Thúc đẩy cơ chế Nhà nước "đặt hàng" doanh nghiệp tư nhân

Khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp khoảng 50% GDP, với hơn một triệu doanh nghiệp và khoảng 5 triệu hộ kinh doanh. Tuy nhiên, cấu trúc còn phân tán, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong khi mục tiêu hình thành các tập đoàn tư nhân lớn, có vai trò dẫn dắt vẫn chưa đạt được như kỳ vọng.

Đó là vấn đề được ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, đề cập tại hội thảo "40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế" do Tạp chí Nhà đầu tư (Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài) tổ chức ngày 13-4.

Trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, theo ông Hiển, cần sớm hoàn thiện các cơ chế để khơi thông nguồn lực khu vực tư nhân, đặc biệt là cơ chế Nhà nước "đặt hàng" doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ chiến lược. Dù đã có những bước triển khai ban đầu, như trong lĩnh vực hạ tầng lớn, nhưng tiến độ còn chậm, đòi hỏi phải làm rõ tiêu chuẩn, định mức và cơ chế đầu ra để doanh nghiệp yên tâm tham gia.

Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nêu rõ, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong thời gian tới, nhu cầu vốn của nền kinh tế là rất lớn, trong đó khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài sẽ đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, những điểm nghẽn về thể chế, cơ chế chính sách và sự thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước đang là rào cản lớn.

Nhấn mạnh vai trò của khu vực tư nhân trong chiến lược phát triển dài hạn, ông Hiển cho rằng việc hình thành các tập đoàn kinh tế trong nước đủ sức dẫn dắt, có khả năng liên kết với doanh nghiệp FDI và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu là yêu cầu cấp thiết. Điều này không chỉ đòi hỏi chính sách phù hợp mà còn cần sự chủ động từ chính các doanh nghiệp trong việc đổi mới mô hình, nâng cao năng lực và tăng cường liên kết.

Tại hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban Pháp chế, Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI), cho rằng trong mô hình tăng trưởng mới dựa trên nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả, với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính, các tập đoàn kinh tế tư nhân được kỳ vọng giữ vai trò dẫn dắt.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất với các tập đoàn tư nhân hiện nay không nằm ở thị trường mà ở thể chế. Ông Tuấn nêu rõ, khi doanh nghiệp đạt quy mô hàng tỉ USD, các quyết định đầu tư dài hạn của họ phụ thuộc rất lớn vào niềm tin rằng tài sản, quyền sở hữu và các cam kết pháp lý sẽ được bảo vệ một cách nhất quán và có thể dự đoán được.

Theo ông Tuấn, định hướng không hình sự hóa quan hệ kinh tế, dân sự tại Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển tư nhân là là rất quan trọng. "Khi ranh giới giữa vi phạm hành chính và hình sự chưa rõ ràng, nguy cơ một quyết định kinh doanh bị nhìn nhận lại dưới góc độ hình sự sau nhiều năm có thể khiến doanh nhân có xu hướng phòng thủ, giảm động lực đầu tư dài hạn"- ông Tuấn cho hay.

Hiện một số tập đoàn tư nhân đã đạt quy mô đáng kể, song số doanh nghiệp đủ năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị trong từng ngành còn hạn chế. Theo ông Đậu Anh Tuấn, việc thiếu "đầu tàu" khiến doanh nghiệp nhỏ khó tiếp cận đơn hàng ổn định, khó nâng cấp công nghệ, kéo theo hệ sinh thái sản xuất trong nước phát triển chậm.

Phó Tổng thư ký cho rằng việc hình thành các tập đoàn dẫn dắt không chỉ là yêu cầu mà còn là trách nhiệm của chính doanh nghiệp lớn. Một tập đoàn dẫn dắt không chỉ cần quy mô mà còn phải tạo hiệu ứng lan tỏa, kéo theo hàng trăm, hàng ngàn doanh nghiệp vệ tinh tham gia chuỗi cung ứng.