Vụ án thi thể giấu dưới bồn tắm khiến nước Anh phải viết lại luật

Julie Hogg, nhân viên giao pizza 22 tuổi, sống cùng con trai 3 tuổi trong khu dân cư yên tĩnh ở Billingham, Stockton-on-Tees. Cô đang chuẩn bị ra tòa để làm thủ tục ly dị.

Ngày 16/11/1989, Julie gửi con cho ông bà ngoại để đi làm. Không ai nghĩ đó sẽ là lần cuối cùng họ gặp cô.

Julie không gọi điện, không đến đón con. Những nỗ lực liên lạc đều không có hồi âm. Sáng hôm sau, khi đến nhà con gái, bà Ann Ming thấy cửa khóa từ bên ngoài, rèm kéo, mọi thứ bên trong dường như vẫn nguyên vẹn.

Đến hiện trường sau khi nhận được trình báo mất tích, cảnh sát phát hiện ngôi nhà không có dấu hiệu vật lộn, đồ đạc không bị xáo trộn, cũng không có vết máu hay dấu vết đột nhập. Chính sự "sạch sẽ" này đã khiến cuộc điều tra ban đầu đi chệch hướng. Trong nhiều trường hợp mất tích, hiện trường hỗn loạn là yếu tố đầu tiên để xác định có hành vi phạm tội hay không. Ở đây, không có gì như vậy, nên cảnh sát thiên về khả năng Julie tự rời đi.

Nhưng bà Ann không tin. Trong mắt bà, Julie là người mẹ có trách nhiệm, trước đó không có dấu hiệu nào cho thấy cô muốn rời bỏ cuộc sống hay biến mất đột ngột, càng không có lý do để cắt đứt liên lạc với gia đình.

Thi thể bị bỏ quên

Trong những tuần tiếp theo, 29 sĩ quan cảnh sát tham gia khám xét nhà Julie nhiều lần. Họ kiểm tra phòng ngủ, phòng khách, nhà bếp, thậm chí cả khu vườn để tìm kiếm dấu vết khả nghi nhưng không có kết quả.

Ba tháng trôi qua, khi vụ án vẫn không có tiến triển, bà Ann quay lại nhà con gái. Bà nhận thấy một mùi bất thường - thứ mùi nồng nặc không thể nhầm lẫn của thi thể phân hủy.

Chính bà, chứ không phải cảnh sát, đã tháo tấm ốp che chắn phần chân và thân bồn tắm rồi phát hiện thi thể Julie bị giấu bên trong.

Đó là một không gian hẹp, kín, không dễ nhận ra nếu không kiểm tra kỹ. Hung thủ đã tháo tấm ốp, nhét thi thể vào bên trong, rồi lắp lại gần như nguyên trạng. Điều này cho thấy hung thủ đủ bình tĩnh để xử lý hiện trường sau khi gây án - dấu hiệu thường thấy ở những kẻ phạm tội có xu hướng bạo lực có tính toán, chứ không phải hành động bộc phát.

Việc xử lý hiện trường theo cách "giấu kín trong chính không gian quen thuộc" thường gắn với những đối tượng có tính kiểm soát cao và tin rằng hắn hiểu rõ môi trường xung quanh hơn cơ quan điều tra. Thay vì phi tang thi thể ở nơi xa - hành động có thể mang lại rủi ro - hung thủ chọn cách xử lý ngay tại hiện trường nhưng che giấu tinh vi.

Kết quả khám nghiệm cho thấy Julie bị tấn công tình dục và bị siết cổ đến chết, thi thể không còn toàn vẹn.

Việc tìm thấy thi thể con gái là cú sốc kinh hoàng "không thể diễn tả được" đối với bà Ann. "Đến tận bây giờ, tôi vẫn còn ngửi thấy mùi thối rữa của con gái chúng tôi... Tình yêu mà chúng tôi dành cho Julie đồng nghĩa với việc chính chúng tôi đang phải chịu án tù chung thân", bà Ann nói.

Kẻ theo đuổi bị cự tuyệt

Phát hiện kinh hoàng này đã dẫn đến cuộc điều tra án mạng với khoảng 40 sĩ quan cảnh sát được điều động.

Cảnh sát nhanh chóng xác định William "Billy" Dunlop là nghi phạm chính. Dunlop có tiền sử bạo lực, từng theo đuổi Julie nhưng bị từ chối và có hành vi quấy rối cô. Trong phân tích hành vi tội phạm, đây là một mô hình quen thuộc: "kẻ bị từ chối" chuyển từ ám ảnh sang thù địch. Khi đối tượng cảm thấy quyền kiểm soát bị tước bỏ, trong trường hợp này là bị từ chối tình cảm, hành vi bạo lực có thể trở thành cách "lấy lại quyền lực".

