Tham vọng và lời nguyền của Nhật Bản tại World Cup 2026

Tối thiểu vào đến tứ kết, còn vô địch là tham vọng cao nhất mà thầy trò Hajime Moriyasu đặt ra cho kỳ World Cup tại Bắc Mỹ hè này. Nếu hiện thực hóa được mục tiêu tối tượng, Nhật Bản sẽ tạo nên cột mốc lịch sử mà chưa một quốc gia châu Á nào chinh phục được.

Nền bóng đá xứ sở mặt trời mọc tự tin, nhưng không hão huyền. Dựa trên nền tảng cơ sở hạ tầng vững chắc và làn sóng cầu thủ xuất ngoại mạnh mẽ, bóng đá Nhật Bản đang vào giai đoạn rực rỡ nhất tại châu Á. Đội hình của đội tuyển có biệt danh "Samurai Xanh" hiện tại hầu hết là những ngôi sao đang chinh chiến ở châu Âu. Những cái tên như Takefusa Kubo (Real Sociedad), Kaoru Mitoma (Brighton), Daichi Kamada (Crystal Palace) hay Ritsu Doan (Freiburg) đều là trụ cột tại 5 giải VĐQG hàng đầu cựu lục địa, cho phép Moriyasu tạo nên một đội hình xuất phát lý tưởng và chất lượng.

Nhìn vào lịch trình chuẩn bị của Nhật Bản để hướng đến World Cup 2026, đó không chỉ là kế hoạch cọ xát đơn thuần, mà còn là sự gợi nhớ về người hàng xóm Đông Á cách đây 24 năm.

Ngay trước thềm World Cup 2002, Hàn Quốc từng đối đầu với Scotland và Anh chỉ trong vòng vài ngày. Trận thắng Scotland 4-1 tại thành phố cảng Busan được nối tiếp bằng trận hòa "Tam Sư" 1-1 trên đảo Jeju. Những kết quả đó đã tiếp thêm động lực để Hàn Quốc tạo nên kỳ tích lọt vào bán kết ngày hội bóng đá năm đó.

Nhật Bản cũng đang đi trên "lối cũ" đó, ít nhất là ở giai đoạn tiền World Cup 2026. Sau chiến dịch vòng loại mỹ mãn và chiến thắng vang dội Brazil 3-2 ngày 14/10/2025, tập thể của Moriyasu lên lịch giao hữu FIFA Days cuối tháng 3 – đầu tháng 4 vừa qua cũng trước Scotland và Anh, chỉ khác là họ không chơi trên sân nhà.

Do trải qua hành trình vòng loại có phần nhẹ nhàng - ghi 54 bàn và chỉ để lọt lưới ba bàn, Nhật Bản muốn tìm kiếm những bài kiểm tra hạng nặng - những trận đấu hạng A - để chuẩn bị cho bảng đấu có sự góp mặt của Hà Lan, Tunisia và Thụy Điển. Vị thế số một châu Á giờ đây không còn đủ để làm họ thỏa mãn.

Sau khi đánh bại Scotland 1-0 tại Glasgow ngày 29/3, "Samurai Xanh" hướng tới thánh đường Wembley của tuyển Anh vào ngày 1/4 và làm nên kỳ tích bằng việc trở thành đội châu Á đầu tiên hạ gục "Tam Sư". Sai lầm để mất bóng của ngôi sao Cole Palmer bị trừng phạt triệt để. Từ một đòn phản công sắc lẹm, ban bật nhanh ở cự ly ngắn, Kaoru Mitoma kết thúc lạnh lùng, ghi duy nhất giúp Nhật Bản thắng 1-0. Đó là thành công bước đầu để Nhật Bản kỳ vọng trở thành một tiền đề cho mùa hè bùng nổ, tương tự Hàn Quốc năm xưa.

HLV Moriyasu đã và đang xây dựng một tập thể với cấu trúc và lối chơi rõ ràng, dựa trên hệ thống 5-2-3 với cặp tiền vệ trụ và hai số 10 lệch chơi ở các nách trung lộ sau trung phong. Nhật Bản đá kiểm soát bóng, với đông cầu thủ gần bóng ở khâu triển khai sâu trên phần sân nhà, khiến đối thủ không dễ tổ chức gây áp lực. Bài vở tấn công bằng những pha đảo cánh nhanh trở thành điểm nhấn, điều mà HLV tuyển Anh Thomas Tuchel sớm nhận thấy.

