Tính năng 'trinh sát cơ nghe trộm' Mỹ đang triển khai gần Iran

Dữ liệu trên trang theo dõi hàng không dân sự FlightRadar 24 hôm 28/1 cho thấy trinh sát cơ RC-135V thuộc biên chế không quân Mỹ hạ cánh xuống Al Udeid, căn cứ đồn trú của nước này tại Qatar. Phi cơ xuất phát từ căn cứ Offutt thuộc bang Nebraska và dừng chân tại căn cứ Mildenhall ở Anh trước khi đến Qatar.

Mỹ gần đây tăng cường triển khai khí tài tới Trung Đông, trong bối cảnh quan hệ giữa nước này và Iran đang căng thẳng.

Được ra mắt từ năm 1961, RC-135 là dòng máy bay trinh sát cỡ lớn do tập đoàn Boeing chế tạo dựa trên mẫu C-135 Stratolifter và đã được nhiều công ty khác nhau cải tiến. Biến thể RC-135V/W Rivet Joint là một trong những phương tiện thu thập thông tin tình báo đường không có năng lực nhất của không quân Mỹ.

Trong ảnh là phi cơ RC-135V Mỹ tại căn cứ không quân Darwin ở Australia hồi tháng 5/2025.

RC-135V/W có chiều dài 41 m, sải cánh 40 m, cao gần 13 m và khối lượng rỗng gần 79 tấn. Mỗi chiếc được lắp 4 động cơ tua-bin phản lực CFM International F108-CF-201, đạt tốc độ tối đa hơn 800 km/h và tầm bay 6.500 km.

RC-135V và RC-135W có năng lực tác chiến giống hệt nhau, chỉ khác ở một số chi tiết nhỏ, ít quan trọng. Chúng được đặt định danh riêng vì được hoán cải từ những phiên bản khác nhau của dòng RC-135 nguyên bản.

Không quân Mỹ không công bố chi tiết về những hệ thống trinh sát trên RC-135V/W Rivet Joint, nhưng cho biết chúng là phi cơ chuyên thu thập thông tin tình báo tín hiệu (SIGINT). Dòng máy bay này còn được mệnh danh là "trinh sát cơ nghe trộm" bởi khả năng chặn thu liên lạc và định vị nguồn phát tín hiệu vô tuyến của đối phương.

Mỗi chiếc Rivet Joint đơn lẻ có thể phát hiện tín hiệu khả nghi và thường kết hợp với những loại trinh sát cơ khác để định vị đối phương.

Một chiếc RC-135V/W Rivet Joint tiếp dầu từ máy bay KC-135 Stratotanker.

Ngoài khả năng nghe trộm, RC-135V/W cũng có thể hỗ trợ xây dựng "bản đồ đội hình chiến đấu điện tử" của đối phương, trong đó xác định vị trí phân bố các đài radar, sở chỉ huy và hệ thống thu phát vô tuyến.

Dữ liệu thu thập được có vai trò đặc biệt quan trọng trong lập kế hoạch tác chiến, cung cấp thông tin về những tổ hợp phòng không cần chế áp, đề xuất loại máy bay tốt nhất để tiếp cận mục tiêu, vạch đường bay cho phi cơ và tên lửa.

"Thông tin này rất quan trọng để xây dựng kế hoạch tác chiến hiệu quả và cập nhật liên tục trước khi triển khai chiến dịch. Chúng cũng giúp hiểu rõ ý định và tình trạng sẵn sàng chiến đấu của đối phương trong mọi thời điểm", biên tập viên Howard Altman của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone giải thích.

Mỗi chiếc RC-135V/W có phi hành đoàn hơn 30 người, gồm hai phi công, sĩ quan tác chiến điện tử, nhân viên tình báo và kỹ thuật viên bảo trì hệ thống trên không.

Không đoàn 55 không quân Mỹ, đóng tại căn cứ Offutt ở bang Nebraska, đang vận hành 8 phi cơ RC-135V và 9 chiếc RC-135W. Không quân Anh cũng biên chế ba máy bay RC-135W.

Máy bay RC-135V/W thường xuyên được triển khai tới nhiều khu vực trên thế giới.

Quan chức Mỹ giấu tên hồi tháng 11/2025 cho biết một chiếc Rivet Joint đã được điều đến khu vực do Bộ tư lệnh Phương Nam (SOUTHCOM) phụ trách, nhằm "đánh giá hệ thống cảm biến và phản ứng của Venezuela trong khuôn khổ chiến dịch gây sức ép để phô diễn năng lực của Mỹ tại biển Caribe".

Thông tin mà máy bay RC-135V/W thu được nhiều khả năng đã đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch đột kích, bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro rạng sáng 3/1.

Các máy bay RC-135V/W cũng thường xuyên quần thảo ngoài khơi Syria để thu dữ liệu về lưới phòng không, trước khi Mỹ và đồng minh phát động chiến dịch tập kích bằng tên lửa nhằm vào quốc gia này hồi tháng 4/2018.