Vì sao UAE thành mục tiêu trả đũa hàng đầu của Iran?

Iran từng cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào vào đất nước của họ cũng sẽ châm ngòi cho xung đột khu vực. Mỹ và Israel hoặc không tin lời cảnh báo đó, hoặc coi đó là rủi ro đáng để đánh đổi.

Hơn 11 ngày kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát hôm 28/2, các quốc gia Arab ở Vùng Vịnh đang phải hứng chịu những đòn trả đũa mạnh mẽ từ Tehran, đặc biệt là Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Bộ Quốc phòng UAE cho hay Iran đã phóng hơn 1.700 tên lửa và máy bay không người lái (UAV) về phía nước này kể từ khi chiến sự nổ ra. Hơn 90% trong số đó bị hệ thống phòng không, máy bay chiến đấu và trực thăng UAE đánh chặn.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 8/3 cho biết họ đang sử dụng 60% số tên lửa, UAV để tấn công "căn cứ" và "lợi ích chiến lược" của Mỹ tại các nước láng giềng ở Trung Đông. Phần còn lại hướng vào Israel, bên cùng với Mỹ phát động cuộc chiến này.

Số lượng vũ khí mà Iran phóng vào UAE nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, dường như còn nhiều hơn cả Israel, theo Paula Hancocks, nhà phân tích của CNN. Vài UAV tự sát Shahed đã rơi trúng nhà dân, văn phòng và đường xá tại các khu đô thị đông đúc, khiến ít nhất 4 dân thường thiệt mạng, phần lớn ở khu vực xung quanh Dubai.

"Dubai thực sự là trung tâm của toàn cầu hóa. Giới lãnh đạo Iran coi Dubai là nền móng của hệ thống kinh tế toàn cầu. Việc tấn công vào đây sẽ làm lung lay nền kinh tế thế giới, chứ không chỉ riêng Dubai hay UAE", Fawaz Gerges, giáo sư quan hệ quốc tế tại Trường Kinh tế London (LSE), cho biết.

Hình ảnh đám cháy trước một khách sạn quốc tế ở Dubai hay vụ tập kích trong khuôn viên Sân bay Quốc tế Dubai đã thu hút chú ý của hàng chục nghìn người nước ngoài và du khách đang tìm cách rời khỏi UAE. Không ai bị thương trong hai vụ tấn công, nhưng tác động tâm lý vô cùng lớn.

Trước khi trở thành mục tiêu tấn công, UAE từng đóng vai trò như "phao cứu sinh" kinh tế cho Iran suốt nhiều năm, khi quốc gia này hứng chịu những đòn trừng phạt khắc nghiệt.

UAE là đối tác thương mại lớn thứ hai của Iran, sau Trung Quốc. Trao đổi thương mại giữa hai bên vẫn gia tăng ngay cả khi Mỹ siết các lệnh trừng phạt đối với chính quyền ở Tehran. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), kim ngạch thương mại song phương đạt 28 tỷ USD vào năm 2024.

Một quan chức UAE chia sẻ rằng sau những đòn tấn công gần đây, hai nước có thể "mất nhiều thập kỷ" để xây dựng lại lòng tin và hướng tới bình thường hóa quan hệ.

Iran viện dẫn việc UAE có quan hệ liên minh chiến lược nhiều thập kỷ với Mỹ là lý do để tiến hành các đòn tập kích quy mô lớn. Mỹ năm ngoái xác định UAE là "đối tác quốc phòng quan trọng" và Abu Dhabi cũng thể hiện rõ họ chọn tin tưởng ai.

Quốc gia này đã đổ hàng chục tỷ USD vào các hợp đồng mua máy bay chiến đấu, trực thăng và hệ thống phòng không của Mỹ. Những khí tài này đang giúp UAE bảo vệ người dân và người nước ngoài tại đây trước các đòn tấn công chưa từng có của Iran.

Sanam Vakil, thành viên viện nghiên cứu Chatham House ở Anh, cho rằng việc nhắm đến UAE nằm trong chiến lược của Iran về gây tổn thất tối đa cho Mỹ và đồng minh.

"Bằng cách tấn công UAE, Iran không chỉ nhắm vào đối tác then chốt của Mỹ. Họ còn gửi đi tín hiệu rằng một quốc gia đang tiếp nhận hàng triệu người nước ngoài và là nút thắt quan trọng trong mạng lưới tài chính, hàng không và thương mại toàn cầu cũng không thể đứng ngoài cuộc khi khủng hoảng xảy ra", Vakil nói.

Quy mô đợt trả đũa có thể cho thấy chính quyền Iran coi cuộc chiến này là mối đe dọa sinh tồn tới mức nào. Khi Israel cùng với Mỹ ném bom các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025, phản ứng của Tehran khá hạn chế khi họ chỉ trả đũa bằng cuộc tấn công mang tính biểu tượng vào căn cứ không quân Al-Udeid ở Qatar và gần như không gây thiệt hại.

Giới quan sát cho rằng còn một lý do khác khiến UAE lọt tầm ngắm là vì vị trí gần kề Iran, khi hai nước chỉ cách nhau khoảng 100 km. Tên lửa và UAV của Iran không tốn nhiều thời gian để tiếp cận lãnh thổ UAE.

"Họ ở sát vách theo đúng nghĩa đen. Tấn công Dubai và UAE dễ dàng hơn nhiều so với những nước khác như Jordan hay Israel, quốc gia được bảo vệ rất tốt nhờ hệ thống phòng không", Gerges nói.

UAE đã cấm Mỹ và Israel sử dụng căn cứ quân sự hoặc không phận để tiến hành cuộc tấn công vào Iran. Tuy nhiên, lập trường đó đã không giúp họ thoát khỏi vòng xoáy xung đột.

Tổng thống UAE Mohamed bin Zayed al Nahyan đã đến thăm một số người bị thương vào cuối tuần qua và đưa ra lời cảnh báo hiếm hoi với các đối thủ.

"Tôi nói với họ rằng đừng để vẻ bề ngoài của UAE đánh lừa. UAE có làn da dày và phần thịt đắng. Chúng tôi không phải con mồi dễ xơi", ông nói.

Cú sốc vì trở thành mục tiêu số một trong danh sách trả đũa của Iran đã nhanh chóng biến thành nỗi phẫn nộ.

Mina Al-Oraibi, tổng biên tập The National của UAE, cho hay vào buổi sáng khi xung đột Iran bắt đầu, nhiều người đã thấy buồn khi Mỹ và Israel chọn phương án quân sự. "Nhưng ngay sau đó, Iran bắt đầu tấn công UAE và các nước khác, sự phẫn nộ và cảm giác bất công đã dồn về phía Tehran", Al-Oraibi cho hay.

Cảm giác nhẹ nhõm đã xuất hiện cuối tuần trước khi Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian lên tiếng xin lỗi các nước Vùng Vịnh và tuyên bố Tehran sẽ không tấn công khu vực nữa. Song điều đó nhanh chóng tan biến khi Iran rút lại tuyên bố và nhanh chóng nối lại các cuộc tập kích vào UAE và các nước láng giềng.

Thanh Tâm (Theo CNN, AFP, Reuters)