"Nhật Bản được huấn luyện bài bản và có nhiều cá nhân chất lượng", Tuchel nói trước trận giao hữu tại Wembley. "Bàn thắng vào lưới Scotland chứng minh điều đó, với một pha đảo cánh tấn công từ biên thủ này sang biên thủ kia, và bóng được qua chân các số 10 lệch. Tôi nghĩ đó là nguyên tắc chơi cơ bản của họ. Nếu chúng tôi không tập trung và chơi với phong độ cao nhất, nguy cơ bị trừng phạt là không tránh khỏi".

Khi Nhật Bản trở thành đội tuyển đầu tiên giành vé dự World Cup vào tháng 3 năm ngoái (không tính các nước chủ nhà), thủ quân Wataru Endo đã tuyên bố trước các CĐV nhà tại sân Saitama rằng thời kỳ mà thành công chỉ được định nghĩa bằng việc vượt qua vòng bảng đã chấm dứt. Ông Moriyasu cũng hoàn toàn đồng tình với tham vọng đó. "Tôi tin Nhật Bản hiện tại có đủ chất lượng để tiến ít nhất vào tứ kết", nhà cầm quân 57 tuổi khẳng định.

Từ sau khi Akira Nishino từ chức vào tháng 7/2018 và Moriyasu kế nhiệm, Nhật Bản đang bất bại qua 8 lần chạm trán các đối thủ châu Âu (không xét loạt luân lưu) ở các trận giao hữu lẫn chính thức. Họ lần lượt thắng Serbia1-0, thắng Đức 2-1, thắng Tây Ban Nha 2-1, hòa Croatia 1-1 (sau đó thua luân lưu), thắng Đức 4-1, thắng Thổ Nhĩ Kỳ 4-2, thắng Scotland 1-0 và mới nhất là thắng Anh 1-0.

Một ngày trước thời khắc lịch sử tại Wembley, Moriyasu nhận được câu hỏi của truyền thông Anh về "cơ hội vô địch World Cup của Nhật Bản". Vị HLV sinh năm 1968 nhìn nhận thực tế bằng một cái đầu lạnh, nhưng ông tuyệt đối không có ý định lùi bước. Đó là lý do tại sao lộ trình của đội tuyển luôn được vạch ra một cách rõ ràng.

"Đó thực sự là mục tiêu khó khăn ở thời điểm này, ngay cả người dân Nhật Bản cũng không nghĩ chúng tôi có thể lên ngôi ngay hè này, nhưng cơ hội không phải là không có", nhà cầm quân này khẳng định. "Tuyển Anh là ứng cử viên hàng đầu cho chức vô địch World Cup 2026, còn chúng tôi hiện đóng vai trò 'ngựa ô'. Tuy nhiên, Nhật Bản đang hướng tới mục tiêu tối thượng là lên ngôi. Chúng tôi đang vươn mình trở thành một tập thể đủ sức cạnh tranh danh hiệu. Mục tiêu cần phải rõ ràng, không chỉ cho hiện tại mà còn cho cả tương lai. Định hướng và mục tiêu chính là chìa khóa".

Và để làm rõ rằng không ai có thể đánh thuế giấc mơ của một ai, chiến lược gia này còn kể lại một câu chuyện cũ về mối lương duyên của ông với Man Utd.

"Đó là năm 1990, khi tôi còn là cầu thủ", Moriyasu hồi tưởng. "Tôi từng có một tháng tu nghiệp tại Man Utd. Dù chỉ là một đợt tập huấn ngắn hạn và chủ yếu rèn luyện ở đội dự bị, nhưng khi đó đội một của họ sở hữu những siêu sao như Bryan Robson dưới sự dẫn dắt của Sir Alex Ferguson. Câu hỏi tôi được nghe nhiều nhất lúc bấy giờ là liệu người Nhật có biết đá bóng không?".

"Nhưng hãy nhìn vào hiện tại, Nhật Bản đã trở thành gương mặt thân quen tại các kỳ World Cup. Chúng tôi không hài lòng với việc chỉ góp mặt tại vòng chung kết, mà đang nỗ lực để trở thành đội bóng có thực lực vượt xa vòng 1/8. Người Nhật tin rằng một khi đã đặt ra mục tiêu, chúng tôi sẽ đủ sức để chạm tới nó", HLV này nhấn mạnh.

Lần đầu tiên Nhật Bản góp mặt tại một vòng chung kết World Cup là vào năm 1998 tại Pháp. Kể từ cột mốc đó, "Samurai Xanh" đã 8 lần liên tiếp dự ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh, tính đến kỳ World Cup 2026 sắp diễn ra.

