họa: Nguyễn Vy