Thay đổi chiến thuật đột kích bộ binh của Nga sau 4 năm xung đột

Rạng sáng 24/2/2022, Nga phát động chiến dịch đặc biệt với lý do "phi quân sự hóa, phi phát xít hóa" Ukraine, bảo vệ cộng đồng nói tiếng Nga ở vùng Donbass, chống lại sự mở rộng của NATO về phía đông và bảo đảm trạng thái trung lập của quốc gia láng giềng.

Trong ảnh là quân nhân Nga bên cạnh đoàn xe ở thành phố Armyansk trên bán đảo Crimea ngày 24/2/2022.

Tình hình chiến trường ban đầu không diễn ra như Moskva kỳ vọng. Hình ảnh đoàn xe quân sự ùn tắc gần thủ đô Kiev của Ukraine đã trở thành một trong những biểu tượng về khó khăn của Nga trong những tháng đầu chiến sự.

"Giai đoạn đầu chiến dịch đặc biệt diễn ra không thành công", đại tá về hưu Andrei Demurenko, cựu phó giám đốc bộ phận gìn giữ hòa bình của Bộ Tổng tham mưu quân đội Nga, nhận định.

Kíp pháo phản lực Uragan của Nga tại mặt trận Kharkov hôm 2/2.

Ông Demurenko cho rằng quân đội Nga đã phát động tấn công khi chưa nắm rõ quy mô và bản chất cuộc chiến, chưa chuẩn bị đầy đủ trên nhiều lĩnh vực quan trọng. "Hoạt động tác chiến chủ yếu được tiến hành dựa theo những quy tắc cũ, kế hoạch chiến đấu xây dựng dựa trên các mô hình lý thuyết lỗi thời", ông nói.

Đại tá Nga chỉ ra rằng chiến thuật đột kích bộ binh của Nga đã thay đổi hoàn toàn sau 4 năm xung đột.

Lực lượng Nga đã từ bỏ phương pháp tấn công quy mô lớn, triển khai hàng loạt đơn vị bộ binh cơ giới được thiết giáp yểm trợ để đột phá phòng tuyến đối phương, vốn là phương thức tác chiến hiệp đồng binh chủng chủ đạo suốt 50 năm qua.

Nga hiện chia lực lượng thành các phân đội xung kích nhỏ, thường không quá 5-10 người để tấn công. Những nhóm quân này sẽ thăm dò điểm yếu trên phòng tuyến Ukraine để thâm nhập, từ từ tập trung lực lượng tại những khu vực quan trọng, từ đó đánh bật các chốt phòng thủ Ukraine và mở rộng lãnh thổ kiểm soát.

Chiến thuật này giúp Nga bào mòn lực lượng Ukraine và hạn chế đáng kể thương vong, bù lại tốc độ tiến quân chậm hơn nhiều so với giai đoạn đầu xung đột.

Một trong nguyên nhân dẫn đến thay đổi chiến thuật là sự xuất hiện của những công nghệ mới, đặc biệt là thiết bị bay không người lái (drone). Loại khí tài này có giá rẻ, dễ sản xuất nên xuất hiện dày đặc trên chiến trường, đủ sức phá hủy những khí tài hạng nặng như xe tăng, thiết giáp chỉ trong một đòn đánh nếu tập kích trúng vị trí hiểm yếu.

Ngoài tấn công, drone còn có thể thực hiện các nhiệm vụ khác như trinh sát và chỉ thị mục tiêu cho bộ binh.

"Ngày nay, không thể tập trung lực lượng lớn trên chiến trường. Chỉ một vài xe tăng hoặc đoàn xe nhỏ xuất hiện gần tiền tuyến cũng sẽ bị drone phát hiện ngay lập tức, dẫn tới nguy cơ hứng các loại hỏa lực hủy diệt", ông Demurenko cho hay.

Phương pháp sử dụng pháo binh cũng trải qua những thay đổi lớn. Các đơn vị pháo binh Nga không còn tập trung thành các khẩu đội ở cùng một trận địa, mà phân tán đến nhiều khu vực, tăng cường những biện pháp ngụy trang và thường xuyên cơ động.

"Sau khi khai hỏa vài phát đạn, kíp pháo phải lập tức đổi vị trí nếu không muốn bị tiêu diệt", ông Demurenko cho hay.

Giới phân tích dự báo Nga sẽ tiếp tục tiến quân trong năm 2026, khi phòng tuyến Ukraine liên tục suy yếu vì thiếu hụt nhân lực và trang thiết bị. Dù vậy, Moskva nhiều khả năng sẽ duy trì phương thức tác chiến "chậm mà chắc" để hạn chế thiệt hại, thay vì tiến hành các chiến dịch quy mô lớn nhằm tạo ra bước ngoặt trên chiến trường.

"Ngay cả khi xuyên thủng được phòng tuyến Ukraine, một cuộc đột phá vẫn đòi hỏi lượng lớn binh sĩ, điều mà Nga không sẵn sàng thực hiện. Ukraine từng đạt được bước tiến sâu như vậy ở tỉnh Kursk hồi năm 2024, song chúng ta đều thấy chiến dịch đó kết thúc ra sao", chuyên gia quân sự Pavel Aksenov nêu quan điểm.