World Cup là nơi mà thực lực thôi là chưa đủ để chạm tay vào vinh quang. Đó là giải đấu mà yếu tố may mắn cũng đóng vai trò vô cùng then chốt. "Mặc cảm" rằng chỉ các đội châu Âu hoặc Nam Mỹ mới có "cửa" đăng quang World Cup trước giờ luôn là một quan niệm phổ quát, như một nguyên tắc bất di bất dịch mà nếu có đột biến, ấy sẽ chỉ là ngoại lệ.

Ở vòng knock-out, việc bốc trúng đối thủ nào ngay từ giai đoạn đầu tiên có thể định đoạt cả một hành trình. Mùa hè tới, khác với mọi năm, vì quy mô được mở rộng nên World Cup sau vòng bảng sẽ có thêm vòng 32 đội, tức vòng 1/16 trước khi đến vòng 1/8. Hành trình dài hơn, nhưng tham vọng với Nhật Bản là không đổi.

Tuy nhiên, theo nhận định của chuyên trang dữ liệu bóng đá toàn cầu Football Meets Data ngày 31/3 vừa qua: "Nhật Bản chưa bao giờ giành chiến thắng trong một trận đấu thuộc vòng loại trực tiếp World Cup", đồng thời đưa ra những dự đoán về đối thủ của họ tại vòng 1/16 sắp tới.

Football Meets Data phân tích thêm: "Triển vọng tại vòng knock-out của Nhật Bản năm 2026 là rất mịt mờ. Đối thủ tiềm tàng nhất của họ tại vòng 1/16 là Brazil. Khả năng họ đụng một trong ba 'ông kẹ' gồm Brazil, Morocco hoặc Pháp lên đến hơn 66%. Đáng chú ý, 3 trong 4 đội loại Nhật Bản trước đây đều là những đội sau đó đã giành vị trí thứ ba chung cuộc tại cùng kỳ World Cup".

Cả Brazil, Morocco và Pháp đều là những thử thách cực đại nữa đối với Nhật Bản. Brazil, dù phong độ có phần trồi sụt gần đây, vẫn là tập thể đầy sao và hứa hẹn mạnh hơn nhờ tài thao lược của HLV Carlo Ancelotti. Morocco hiện là thế lực hàng đầu châu Phi với sức mạnh đáng nể, vừa vào chung kết giải Vô địch châu Phi và có đầu tàu là ngôi sao Achraf Hakimi. Trong khi, Pháp nghiễm nhiên là ứng cử viên số một cho ngôi vương với dàn siêu sao thượng hạng, dẫn đầu bởi thủ quân Kylian Mbappe.

Rào cản lớn nhất mà thầy trò Moriyasu buộc phải vượt qua vì lẽ đó chính là "lời nguyền" vòng knock-out. Kể từ World Cup 2018 tại Nga, Nhật Bản đã trở thành quốc gia châu Á đầu tiên có hai kỳ liên tiếp lọt vào vòng 1/8. Nhưng xét trong suốt chiều dài lịch sử góp mặt ở World Cup, họ chưa từng nếm vị ngọt chiến thắng ở vòng loại trực tiếp. Dù đã 4 lần vượt qua vòng bảng, tấm vé vào tứ kết luôn lẩn tránh họ. Từ thất bại dưới tay Thổ Nhĩ Kỳ (2002), Paraguay (2010), đến những trận thua đầy nghiệt ngã trước Bỉ (2018) và Croatia (2022).

Nếu tiếp tục phải chạm trán Morocco, Brazil hay Pháp ngay tại vòng 1/16 World Cup 2026, kịch bản về một lịch sử tiếc nuối lặp lại là hoàn toàn có thể xảy ra. Xiềng xích quá khứ có thể vẫn đang đeo bám họ, nhưng như Moriyasu tuyên bố, niềm tin có thể mở lối thành công.

Hoặc như khi được một phóng viên Nhật hỏi ẩn ý rằng có phải "Samurai Xanh" đang quá tự mãn hoặc tham vọng hão huyền với việc chính thức đặt mục tiêu vô địch World Cup, câu trả lời của Tuchel là không.

"Nuôi dưỡng ước mơ là vô cùng quan trọng, bất kỳ đội tuyển nào giành quyền dự World Cup đều có cơ hội vô địch cả", HLV tuyển Anh nói. "Ai cũng có quyền được mơ ước. Và việc đặt ra những câu hỏi như 'Điều gì sẽ xảy ra?', 'Liệu có khả thi không?', 'Chúng ta có thể biến điều không tưởng thành hiện thực không?' là điều hoàn toàn bình thường. Nhật Bản là đội tuyển mạnh, được huấn luyện tốt với dàn cầu thủ chất lượng. Vậy câu hỏi nên là 'Tại sao lại không cơ chứ?'".

Hoàng Thông tổng hợp