Vào khe suối bắt nòng nọc kiếm nửa triệu đồng mỗi ngày
Giữa khe suối trong núi rừng Quỳ Châu, Nghệ An, nhiều người dân tộc thiểu số mưu sinh bằng nghề đánh khuộc (nòng nọc khe). Công việc gắn bó lâu đời này có ngày mang về thu nhập gần nửa triệu đồng.
Giữa những khe suối len lỏi sâu trong núi rừng các xã Quỳ Châu, Hùng Chân, Châu Bình (Nghệ An), khi sương sớm còn bảng lảng, nhiều người dân tộc thiểu số đã lặng lẽ mang theo sọt tre và bã rượu cần để mưu sinh bằng nghề đánh khuộc - một sinh kế gắn bó lâu đời với đồng bào miền núi.
Khuộc, hay còn gọi là nòng nọc khe, là loài sinh vật nhỏ sống ở các khe suối nước trong, chảy chậm. Từ bao đời nay, khuộc không chỉ là nguồn thực phẩm quen thuộc của người Thái, người Khơ Mú ở vùng thượng nguồn mà còn mang lại thu nhập đáng kể cho nhiều hộ dân.
Nòng nọc được người dân bắt từ các khe suối trong rừng (Ảnh: Nguyễn Phê).
Theo người dân địa phương, nghề đánh khuộc không cần vốn lớn nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn, am hiểu địa hình khe suối và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm. Trước khi xuống khe, người đi săn phải tự tay đan sọt tre chắc chắn. Mồi nhử thường là bã rượu cần, được gói gọn rồi thả xuống dòng nước.
Anh Vi Văn Dấu, một người dân địa phương, chia sẻ: “Khi khuộc vào nhiều, chỉ cần nhấc sọt lên là đầy. Nhưng có hôm chờ cả buổi cũng chẳng được bao nhiêu”.
Sản lượng khuộc mỗi ngày phụ thuộc rất lớn vào thời tiết. Trời nắng ráo, nước khe trong, khuộc vào nhiều. Những ngày mưa lạnh, nước đục sản lượng giảm rõ rệt. Dù vậy, trung bình mỗi ngày anh Dấu cũng thu được 3-5kg. “Khe tốt, đúng ngày có thể bắt được cả yến, còn hôm xấu chỉ thu được 2-3kg. Nghề này hên xui lắm...”, anh Dấu nói.
Mỗi mẻ bắt được vài kg nòng nọc, người dân có thể bán thu về khoảng nửa triệu đồng (Ảnh: Nguyễn Phê).
Hiện nay, khuộc chủ yếu được bán cho người dân trong bản, ngoài xã hoặc một số thương lái quen. Giá bán khoảng 80.000 đồng/kg đối với khuộc chưa mổ ruột và 120.000 đồng/kg với loại đã sơ chế.
Với 5kg khuộc mổ ruột, người đi săn có thể thu về 400.000-600.000 đồng, một nguồn thu không nhỏ giúp trang trải chi phí sinh hoạt cho người dân miền núi.
Tuy nhiên, khuộc không phải mặt hàng dễ tiêu thụ đại trà. “Món này phải biết cách chế biến mới ngon, chủ yếu bà con vùng đồng bào mới quen ăn”, anh Dấu cho biết.
Anh Dấu chia sẻ về việc vào rừng săn nòng nọc để cải thiện thu nhập những ngày giáp Tết (Ảnh: Nguyễn Phê).
Với đồng bào dân tộc thiểu số ở Quỳ Châu, khuộc không chỉ là sinh kế mà còn là một phần ký ức ẩm thực. Khuộc thường được chế biến thành các món xào măng rừng, nấu canh lá rừng hoặc rang giòn, mang hương vị đặc trưng của núi rừng.
Dẫu mang lại thu nhập khá, nghề đánh khuộc vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên. Vì vậy, người dân nơi đây luôn giữ thói quen khai thác vừa phải, tránh tận diệt, để khe suối còn khuộc cho những mùa sau.