Dấu vân tay của Dunlop có trên chìa khóa của Julie, được tìm thấy dưới sàn tại một ngôi nhà nơi Dunlop từng sống. Các lời khai gián tiếp cho thấy hắn có mặt gần hiện trường. Hành vi của hắn sau khi Julie biến mất cũng bị đánh giá là bất thường.

Tuy nhiên, vào cuối thập niên 1980, công nghệ pháp y chưa phát triển như hiện nay. Không có bằng chứng ADN, không có chuỗi chứng cứ đủ mạnh để tái dựng chính xác diễn biến vụ án, công tố viên chỉ có thể buộc tội Dunlop dựa trên bằng chứng gián tiếp.

Hai phiên tòa bế tắc

Năm 1991, Dunlop bị đưa ra xét xử lần đầu. Bên công tố không đủ chứng cứ để "vượt qua mọi nghi ngờ hợp lý", dẫn đến bồi thẩm đoàn không thể thống nhất ý kiến.

Phiên tòa thứ hai diễn ra không lâu sau đó với hy vọng rằng các lập luận sẽ đủ thuyết phục, nhưng kết quả vẫn không thay đổi. Dunlop được tuyên vô tội trong vụ sát hại Julie vì bồi thẩm đoàn không thể đưa ra phán quyết.

Trong hệ thống pháp lý Anh, điều này đủ để kích hoạt nguyên tắc "double jeopardy" - cấm xét xử lại cùng một người cho cùng một tội danh sau khi đã được tuyên trắng án.

Nguyên tắc này có lịch sử hơn 800 năm, được đặt ra để bảo vệ cá nhân khỏi việc bị chính quyền truy tố lặp đi lặp lại cho đến khi đạt được kết quả mong muốn. Tuy nhiên, trong vụ án của Julie Hogg, nó trở thành lá chắn cho một kẻ có khả năng là hung thủ.

Dunlop bước ra khỏi tòa án với tư cách một người tự do.

Cuộc chiến thay đổi luật

Những năm sau đó, Dunlop tiếp tục phạm tội và bị kết án trong một vụ hành hung phụ nữ. Chính trong thời gian thụ án, hắn bắt đầu khoe khoang về việc đã giết Julie Hogg - hành vi không hiếm ở những kẻ phạm tội bạo lực, khi cảm giác "thoát tội" tạo ra sự tự mãn.

Năm 1999, Dunlop thú nhận đã giết Julie với một quản giáo, tự tin nói rằng hắn sẽ không bao giờ phải trả giá.

Lời thú tội không đủ để đưa Dunlop trở lại phòng xử án vì rào cản của luật "double jeopardy". Hắn chỉ bị kết án 6 năm tù vì tội khai man.

Điều này đặt ra một câu hỏi lớn trong giới pháp lý Anh lúc bấy giờ: Liệu một hệ thống không cho phép sửa sai, ngay cả khi có bằng chứng mới rõ ràng, có thực sự phục vụ công lý?

Ann Ming không chấp nhận kết cục đó.

Trong suốt 15 năm, bà kiên trì vận động để thay đổi luật. Bà gặp gỡ nghị sĩ, làm việc với truyền thông, liên tục đưa câu chuyện của con gái ra trước công chúng. Điều khiến chiến dịch của bà có sức nặng không chỉ là nỗi đau cá nhân, mà là sự bất cập của hệ thống: một kẻ giết người thú nhận tội ác nhưng không thể bị kết án.

Áp lực từ dư luận, cùng với sự phát triển của khoa học pháp y (đặc biệt là ADN), đã thúc đẩy chính quyền xem xét lại nguyên tắc "double jeopardy".

Tháng 4/2005, luật được sửa đổi. Trong những trường hợp đặc biệt, nếu có "bằng chứng mới và thuyết phục", một vụ án có thể được xử lại ngay cả khi bị cáo từng được tuyên trắng án.

Đây là thay đổi mang tính lịch sử, và vụ án của Julie Hogg là một trong những động lực chính.

Năm 2006, Dunlop bị đưa ra xét xử lần thứ ba - sự kiện chưa từng có tiền lệ trong lịch sử hiện đại của hệ thống pháp lý Anh. Lần này, hắn nhận tội và bị tuyên án tù chung thân với thời hạn tối thiểu 17 năm.

Công lý cuối cùng đã được thực thi sau gần hai thập kỷ.

Năm 2007, bà Ann được trao tặng Huân chương MBE vì những đóng góp cho hệ thống tư pháp hình sự.

Tuệ Anh (theo BBC, The Sun)