Xây dựng Đề án Khu Kinh tế số và Tri thức tự do đầu tiên tại Việt Nam

Đây là mô hình khu kinh tế chuyên biệt thế hệ mới, được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá về mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ lõi và dữ liệu, định vị Quảng Ninh trở thành một "Digital Hub" hàng đầu khu vực.

Theo thông tin từ Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Quảng Ninh, Đề án thí điểm thành lập Khu Kinh tế số và Tri thức tự do đang trong quy trình báo cáo Trung ương và Chính phủ để xin chủ trương thực hiện. Hiện nay, Bộ Tài chính đang chủ trì triển khai quy trình thẩm định, tích cực lấy ý kiến tham vấn từ các bộ, ngành liên quan về sự cần thiết, tính khả thi các nhiệm vụ, mục tiêu đề ra, trên cơ sở đó thống nhất các giải pháp thực hiện theo quy trình, thủ tục thẩm quyền và báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo quy định.

Đề án xác định Khu Kinh tế số và Tri thức tự do Quảng Ninh có quy mô nghiên cứu khoảng 26.380 ha, trải dài trên địa bàn 10 xã, phường thuộc các khu vực năng động như Hoàng Quế, Việt Hưng, Bãi Cháy, Tuần Châu... Khác với 5 khu kinh tế hiện hữu trên địa bàn vốn tập trung vào công nghiệp truyền thống và thương mại biên giới, khu kinh tế mới này được kiến tạo dựa trên 4 trụ cột cốt lõi: Công nghệ số tập trung; Trung tâm AI và dữ liệu; Trung tâm dữ liệu dự phòng thảm họa cấp châu Á và Khu đô thị giáo dục (Education City).

Mục tiêu của Đề án là hình thành một hệ sinh thái công nghệ số đồng bộ, thu hút từ 80 - 150 doanh nghiệp Big Tech toàn cầu và các dự án thiết kế chip bán dẫn, AI. Khi đi vào vận hành, khu vực này dự kiến sẽ đóng góp từ 8 - 12% GRDP của tỉnh Quảng Ninh và tạo ra khoảng 150.000 - 250.000 việc làm chất lượng cao.

Việc xây dựng Đề án này khẳng định quyết tâm của Quảng Ninh trong việc thay đổi tư duy và phương thức phát triển. Thay vì dựa vào khai thác tài nguyên thiên nhiên hữu hạn, tỉnh đang hướng tới mục tiêu phát triển dựa trên nguồn tài nguyên vô hạn là dữ liệu số và tri thức nhân loại. Đây là bước đi chiến lược nhằm chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ "nâu" sang "xanh", lấy công nghệ số làm động lực chính để nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Lợi thế đặc biệt của Quảng Ninh trong việc xây dựng khu kinh tế này chính là nền tảng địa chất ổn định và hệ thống hạ tầng năng lượng sạch dồi dào. Tỉnh hướng tới mục tiêu trở thành một trong những trung tâm lưu trữ dữ liệu và dự phòng sau thảm họa lớn nhất Đông Nam Á, thu hút các dự án thiết kế chip bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) từ các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Đề án đề xuất các cơ chế chính sách đặc thù mang tính "vượt khung" như: thiết lập hành lang pháp lý thử nghiệm (sandbox) cho các công nghệ mới; chính sách "Tech Visa" để thu hút nhân tài quốc tế và mô hình quản lý hành chính hiện đại, tối ưu hóa môi trường đầu tư.

Khu Kinh tế số và Tri thức tự do không chỉ là giải pháp khai phá dư địa phát triển mới cho địa phương mà còn góp phần bảo đảm an ninh dữ liệu quốc gia. Khi đi vào vận hành, khu vực này dự kiến sẽ đóng góp đáng kể vào GRDP của tỉnh và tạo ra hàng trăm nghìn việc làm chất lượng cao.

Việc thành lập Khu Kinh tế số và Tri thức tự do không chỉ là giải pháp khai phá dư địa phát triển mới cho Quảng Ninh mà còn góp phần bảo đảm an ninh dữ liệu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Sự hình thành của khu kinh tế này là minh chứng cho tinh thần đổi mới sáng tạo, quyết tâm đi đầu trong kỷ nguyên số của tỉnh Quảng Ninh, góp phần đưa Việt Nam vươn tầm trở thành trung tâm tri thức và công nghệ của khu vực trong tương lai gần.