Thức khuya, nghiện màn hình - 'combo' tàn phá mắt

"Cận thị không đơn thuần là vấn đề nhìn mờ có thể giải quyết bằng kính hay phẫu thuật", BS.CK2 Nguyễn Trương Tường Duy, Trung tâm Mắt Hải Yến, cho biết nhân dịp đơn vị này trở thành cơ sở nhãn khoa đầu tiên Việt Nam được AACI công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, ngày 3/2.

Theo bác sĩ Duy, cận thị thực chất là hệ quả cuối cùng của chuỗi thói quen gây hại kéo dài, phổ biến nhất là thức khuya và lạm dụng thiết bị điện tử mà không cho mắt nghỉ ngơi. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc nhìn gần liên tục có liên quan chặt chẽ đến sự thay đổi độ khúc xạ. Nguy hiểm hơn, còn làm thay đổi cấu trúc mắt khiến trục nhãn cầu bị kéo dài, võng mạc mỏng dần và tăng nguy cơ thoái hóa sớm hơn nhiều so với quá trình lão hóa tự nhiên.

Không chỉ tật khúc xạ, lối sống thiếu khoa học còn khiến mắt người trẻ đối mặt với nhiều bệnh lý vốn gặp ở người cao tuổi như thoái hóa võng mạc, glaucoma và đục thủy tinh thể. Đục thủy tinh thể tuy là bệnh lý xảy ra ở hầu hết người lớn tuổi, song với những người bị cận thị, đặc biệt cận thị cao quá trình này có thể đến sớm hơn, buộc phải can thiệp phẫu thuật khi tuổi đời còn trẻ.

"Ở người trẻ, phản ứng viêm thường mạnh hơn, khiến việc kiểm soát biến chứng sau mổ đôi khi phức tạp hơn so với người lớn tuổi", bác sĩ nói.

Một sai lầm thường gặp là suy nghĩ "cứ để cận, 18 tuổi đi mổ là xong". Theo bác sĩ Duy, phẫu thuật khúc xạ chỉ giúp nhìn rõ hơn mà không làm ngắn trục nhãn cầu hay khắc phục tổn thương võng mạc. Những nguy cơ như thoái hóa võng mạc, glaucoma hay đục thủy tinh thể vẫn tồn tại vì nằm ở phía sau nhãn cầu, nơi phẫu thuật khúc xạ không tác động tới. Thậm chí, nếu phẫu thuật khi độ khúc xạ chưa ổn định do mắt vẫn tiếp tục tăng độ, nguy cơ tái cận là rất cao.

Bên cạnh đó, tình trạng khô mắt, mỏi mắt và rối loạn điều tiết đang trở nên phổ biến ở giới văn phòng và học sinh, sinh viên. Nếu trước đây khô mắt chủ yếu gặp ở người cao tuổi, thì nay tỷ lệ người trẻ mắc bệnh tăng cao do sử dụng màn hình với tần suất lớn, kết hợp thức khuya kéo dài.

Để bảo vệ mắt, chuyên gia khuyến cáo áp dụng quy tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn gần, nên nghỉ 20 giây và nhìn xa 20 feet (khoảng 6 mét). Với trẻ em, phòng ngừa cận thị hiệu quả nhất là tăng thời gian hoạt động ngoài trời, ít nhất hai giờ mỗi ngày. Khi trẻ đã bị cận, cần áp dụng các biện pháp kiểm soát khoa học như kính Ortho-K, tròng kính kiểm soát cận hoặc thuốc nhỏ mắt chuyên dụng để hạn chế độ cận tăng nhanh, từ đó hạn chế biến dạng cấu trúc mắt.

Theo bác sĩ Duy, việc kiểm soát cận thị cần được theo dõi xuyên suốt từ nhỏ đến khi trưởng thành. Chỉ khi độ khúc xạ thực sự ổn định và mắt đủ khỏe, phẫu thuật sau 18 tuổi mới mang lại hiệu quả lâu dài.

Duy trì lối sống khoa học, hạn chế thói quen gây hại cho mắt và khám thị lực định kỳ giúp phòng ngừa bệnh, làm chậm suy giảm thị lực ở người trẻ. Với người bị khô mắt, ngoài bổ sung nước mắt nhân tạo, viẹc giữ gìn vệ sinh mi mắt và chườm ấm có thể giúp cải thiện triệu chứng, song cần kiểm soát nhiệt độ phù hợp để tránh gây tổn thương.

Lê Phương