Thuốc giảm cân 173 USD về 54 USD - cuộc cách mạng giá từ Ấn Độ

Bác sĩ Muffazal Lakdawala tại Mumbai gần đây thường xuyên ghi một chú thích đặc biệt vào đơn thuốc của những bệnh nhân đang chật vật với căn bệnh béo phì: "Hãy quay lại gặp tôi sau ngày 20/3, khi giá thuốc đã hạ nhiệt".

Lời dặn dò này phản ánh một "cơn địa chấn" sắp diễn ra trong ngành y tế toàn cầu, bắt nguồn từ thời điểm 13/3, khi bằng sáng chế cho semaglutide, thành phần then chốt trong các dòng thuốc giảm cân bán chạy nhất thế giới như Wegovy và Ozempic của hãng dược Đan Mạch Novo Nordisk, chính thức hết hạn tại quốc gia này.

Sự kiện đó cho phép các doanh nghiệp dược phẩm trong nước tung ra những dòng thuốc tương tự (generic) với giá thành rẻ hơn, từ đó kích hoạt một cuộc chạy đua cạnh tranh khốc liệt. Hệ quả là giá thuốc có thể giảm xuống hơn một nửa, giúp người dân Ấn Độ và sau này là nhiều quốc gia khác nhanh chóng tiếp cận được nguồn thuốc, theo BBC.

Ngân hàng đầu tư Jefferies gọi đây là "thời điểm vàng của thuốc tiên". Nhờ năng lực sản xuất khổng lồ của ngành dược phẩm nội địa trị giá 60 tỷ USD, Ấn Độ dự kiến sẽ tung ra khoảng 50 dòng thuốc semaglutide generic chỉ trong vài tháng tới. Phản ứng dây chuyền từ cuộc cạnh tranh khốc liệt này sẽ kéo giá thuốc lao dốc không phanh. Theo bà Sheetal Sapale, Phó Chủ tịch công ty nghiên cứu Pharmarack, chi phí điều trị hàng tháng bằng Ozempic hay Wegovy vốn dao động từ 95 đến 173 USD sẽ sớm giảm xuống chỉ còn khoảng 36 đến 54 USD. Mức giá "dễ thở" này sẽ biến một liệu pháp vốn chỉ dành cho giới thượng lưu thành loại thuốc phổ thông mà hàng triệu người có thể tiếp cận.

Semaglutide không tự nhiên trở thành hiện tượng toàn cầu. Thuộc nhóm thuốc ức chế thụ thể GLP-1, hợp chất này ban đầu được phát triển để điều trị tiểu đường type 2 bằng cách mô phỏng hormone tự nhiên giúp điều chỉnh lượng đường trong máu và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Tuy nhiên, tác dụng phụ của nó lại tạo ra một cuộc cách mạng: triệt tiêu cảm giác thèm ăn. Các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn được công bố trên Tạp chí Y khoa New England (NEJM) đã chứng minh người dùng semaglutide có thể giảm trung bình tới 15% trọng lượng cơ thể, một hiệu quả vượt trội mà hiếm phương pháp không phẫu thuật nào trước đây đạt được.

Tại Ấn Độ, nhu cầu đối với loại thuốc này đang mang tính cấp bách hơn bao giờ hết. Quốc gia Nam Á hiện có hơn 77 triệu người mắc tiểu đường type 2 và đối mặt với tỷ lệ thừa cân tăng vọt do hệ lụy từ quá trình đô thị hóa, lối sống tĩnh tại và chế độ ăn dư thừa tinh bột. Phân khúc thuốc điều trị béo phì tại đây đã tăng trưởng bứt phá từ 16 triệu USD năm 2021 lên gần 100 triệu USD.

Khi các "ông lớn" dược phẩm như Cipla, Sun Pharma hay Dr Reddy's Laboratories đồng loạt nhập cuộc, thị trường semaglutide nội địa được dự báo sẽ sớm cán mốc 1 tỷ USD. Không dừng lại ở biên giới quốc gia, với vị thế là "nhà thuốc của thế giới" hiện cung ứng 40% nhu cầu thuốc generic tại Mỹ, Ấn Độ có thể xuất khẩu các dòng thuốc giảm cân này ra toàn cầu. Riêng thị trường Mỹ được kỳ vọng sẽ mang lại doanh thu 10 tỷ USD cho các nhà sản xuất Nam Á trong vài năm tới, theo nhận định của Hội đồng Xúc tiến Xuất khẩu Dược phẩm Ấn Độ.

Tuy nhiên, viễn cảnh tiếp cận thuốc giá rẻ đang đi kèm với những rủi ro y tế sâu sắc. Dù hiệu quả cao, GLP-1 không phải là thần dược vô hại. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cùng nhiều nghiên cứu độc lập đã cảnh báo về các tác dụng phụ từ rối loạn tiêu hóa, buồn nôn cho đến những biến chứng nghiêm trọng hiếm gặp như viêm tụy hay sỏi mật. Nghiêm trọng hơn, việc giảm cân quá nhanh nhờ thuốc mà không kết hợp chế độ ăn giàu protein và tập luyện kháng lực sẽ dẫn đến tình trạng suy giảm khối lượng cơ bắp, gây suy yếu hệ vận động. Hơn nữa, các dữ liệu lâm sàng cho thấy cân nặng sẽ nhanh chóng quay trở lại khi bệnh nhân ngừng sử dụng thuốc do cơ chế bù đắp cơn đói tự nhiên của cơ thể.

Sự sụt giảm về giá cả cũng đang thổi bùng nguy cơ lạm dụng thuốc. Các chuyên gia y tế tại Ấn Độ cảnh báo về tình trạng kê đơn sai thẩm quyền từ các huấn luyện viên thể hình, thẩm mỹ viện hay các hiệu thuốc trực tuyến. Thay vì được sử dụng như một phác đồ điều trị bệnh lý có sự giám sát y khoa nghiêm ngặt, semaglutide đang bị biến thành "gói giảm cân cấp tốc" phục vụ cho các sự kiện cá nhân. Thực trạng này buộc chính phủ Ấn Độ phải siết chặt quy định, cấm các hãng dược quảng cáo trực tiếp sản phẩm kê đơn đến công chúng.

Sự bùng nổ của thuốc giảm cân giá rẻ từ Ấn Độ là một tin vui cho nỗ lực y tế công cộng, tương tự cách quốc gia này từng kéo giảm giá thuốc điều trị HIV/AIDS hai thập kỷ trước để cứu sống hàng triệu người. Song, thách thức hiện tại không chỉ nằm ở việc sản xuất số lượng lớn hay hạ giá thành, mà là khả năng thiết lập các tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng khắt khe và giáo dục người dùng. Giảm cân bền vững đòi hỏi một lộ trình thay đổi lối sống toàn diện, nơi viên thuốc GLP-1 giá rẻ đóng vai trò là một công cụ hỗ trợ đắc lực, chứ không phải một phép màu thay thế hoàn toàn nỗ lực của con người, các chuyên gia nhận định.

Bình Minh (Theo BBC)