Vì sao Singapore khó xử lý hàng xóm ồn ào?

Tại khu Tiong Bahru, cư dân phải chịu đựng tiếng chuông báo thức vang lên bất kể ngày đêm suốt nhiều tuần. Ở Boon Keng, mâu thuẫn tiếng ồn leo thang thành những cuộc cãi vã công khai. Dù người dân đã làm đúng quy trình: gặp mặt nhắc nhở, báo ban quản lý, gọi cảnh sát và thậm chí ra tòa hòa giải, sự phiền toái vẫn tiếp diễn.

Ông Shawn Loh, Nghị sĩ khu vực Jalan Besar, mô tả đây là những ca "gây ức chế và khó giải quyết nhất", ngay cả khi cơ quan chức năng đã vào cuộc.

Ranh giới mong manh giữa tư và công

Ông Ben Chester Cheong, giảng viên luật Đại học Khoa học Xã hội Singapore (SUSS), cho rằng tranh chấp hàng xóm nằm ở "vùng xám" nhạy cảm giữa đời sống riêng tư và trật tự công cộng. Hành vi quấy rối thường diễn ra bên trong căn hộ khép kín. Tiếng ồn lại mang tính ngắt quãng – lúc có lúc không – khiến cơ quan chức năng khó thu thập bằng chứng xác thực để áp dụng biện pháp mạnh.

"Nhà nước buộc phải hành động theo nguyên tắc công bằng và hợp pháp. Chính sự thận trọng cần thiết này khiến người dân cảm thấy quy trình xử lý quá chậm chạp", ông Ben phân tích.

Mô hình "lạt mềm buộc chặt"

Khác với hình dung về một đảo quốc phạt nặng các hành vi vi phạm, Singapore tiếp cận tranh chấp hàng xóm theo mô hình phân cấp mềm dẻo. Quy trình đi từ thảo luận trực tiếp, hòa giải tự nguyện, hòa giải bắt buộc và cuối cùng mới là Tòa giải quyết tranh chấp cộng đồng.

Triết lý của Singapore coi tranh chấp hàng xóm không phải tội phạm. Việc cảnh sát can thiệp quá sâu hoặc trừng phạt sớm có thể phá vỡ sự gắn kết xã hội.

"Một xã hội đô thị đông đúc tất yếu nảy sinh ma sát", Bộ trưởng Tư pháp Edwin Tong nói trước Quốc hội tháng 11/2024. Ông nhấn mạnh mục tiêu là giữ gìn sự hòa hợp bằng cách khuyến khích giải quyết sớm, chỉ tăng mức độ can thiệp khi thực sự cần thiết.

Đó là lý do cảnh sát Singapore không đóng vai trò "trọng tài" cho các bất đồng lối sống. Ban quản lý tòa nhà cũng chỉ tập trung vào hạ tầng thay vì trừng phạt cư dân. Ngay cả Đơn vị Quan hệ Cộng đồng (CRU) đang thí điểm tại Tampines cũng chỉ can thiệp khi vi phạm đạt ngưỡng nghiêm trọng, như gây rối có chủ đích hoặc ảnh hưởng diện rộng.

Gỡ nút thắt từ cách vận hành

Theo các chuyên gia, thay vì kỳ vọng vào một bộ luật hà khắc hơn, giải pháp nằm ở việc cải thiện quy trình xử lý. Khi mâu thuẫn nảy sinh, người dân cần được hướng dẫn cụ thể cách thu thập bằng chứng (ghi âm, ghi hình) và xác định đúng thời điểm cần bên thứ ba can thiệp.

Sự tham gia sớm của cán bộ tuyến đầu với thái độ trung lập là chìa khóa. Khi nhận báo cáo, cán bộ cần làm việc với cả hai bên để thiết lập ranh giới hành vi và cảnh báo hậu quả pháp lý nếu không hợp tác. Sự minh bạch về lộ trình giải quyết sẽ giúp cư dân quản lý kỳ vọng, thay vì chờ đợi trong ức chế.

"Khung pháp lý không phải 'liều thuốc tiên', song việc tinh chỉnh hệ thống liên tục sẽ đảm bảo hành vi quấy rối bị xử lý nghiêm mà vẫn duy trì được sự hòa hợp cộng đồng", Bộ trưởng Edwin Tong khẳng định.

Minh Phương (Theo Straits Times)