Vay 3,1 tỷ đồng để học lập trình, người đàn ông ra trường vẫn thất nghiệp
Nộp hàng trăm đơn xin việc nhưng không có đơn vị nào phản hồi, Adam Mackay (42 tuổi, quốc tịch Anh) đang đối mặt với khoản nợ sinh viên lên đến 90.000 bảng Anh.
Vỡ mộng về ngành vốn được săn đón
Năm 2020, Adam Mackay quyết định từ bỏ công việc với mức lương khoảng 30.000 bảng Anh/năm (hơn 1 tỷ đồng) để quay lại giảng đường, theo học ngành khoa học máy tính tại Đại học Wolverhampton.
Thời điểm đó, Adam vừa đi làm vừa chăm sóc hai con nhỏ, chấp nhận đánh đổi thu nhập với kỳ vọng tương lai nghề nghiệp ổn định hơn. Tốt nghiệp loại xuất sắc, anh tiếp tục đăng ký học chương trình thạc sĩ, với niềm tin rằng bằng cấp cao hơn sẽ giúp mở rộng cơ hội việc làm.
Adam Mackay (Ảnh: Andrew Fox).
“Nếu có thêm bằng cấp, sẽ không còn lý do gì để các công ty từ chối tôi”, Adam nghĩ. Dù khoản nợ sinh viên tăng lên tới 90.000 bảng Anh (hơn 3,1 tỷ đồng), anh vẫn tin đây là lựa chọn đúng đắn.
Tuy nhiên, thị trường việc làm thực tế đã khiến Adam sớm vỡ mộng. Trong hai tháng gần đây, mỗi tuần anh đều đặn gửi khoảng 40 hồ sơ xin việc nhưng không nhận được bất kỳ phản hồi nào từ nhà tuyển dụng.
Theo dõi các báo cáo về làn sóng AI (trí tuệ nhân tạo) đang lan rộng trong ngành công nghệ, Adam ngày càng lo lắng. Adam cho biết trong số những người quen của mình, có người đã nộp tới 1.000 đơn xin việc nhưng vẫn rơi vào bế tắc.
Anh nhận thấy quy trình tuyển dụng ngày nay cũng trở nên khắc nghiệt hơn nhiều so với trước.
“Ngay cả các vị trí tại nhà máy hay trung tâm dữ liệu địa phương cũng yêu cầu những bài kiểm tra năng lực rất khó. Thậm chí, không ít hồ sơ bị loại ngay từ vòng quét từ khóa bằng AI”, Adam nói.
Sau một chuyến thăm trường trung học của con trai, Adam bắt đầu cân nhắc chuyển hướng sang nghề giáo. Đây là lĩnh vực mà anh tin rằng AI chưa thể sớm thay thế, dù vẫn không chắc đây có phải lối thoát an toàn.
Rơi vào hoàn cảnh tương tự, Joseph (quốc tịch Anh) cho biết anh từng làm việc trong ngành logistics và bị cuốn hút bởi các bài toán giải quyết vấn đề. Nghe theo lời khuyên của bạn bè, Joseph quyết định theo học ngành khoa học máy tính tại một trường đại học lớn ở miền bắc nước Anh.
Tốt nghiệp loại xuất sắc, Joseph khá tự tin khi bước vào thị trường lao động. Anh từng chứng kiến nhiều bạn bè học cùng ngành, ra trường sớm hơn vài năm, nhanh chóng tìm được công việc ổn định.
Tuy nhiên, thực tế lại không như kỳ vọng. Sau khi nộp khoảng 100 hồ sơ cho các vị trí lập trình viên, Joseph chỉ được gọi vào vòng tiếp theo hai lần.
“Điều khiến tôi nản lòng nhất là gần như không nhận được phản hồi nào từ nhà tuyển dụng. Tôi từng hy vọng tấm bằng loại giỏi sẽ giúp mình nổi bật, nhưng điều đó dường như không còn nhiều ý nghĩa”, Joseph chia sẻ.
Cuối cùng, anh chỉ tìm được việc khi một người quen của gia đình đăng bài giới thiệu trên nền tảng số.
Tương lai khó đoán của thị trường việc làm ngành công nghệ
Theo Rashik Parmar, cựu lãnh đạo IBM, hiện là thành viên hội đồng cố vấn Trường Khoa học Máy tính, Đại học Leeds, thị trường lao động đang chứng kiến một “cuộc tái cấu trúc lớn” của ngành công nghệ.
Cuối năm ngoái, ông cho biết liên tục nhận được các cuộc gọi từ sinh viên vừa tốt nghiệp, cũng như phụ huynh của họ, về việc lo lắng khi không thể tìm được công việc đầu tiên.
Trong nhiều thập kỷ, khoa học máy tính từng được xem là “tấm vé vàng” dẫn tới sự nghiệp lương cao. Đầu những năm 2000, sinh viên ngành này gần như chưa kịp nhận bằng đã được các tập đoàn công nghệ lớn săn đón, với mức lương khởi điểm hào phóng và cơ hội thăng tiến rộng mở.
Tuy nhiên, theo Parmar, thời kỳ đó đang dần khép lại, khi xu hướng gia công ra nước ngoài và tự động hóa nhanh chóng nhờ AI làm thay đổi sâu sắc nhu cầu nhân lực.
Tại Việt Nam, ngành khoa học máy tính thu hút sinh viên giỏi theo học (Ảnh: UIT).
Dữ liệu từ Cơ quan Thống kê Giáo dục Đại học Anh (HESA) và Prospects cho thấy sinh viên ngành khoa học máy tính hiện có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất trong tất cả các lĩnh vực đào tạo. Ngược lại, nhiều ngành khoa học xã hội và nhân văn lại ghi nhận kết quả khả quan hơn.
Tương lai của sinh viên ngành khoa học máy tính nói riêng, lực lượng lao động tri thức nói chung, trở nên ngày càng khó đoán.
Dữ liệu do LinkedIn (nền tảng mạng xã hội) công bố vào tháng 11 cho thấy hoạt động tuyển dụng đã giảm 10,5% trong vòng một năm, phản ánh sự suy yếu của thị trường lao động không chỉ riêng ở ngành công nghệ.